Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

BE dhe Ballkani; pauzë apo fundi i rrugës?

Politiko 28 Tetor 2019, 19:48

BE dhe Ballkani; pauzë apo fundi i rrugës?

Vladimir Gligorov/ Novi Magazin

Presidenti francez, zoti Makron, përfaqëson qëndrimin sipas të cilit më së pari duhet që BE-ja të merret vesh, sipas mendimit të tij, për ndryshimet e domosdoshme, e vetëm pastaj të vazhdojë me pranimin e antarëve të rinj, pikësëpari kandidatët nga Ballkani. Ky qëndrim është i arsyeshëm nëse bëhet fjalë vërtetë për ndonjëfarë reforme me rëndësi në vetë BE-në, atëherë dhe për mënyrën e pranimit të antarëve të rinj do të mund të bëhet e ditur së shpejti. Nga kjo nevojitet të konkludojmë se Makroni synon reforma afatgjatë. Në të vërtetë, me sa kam kuptuar, ai propozon mbajtjen e një konference për të ardhmen e BE-së e cila mund të ketë si rezultat një kontratë të re mbi të cilën do të bazohet Unioni në të ardhmen.

Nëse shtrohet pyetja se përse u dashka që pikërisht për këtë të frenohej integrimi ballkanik, që është një proces që mund të zgjasë një dhjetëvjeçar të tërë, atëherë duhen mbajtur parasysh tri gjëra.

E para është se ende nuk ka filluar punë Komisioni i ri Europian. Meqenëse është komisioni ai që udhëheq bisedimet, duhet para se cila do të jetë strategjia e tij ballkanike, që të shprehem kështu. Vetëm atëherë, kur kjo strategji të formulohet, do të mund të bisedohej seriozisht për politikën e ardhshme ndaj shteteve ballkanike kandidatë për antarsim.

E dyta është se komisioni aktual, të cilit po i kalon mandati, ka qenë kryesisht i pasuksesshëm kur vinte puna për ndikimin e BE-së ndaj raporteve në Ballkan. Në fund të mandatit vërtetë që ndodhi marrëveshja mes Greqisë dhe Maqedonisë, gjë që është padyshim një kontribut pozitiv për stabilitetin në Ballkan dhe në Europë, por duhet vënë në dukje se në fakt vetë BE-ja ka ndikuar fare pak në arritjen e saj. Maqedonia pas kësaj priti që të fillonte procesin e bisedimeve për antarsim në BE, gjë që gjithsesi nxiti kooperativitetin, por vetë BE-ja në fakt nuk ka marrë asnjë detyrim shtesë. Kësisoj, vendet antare, e në radhë të parë Franca përshembull, mund të thonë se ajo marrëveshje para së gjithash ka qenë e dobishme për Maqedoninë, e për pasojë nuk nevojitet ndonjëfarë shpërblimi shtesë.

E treta, e ndoshta edhe më e rëndësishmja, është se strategjia e BE-së, ose më mirë të themi e Komisionit të saj, ka qenë se nuk ia vlen të përqëndrohesh në marrëveshjen mes Kosovës dhe Serbisë sepse pikërisht në raportet mes tyre gjendet kyçi i stabilitetit dhe përparimit ballkanik në raportet me BE-në. Marrëveshja nuk u arrit, e madje arritja e saj është sot akoma më larg sesa ka qenë në fillim, pra para pesë vitesh, dhe se strategjia është treguar, në rastin më të mirë, e pamenduar. Tjetër nuk ka. Ose sëpaku nuk e kishte komisioni i vjetër. Po çfarë do të mendojë për këtë Komisioni i ri kjo mbetet për tu parë.

Gjithsesi, përse të mos bëhej një gjest i vullnetit të mirë ndaj këtyre dy vendeve të vogla të cilave kjo do të thoshte shumë e nuk do të kushtonte asgjë? Nuk ka shumë rëndësi, por nuk ekzistonte unanimiteti që bisedimet të filloheshin me Shqipërinë. Askush nuk kishte asgjë kundër vendimit pozitiv për Maqedoninë, përveçse i tërë procesi i zgjerimit të BE-së duhet ndaluar. Është marrë njëfarë pauze, apo pushimi, që të shprehem kështu.

Përse na u dashka një pauzë në një proces që gjithsesi nuk po përparon? Një arsye është se presidenti francez dëshiron që në këtë mënyrë të forcojë presionin ndaj vendeve të tjera antare dhe komisionin e BE-së, që të përqëndrohen në reformat brenda BE-së. Dhe se është e nevojshme që gjithçka tjetër t’i nënështrohet pikërisht synimit të rinovimit të vetë BE-së. Këtu bëhet fjalë mbi të gjitha për raportet me Gjermaninë. Në periudhën e kaluar është dobësuar ndikimi i këtyre dy vendeve, sepse ishin pikërisht ato, kohë më parë, që përcaktonin rendin e ditës të Unionit në takimet e përvitëshme në nivelin më të lartë. Krahas kësaj, Gjermania e ka përforcuar ndjeshëm ndikimin e saj në BE, ndërsa Franca e ka humbur. Makroni është që të ndryshojë një gjë e tillë. Arësyeja e dytë është se Makroni ka vlerësuar se një mënyrë për të rritur ndikimin e Francës është pikërisht akti i të vënit të vetos franceze ndaj një vendimi apo ndaj një tjetri. Vetoja ndaj vazhdimit të zgjerimit nuk ishte gjesti i parë dhe as i fundit i kësaj natyre. Tashmë ka ndryshuar mënyra e përzgjedhjes së njerëzve në postet më të rëndësishme në Union, ku pikërisht vota franceze ishte e ajo vendimtarja. Gjithashtu, blloku liberal që udhëheq Makroni, në parlamentin europian, duhet të ketë ndikimin vendimtar në vendimet e këtij organi.

Sesi do të jetë reforma e BE-së, nëse vërtetë ndodh një gjë e tillë, kjo është temë për një koment tjetër. Por këtu do të shtonim se ndryshimi i raportit të forcave në BE ka ndodhur në mënyrë të paevitueshme pikërisht për shkak të faktit se Britania e Madhe është tërhequr. Franca nuk ka ndonjëfarë politike të fortë ballkanike, nga ana tjetër edhe interesat e saj në këtë rajon nuk janë të mëdha; Gjermania nuk ka as eksperiencë të mjaftueshem diplomatike, as vetëbesimin e duhur pavarësisht nga këmbëngullja dhe përkushtimi. Komisioni duhet të kthejë autoritetin, në mënyrë të veçantë nëse tregohet i aftë të mbështesë procesin e reformave në BE, e pastaj të rinovojë procesin e zgjerimit, por kjo mbetet për tu parë.

Britania është fuqi strategjike në Ballkan, nga ana tjetër edhe në botë, por ndikimi i saj tani për tani, sëpaku në territorin e Ballkanit, do të zvoglohet ndjeshëm. Për Amerikën flasim një herë tjetër.

*Përktheu për Politiko.al: Xhelal Fejza