Ekstremet e motit/ Katastrofat natyrore që i shkaktuan botës miliarda dollarë humbje gjatë 2020-ës

Fatkeqësitë e nxitura nga ekstremet e motit dhe klimës sollën "rezultate katastrofike dhe kosto për miliona" në të gjithë vendet në vitin 2020, duke shkaktuar mijëra vdekje dhe dhjetëra miliarda dollarë humbje, tha raporti nga qendra bamirëse Christian Aid të hënën.

Në një raport, agjencia e ndihmave identifikoi 15 nga katastrofat më shkatërruese të klimës të vitit - nga zjarret në përmbytjet dhe stuhitë dhe tufat e karkalecave - nëntë prej të cilave çuan në dëm me vlerë të paktën 5 miliardë dollarë secili.

Kostot financiare priren të jenë më të larta në vendet e pasura pasi ato kanë pronë më të vlefshme, vuri në dukje raporti, por disa ngjarje ekstreme të motit në vitin 2020 ishin shkatërruese në vendet e varfra, me numra përgjithësisht më të lartë të vdekjeve.

Autori i raportit Kat Kramer, udhëheqësi i politikës klimatike të Christian Aid, tha se "prishja e klimës" kishte shtuar efektet e pandemisë COVID-19 në rajone të prekshme.

Këtu janë disa fakte mbi katastrofat e lidhura me klimën 2020 të përshkruara në raportin e titulluar "Duke llogaritur koston 2020: Një vit i ndarjes së klimës":

Shtetet e Bashkuara u goditën nga kostot më të larta ekonomike, duke vuajtur si nga një sezon rekord i stuhive, ashtu edhe nga një sezon rekord i zjarrit, duke shtuar deri në më shumë se 60 miliardë dollarë dëme. Ndërsa zjarret janë një pjesë natyrore e disa ekosistemeve, një klimë më e nxehtë dhe e thatë e shkaktuar nga aktivitetet njerëzore po ndikon në përmasat e këtyre zjarreve, tha raporti.

Zjarret në Australi që filluan në fund të vitit 2019, të nxitura nga thatësira të përsëritura dhe temperatura të larta, shkatërruan mijëra ndërtesa, vranë më shumë se një miliard kafshë të egra dhe shkaktuan të paktën 34 vdekje, duke kushtuar rreth 5 miliardë dollarë. Grupi i Shkencëtarëve Botërore të Motit llogariti se ngrohja globale rriti rrezikun e zjarreve me të paktën 30 përqind.

Cikloni Amphan ishte një nga stuhitë më të forta të regjistruara në Gjirin e Bengalit dhe cikloni më i kushtueshëm tropikal i vitit, me humbje që arrinin në më shumë se 13 miliardë dollarë në Indi, Bangladesh dhe Sri Lanka. Temperaturat rekord në Gjirin e Bengalit prej 30-33C mund të kishin çuar në intensifikimin e shpejtë të stuhisë, tha Roxy Mathew Koll, një shkencëtar i klimës në Institutin Indian të Meteorologjisë Tropikale.

Gjashtë nga 10 ngjarjet më të shtrenjta të motit këtë vit ndodhën në Azi, pesë prej tyre shoqëroheshin me shi të pazakontë. Përmbytjet që u zhvilluan për disa muaj në Kinë dhe Indi kushtuan përkatësisht rreth 32 miliardë dollarë dhe 10 miliardë dollarë.

Në Afrikën Lindore, tufat e mëdha të karkalecave shkatërruan të korrat dhe bimësinë në disa vende, duke shkaktuar dëme të vlerësuara në 8.5 miliardë dollarë.  

Evropa u godit nga stuhitë e erës Ciara dhe Alex e cila kushtoi gati 6 miliard dollarë dhe vrau 30 njerëz. "Ciklone të tilla ekstratropikale" pritet të bëhen më të zakonshme dhe të dëmshme në Evropë ndërsa temperaturat rriten me ngrohjen globale, tha raporti.

Në Pakistan, reshjet e mëdha të shiut shkaktuan 410 vdekje, me dëmet e shkaktuara nga përmbytjet dhe rrëshqitjet e tokës të vlerësuara në më shumë se 1.5 miliard dollarë. Reshjet e rritura janë në përputhje me parashikimet e ndryshimeve klimatike, sqaron raporti.

Sudani i Jugut përjetoi një nga përmbytjet më të këqija të regjistruara pasi reshjet e mëdha të shiut e bënë që Nili dhe lumenjtë e tjerë të dalin nga shtrati. Përmbytja vrau 138 njerëz, preku më shumë se një milion dhe shkatërroi të korrat. Ndërsa planeti ngrohet, shkencëtarët presin më shumë periudha të tilla të mëdha shiu, vuri në dukje raporti.