Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Bashkimi Europian në udhëkryq

Politiko 15 Maj 2020, 11:00

Josip Juratoviç/ IFIMES, Ljubljanë

“Vlerat mbi të cilat është themeluar Bashkimi Europian janë respektimi i dinjitetit njerzor, liria, demokracia, barazia, shteti i së drejtë dhe respektimi i të drejtave të njeriut, përfshirë edhe të drejtat e personave që u përkasin pakicave kombëtare. Këto janë të drejta të përbashkëta në të gjithë shtetet antare në shoqërinë që e karakterizon pluralizmi, mosdiskriminimi, toleranca, drejtësia, solidariteti barazia mes burrave dhe grave”.

Njëlloj si edhe kushtetuta gjermane, neni 1. i Marrëveshjes së Lisbonës formulon vlerat e përbashkëta sipas të cilave BE e konsideron veten si të bashkuar. Megjithatë, kur të përballur me mosekuilibrin ekonomik aktual dhe thellimin e krizës që nga viti 2008, me lëvizjet migratore të përfunduara me kriza në mjedisin e tyre dhe tani pandeminë e koronës, me duket se ky shpjegim është më shumë se kurrë dokument nga kohët e shkuara. BE-ja është në udhëkryq dhe të gjithë antarët e saj, në mënyrë të veçantë Gjermania, tani duhet të vendosin: a duhet të veprojmë përfundimisht në përputhje me këto vlera apo ta varrosim ëndrrën për kontinentin e bashkuar i cili është më shumë se një shumë aritmetike e disa shteteve nacionale?

Më në fund, ku është respektimi i dinjitetit njerzor nëse nuk arritëm të zgjidhim problemin e kampeve në Lesbos dhe në ishujt e tjerë grekë, në të cilët disa mijëra njerëz jetojnë në baltë dhe mjerim pa e ditur fatin e tyre në të ardhmen? Nëse, madje edhe në kohën e Pashkëve, festën më të madhe Krishtërimit lejojmë me vetëdije që emigrantët të mbyten në Mesdhe? Ku është liria kur reaksioni i parë kundër përhapjes së koronavirusit ishte ngritja e kufijve europianë pa asnjë tregues për efektshmërinë e kësaj mase? Ku janë demokracia dhe shteti i së drejtës nëse do të vazhdojmë t’i kundërvihemi eleminimit sisitematik të këtyre parimeve në Hungari dhe në Poloni vetëm me nota proteste dhe paralajmërime për vëzhgim më të rreptë?

Dhe në fund, ku është solidariteti i vërtetë që të mbështesim njëri tjetrin në momente krize? Kjo është një pyetje e veçantë që ne gjermanët duhet ta shtrojmë, sikurse tha presidenti federal Frenk Valter Shtajnmajer në fjalimin e Pashkëve: “Tridhjetë vite pas bashkimit gjerman, 75 vite pas përfundimit të lufës, ne gjermanët nuk jemi të ftuar për solidaritetin në Europë, ne kemi detyrim për të!”.

Gjithsesi, dhurimi i respiratorëve dhe marrja e pacientëve për kurim intensiv është gjest i bukur- por këto janë një pikë në oqean, përballë vuajtjeve të stërmëdha që përjetojnë momentalisht Spanja dhe Italia, por edhe Franca, për shkak të koronavirusit Covid-19. Edhe marrëveshja e kohëve të fundit e ministrave të Financave të eurozonës mund të duket e madhe në letër, sikurse vërejti ministri hollandez i financave Wopke Hoekster, por “qëllimisht e paqartë” në mënyrë që të gjitha palët të kenë mundësi t’i braktisin bisedimet me fytyrë të pastër. Kjo u jep vendeve të Europës Jugore akses për kredi shtesë gjatë krizës- por kjo vetëm e kalon problemin në të ardhmen dhe njëkohësisht thellon disekuilibrin ekonomik në Europë. Sepse si do të munden vendet, para të gjithave Italia, ta kthejnë ekonominë e tyre në rrugën e duhur dhe njëkohësisht të ulin borxhin tejet të madh shtetëror, kjo mbetet e paqartë- pa zgjidhje të përbashkët, mbetet vetëm mënyra akoma më e ashpër e kursimit nga ajo e dy dhjetëvjeçarëve të fundit, bankrotit shtetëror ose braktisja BE-së nga ana e Italisë, gjë me pasoja katastrofale për tërë kontinentin.

Jo, solidariteti gjithsesi është ndryshe.

Duhet të marrim vendimin: Pranojmë përshpejtimin e degjenerimit të BE-së që është as më pak dhe as më shumë vetëm se një zonë e madhe ekonomike? Tregti në të cilën shtetet nacionale vetëm ndjekin fitimin e tyre ekonomik, pa kurrfarë forme vlerash të përbashkëta ose synime idealiste të madhështisë qytetëruese? Ose të shfrytëzojmë këtë krizë për të bërë një ndarje të qartë me rënien e brendshme të viteve të fundit dhe ta hapim një kapitull të ri- siç bënë themeluesit europianë në vitet 1950 dhe 1960 me themelimin e bashkësisë europiane dhe më vonë në vitet 1980 Helmut Koli, Fransua Mitarandi, Zhak Delorsi dhe të tjerë me marrëveshjen e Mastrihtit dhe euron.

Kriza globale: Europën e kërcënon humbja e vlerave të saj politiko-shoqërore

Bash si edhe atëherë, një hap i tillë do të kërkonte një udhëheqje politike dhe vizion për të qënë e gatshme dhe me bindje të thella për rreziqe dhe kompromise. Në vitin 2018, nënshkruam në letër marrëveshjen për koalicion të qeverisë gjermane me titull “Fillim i ri për Europën”, ndërsa Presidenti francez Emanuel Makron mban dorën e zgjatur prej kohësh. Pikërisht sot në prag të krizës kemi mundësi të krijojëm Europën e re.

Kemi mundësi të krijojmë Europën solidare të ekonomisë me përgjegjësi social-ekologjike, shanse të njëjta në tërë territorin e BE-së në mënyrë që të krijojmë një të ardhme të sigurtë për gjeneratat pas nesh. Europën e bazuar në luftën shekullore për vlera demokratike dhe liri themelore të cilat mund të mbrohen vetëm me demokraci përfaqësuese, pikërisht atë, që regjime eurokratike si puna e Viktor Orbanit dhe Jarosllav Kacinskit, dëshirojnë të shkatërrojnë, duke keqpërdorur liritë demokratike për eleminimin e vetë këtyre lirive. Gabimet për gjoja vetëpërcaktimin nacional, neve në Ballkanin Perëndimor na kanë treguar qartë se ky është vetëm një mekanizëm për të mbrojtur organizatat kriminale në një kohë që kombet e tyre zhyten akoma më shumë në varfëri, dhe fëmijet e tyre braktisin vendin drejt atyre vendeve ku nuk flitet për përcaktime kombëtare dhe nëpërmjet kërkimit të partneritetit mund të sigurohet e ardhmja. Por për këtë nevojiten institucione funksionale me themele demokratike. Europa vetëm duke qenë e fortë dhe e bashkuar, si në planin e brendshëm ashtu edhe në atë të jashtëm, mund të zgjidhë problemet globale në të njëjtën lartësi të syve me Amerikën, Rusinë dhe Kinën. Sepse pikërisht në këto shtete qeverisin regjime që janë të gatshëm për marrëveshje vetëm nga pozitat e forcës.

Për këtë është e nevojshme urgjentisht të ndjekim rrugën drejt Shteteve të Bashkuara të Europës sipas modelit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Këtë hap duhet ta fillojnë pikërisht Franca dhe Gjermania dhe të bëhen shembull për shtetet e tjera të BE-së, gjë me të cilën ato do të japin një pjesë të sovranitetit të tyre dhe këtë për një Europë më të sigurtë.

Çfarë presim akoma?

Josip Juratoviç, anëtar i SDP gjermane, socialdemokrat, deputet në Bundestagun gjerman prej katër mandatesh, antar i Komisionit për politikë të jashtme dhe Kryetar i grupimit parlamentar për Ballkanin Perëndimor dhe nënkryetar i grupimit parlamentar për Adriatikun Verior (Kroaci, Slloveni).

*Përktheu për Politiko.al: Xhelal Fejza