Mblidhet samiti europian/ Përplasja Bruksel-Varshavë në fokus të takimit, çfarë rrezikon Polonia

Mosmarrëveshja midis Brukselit dhe Varshavës mbi përparësinë ligjore të BE-së, të cilën Ursula von der Leyen e ka përshkruar si një "sfidë të drejtpërdrejtë ndaj unitetit të rendit ligjor evropian", është gati të zërë skenën qendrore kur liderët të zbresin sot në Bruksel për një samit ditor.

Përplasja shumëvjeçare mbi gjendjen e përkeqësuar të pavarësisë gjyqësore në Poloni arriti një nivel të ri në fillim të këtij muaji, kur Gjykata Kushtetuese e nxori një vendim sfidues që gjeti se dy nene kryesore të traktateve të BE-së ishin të papajtueshme me Kushtetutën e vendit.

Gjyqtarët dhe hodhën poshtë autoritetin suprem ligjor të Gjykatës së Drejtësisë të BE -së (GJED), me seli në Luksemburg. Vendimi shihet si një "goditje bërthamore" ndaj përparësisë së ligjit të BE-së, një nga parimet e themelit të unionit.

Themeluar në vitin 1964 si rezultat i çështjes Costa kundër ENEL, që përcakton precedentët, parimi thotë se, në të gjitha rastet kur BE ka kompetencë, ligjet e bllokut kanë përparësi mbi legjislacionin kombëtar, madje edhe mbi Kushtetutën e një vendi.

Edhe pse disa gjykata nga shtetet e tjera anëtare kishin shqyrtuar më parë konfliktin midis ligjit të BE -së dhe Kushtetutave kombëtare, kjo është hera e parë që një gjykatë e lartë hedh poshtë me shkrim nene të veçanta të traktateve të BE -së. Përpara se të hyjnë në bllok, vendeve kandidate u kërkohet të përfshijnë të gjithë legjislacionin e Bashkimit Evropian dhe të bëjnë ndryshimet e duhura në ligjet e tyre të brendshme.

Samiti i këtij muaji ishte caktuar para  këtij vendimi dhe axhenda e tij origjinale nuk përfshinte këtë çështje. Sidoqoftë, një grup i vendeve të zemëruara të BE -së filluan të shtyjnë për të vënë temën e diskutueshme në tryezë në mënyrë që udhëheqësit të kenë një debat në nivelin politik.

Belgjika, Holanda dhe Luksemburgu (i ashtuquajturi Beneluks) drejtuan fushatën publike, me mbështetjen e vendeve me të njëjtën linjë qëndrimi. Sipas zyrtarëve të BE -së, një grup tjetër vendesh kundërshtuan një diskutim mbi vendimin polak gjatë samitit evropian, por Presidenti Michel përfundimisht ra dakord për të vënë sundimin e ligjit në axhendë.

Debati vjen pas një seance të tensionuar në Parlamentin Evropian, ku presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe kryeministri polak Mateusz Morawiecki akuzuan njëri-tjetrin se ishin në anën e gabuar të mosmarrëveshjes.

"Ne nuk mund dhe nuk do të lejojmë që vlerat tona të përbashkëta të vihen në rrezik," tha Ursula von der Leyen, e cila kërcënoi të aktivizonte një mekanizëm të ri buxhetor që mund të ngrijë fondet e BE për vendet e akuzuara për shkelje të ligjit të BE.

Morawiecki i denoncoi këto kërcënime si "shantazh" dhe "shtrëngim" dhe u zotua të luftojë zgjerimin "e papranueshëm" të kompetencave të BE -së.

Samiti Evropian nuk pritet të japë ndonjë përparim domethënës dhe në vend të kësaj do të shërbejë si një mundësi për udhëheqësit që të shprehin shqetësimet e tyre para njëri -tjetrit.

Komisioni është ende duke pritur që gjykata polake të publikojë arsyetimin e plotë ligjor pas vendimit, një hap që ekzekutivi e konsideron të domosdoshëm për të përfunduar vlerësimin e tij të brendshëm dhe për të vendosur hapat e ardhshëm.

Është ende e paqartë nëse Komisioni do të ecë përpara me aktivizimin e mekanizmit të kushtëzimit, i cili përfshin një proces kompleks burokratik që mund të zgjasë deri në tetë apo nëntë muaj. Skema nuk është përdorur kurrë dhe pasojat e pezullimit të fondeve të BE-së mund të jenë të mëdha. Parlamenti Evropian po kërcënon ekzekutivin me një padi për mosveprim.

Burimi: Euronews