Vendimi i Brukselit/ Pak ditë pas fitores, BE i jep “goditje” Orbanit

Brukseli ka nisur një process, ku kërcënon Hungarinë me ndërprerje të fondeve në rast të mos respektimit të ligjit.

Vendimi vjen dy ditë pasi Viktor Orban siguroi mandatin e pestë dhe të katërt radhazi si kryeministër i Hungarisë.

Orban është përplasur shpesh me Komisionin Evropian për respektimin e vlerave kyçe të BE-së, si të drejtat LGBT, sundimi i ligjit dhe sulmet ndaj mediave të pavarura.

Tani, Komisioni Evropian ka njoftuar Budapestin se po aktivizon të ashtuquajturin "mekanizëm të kushtëzimit" mbi shkeljet e sundimit të ligjit, duke hapur derën për sanksionet financiare.

"Komisioni u ka folur sot autoriteteve hungareze se tani do të dërgojmë një letër zyrtare për të filluar mekanizmin e kushtëzimit," u tha deputetëve shefja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen.

Gjithashtu bëri me dije se Komisioni Evropian i kërkoi Budapestit të zbatojë reforma për të luftuar korrupsionin. Megjithatë, ajo vuri në dukje se të dy palët "nuk kanë qenë në gjendje të gjejnë gjuhën e përbashkët".

Ajo shtoi se Komisioni ka ndjekur procedurën e përcaktuar nga traktatet duke adresuar një letër njoftimi zyrtar dhe duke e referuar më vonë rastin në Gjykatën Evropiane të Drejtësisë dhe se me marrjen e përgjigjeve të Hungarisë, ata kanë nxjerrë "përfundimin që duhet të kalojmë në hapi tjetër”.

Eurodeputetët në Strasburg, të cilët prej kohësh kanë kërkuar që ekzekutivi i BE-së të vazhdojë me mekanizmin e ri, e mirëpritën vendimin me duartrokitje.

Daniel Freund, një eurodeputet për grupin e të Gjelbërve/EFA, e përshëndeti atë duke thënë: "Po ndodh më në fund!"

Por eurodeputeti gjerman i Gjelbër, Rasmus Andresen, tha se mekanizmi i sundimit të ligjit duhet të ishte aktivizuar më shpejt.

“Një nga arsyet pse Orbán është po aq i fortë sa ai, është sepse shumë në Bruksel nuk kishin nxjerrë mësime në të kaluarën dhe në fakt e kishin mbështetur atë në të kaluarën dhe tani ne me të vërtetë duhet të përshpejtojmë në çështje si mekanizmi i sundimit të ligjit, por edhe kur bëhet fjalë për sanksione të tjera që mund të bëjmë kundër Hungarisë dhe Viktor Orbanit”, tha Andresen.

Eurodeputetët miratuan për herë të parë rregulloren e mekanizmit të sundimit të ligjit në dhjetor 2020, e ndjekur nga pazare intensive në nivelin e atëhershëm të Këshillit Evropian, me Hungarinë dhe Poloninë që të dyja kërkuan zbutjen e tij dhe kërcënuan me veton ndaj buxhetit të bllokut mbi të.

Më pas, të dy vendet ia referuan mekanizmin GJED-së, e cila vendosi në shkurt se institucionet e BE-së mund të lidhin fondet me shtetet anëtare me respektimin e shtetit të së drejtës.

Të dielën, partia Fidesz e Orbanit siguroi 53% të votave dhe dy të tretat e "supershumicës" në parlament.

Orban, i cili e ka ndërtuar karrierën e tij në përplasjen me BE-në, e kishte përshkruar fitoren e tij të dielën në mbrëmje si "aq të madhe sa mund ta shihni nga hëna dhe sigurisht që mund ta shihni nga Brukseli".

A do të ndërmarrë Brukseli të njëjtin veprim kundër Polonisë?

E pyetur nëse Komisioni do të nxisë gjithashtu mekanizmin kundër Polonisë për shtypjen e pavarësisë së gjyqësorit, von der Leyen tha se Brukseli ka përshkruar "tre kërkesa reformash", të cilat u kërkuan gjithashtu nga Varshava nga GJED.

Bëhet fjalë për shpërbërjen e dhomës së disiplinës për gjyqtarët, një reformë të regjimit disiplinor dhe një proces për "riinformimin e gjyqtarëve të shkarkuar në mënyrë të paligjshme".

Ajo tha se Varshava duhet të sjellë një ligj në parlament që do të përmbushë tre kriteret, por nuk jep një afat për qeverinë polake, kohë në të cilën Komisioni do të mbarojë durimin dhe do të aktivizohet mekanizmi i kushtëzimit.

GJED urdhëroi Varshavën të paguante një gjobë rekord prej 1 milion euro në ditë në një vendim të tetorit për refuzimin e saj për të pezulluar dhomën e diskutueshme disiplinore të gjyqtarëve të Gjykatës së Lartë të saj.

Eurodeputetja holandeze Sophie in 't Veld thotë se duhet të merren masa edhe kundër Varshavës.

"Ne jemi të shqetësuar se Komisioni po negocion me qeverinë polake, ndërsa sundimi i ligjit nuk duhet të jetë i negociueshëm. Pavarësia e gjyqësorit nuk është e negociueshme," tha in 't Veld.

Shefja e Komisionit ishte në parlament për të përmbledhur veprimet e saj që nga fillimi i mandatit të saj dhe për të përshkruar prioritetet e saj.

Kryediplomati i BE-së Josep Borrell ndërkohë ishte planifikuar të njoftonte eurodeputetët mbi planet e sigurisë të bllokut dhe të diskutonte Kompasin Strategjik të miratuar nga krerët në një samit 10 ditë më parë.

Dokumenti synon të përshkruajë një strategji të përbashkët të mbrojtjes dhe sigurisë për t'iu përgjigjur kërcënimeve të jashtme dhe planifikon krijimin e një ndërhyrjeje të shpejtë të përbashkët deri në 5,000 trupa.

Burimi: Euronews