Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

200 VIP-at e 2016-s; Ekonomia po “xhiron” bosh, nuk prodhohet dhe vetëm importohet

Politiko 30 Shtator 2017, 11:17

200 VIP-at e 2016-s; Ekonomia po “xhiron” bosh, nuk prodhohet dhe

Në ekonominë shqiptare qarkullon shumë karburant, por ironikisht ai është i pamjaftueshëm për të vënë në lëvizje motorin dhe ingranazhet e pavajisura të shumë sektorëve me vlerë të shtuar të lartë, që do të ishin bazë për një zhvillim të qëndrueshëm.

Në renditjen e 200 sipërmarrjeve më të mëdha sipas xhiros, edhe për vitin 2016, nuk ka shumë surpriza dhe hyrjet e reja nuk të entuziazmojnë (disa lidhen me aktivitetin e përkohshëm të gazsjellësit TAP, të tjerat nuk kanë aktivitet të qëndrueshëm). Mbizotërojnë kompanitë që shesin e rishesin naftë, duke rritur artificialisht xhiron, ka pa fund biznese tregtare, ndërsa industria përpunuese sa vjen e po zbret gjithnjë e më shumë në renditje, ndërsa për kompani të reja, as që bëhet fjalë. Në listë nuk mungojnë sipërmarrjet e qëndrueshme si banka, sigurime e telekomunikacione. Ndërtimi, për të dytin vit radhazi, është në ciklin e dytë të rritjes, që ka të ngjarë të vazhdojë edhe për pak kohë. Sektori i call center nuk ka hyrje të reja dhe për kompaninë më të madhe ka filluar tashmë rënia. Të privilegjuar mbeten koncesionarët, që kanë aktivitet të garantuar, ndërsa rënia e koncesioneve të maturuara po kompensohet nga rritja e sektorit të energjisë.

Risia e viteve të fundit kanë qenë subjektet që po realizojnë qarkullime të larta, por kanë asete minimale, një grusht punonjësish dhe që janë shumë të paqëndrueshme. Duket se biznesi i faturimeve e rifaturimeve po del në modë, por ai është dhe pasqyra më e mirë e asaj që kemi: një ekonomi që e ka bazën tek tregtia, dhe që në pjesën më të madhe “xhiron bosh”.

Në total, 200 sipërmarrjet më të mëdha në vend kanë deklaruar të ardhura prej 835 miliardë lekësh, apo rreth 7 miliardë euro. Kjo shumë është sa rreth 55% e Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), ndaj performanca e këtyre kompanive ka rëndësi tepër të madhe për të vlerësuar ecurinë ekonomike të vendit. Një vit më parë, në renditjen e 2015-s, 200 VIP-at qarkulluan 910 miliardë lekë, sa 65% e PBB-së së atij viti. Rënia e rëndësisë së VIP-ave në 2016-n lidhet kryesisht me tkurrjen e xhiros nga të mëdhenjtë e naftës, si rrjedhojë e çmimeve më të ulëta.

Si ka ndryshuar renditja në 10 vjet

Prej më shumë se një dekade (që nga viti 2005), Monitor ka publikuar rregullisht renditjen e sipërmarrjeve më të mëdha në vend, sipas qarkullimit vjetor. Në këto vite, ajo ka qenë dëshmitare e zbritjes gjithnjë e më poshtë të sipërmarrjeve të industrisë përpunuese apo dhe falimentimin e disa prej tyre, ndërsa tregu i tyre është zënë gjithnjë e më shumë nga importi dhe jo nga konkurrentët vendas.

Nëse prisni që në këto 10 vjet, ekonomia të ketë bërë përpara, gaboheni. Edhe për sa u përket të ardhurave të deklaruara, edhe diversifikimit të kompanive më të mëdha, koha është kthyer prapa. Në renditjen e 10 sipërmarrjeve më të mëdha private të vitit 2005 (pa përfshirë bankat), katër i përkisnin sektorit të industrisë përpunuese (Seament, Darfo-sot Albchrome, Am Group dhe Coca-Cola). Sot në listë (pa përfshirë bankat) mbizotërojnë tregtuesit e naftës, që janë fuqizuar ndjeshëm vitet e fundit. Pas u vijnë distributorët e produkteve ushqimore, që janë import i pastër.

Edhe Kurum, prodhuesi i çelikut, që kishte mbetur te të mëdhenjtë, është në rënie për shkak të shpalljes së falimentit me qëllim ristrukturimin. Albchrome (ish- Darfo) nuk ka arritur të kapë ritmin e tregtuesve, ndonëse është një kompani me aktivitet në rritje. Përgjithësisht industria përpunuese po rezulton pa leverdi në Shqipëri, për shkak të moslidhjes së hallkave të zinxhirit, bujqësisë e blegtorisë së fragmentizuara dhe mungesës së ekonomisë së shkallës, duke e bërë atë mjaft të konkurrueshme nga importi. Ndaj dhe kapitalet e lira vitin e fundit po orientohen sërish masivisht drejt ndërtimit, që perceptohet sërish si një sektor fitimprurës.

Ndër falimentimet më të mëdha dhe më të bujshme dekadën e fundit kanë qenë Belle Air dhe Taçi Oil International. Operatori vendas i tregut të fluturimeve, kur shpalli falimentin në vitin 2013, kishte një qarkullim vjetor prej rreth 90 milionë euro, ndërsa në 2012-n kishte arritur rekordin prej 110 milionë eurosh, duke u renditur e 12 në listë për atë vit.

Taçi Oil, tregtuesi i naftës që u rrit me shpejtësi dhe po aq shpejt edhe ra, vitin më të mirë e kishte në 2010, kur deklaroi të ardhura prej 83 milionë eurosh.

Qarkullimi vjetor i subjektit më të madh në vitin 2016 (OSHEE, rreth 380 milionë euro) është i njëjtë me kompaninë më të madhe të vitit 2008 (KESH, rreth 380 milionë euro, ndonëse në atë kohë të gjithë operatorët e energjisë ishin të bashkuar). Viti, ku një sipërmarrje ka deklaruar të ardhurat më të larta është 2013, kur Bankers Petroleum, që shfrytëzon me koncesion vendburimin e Patos Marinzës, deklaroi të ardhura rreth 500 milionë euro, i nxitur nga koniunktura e favorshme e çmimeve në tregjet ndërkombëtare. Në Maqedoni, p.sh., që ka një ekonomi me madhësi pak më të vogël se tonën, sipërmarrja më e madhe është Johnson Matthey DOOEL, që punon në industrinë mbështetëse të automjeteve, me të ardhura 1.3 miliardë euro në 2016-n, (gati 4 herë më e lartë se kompania më e madhe në Shqipëri) dhe fitime neto rreth 120 milionë euro (sa të ardhurat e subjektit të katërt më të madh tek ne).

*Marrë me shkurtime nga Monitor