Zgjedhjet presidenciale në ShBA/ Informacionet kryesore që duhet të dini

Zgjedhja e presidenti amerikan ka një ndikim të madh në jetën e njerëzve si brenda ashtu edhe jashtë ShBA-së, kështuqë kur zgjedhjet e ardhshme të mbahen më 3 nëntor, rezultati do të ketë rëndësi për të gjithë.

Sistemi politik amerikan dominohet vetëm nga dy parti, kështuqë presidenti gjithmonë i përket njërës prej tyre.

Republikanët janë partia politike konservatore në ShBA dhe kandidati i tyre në zgjedhjet e këtij viti është presidenti aktual Donald Trump, i cili shpreson të sigurojë edhe katër vjet të tjera në pushtet.

Partia Republikane njihet gjithashtu si GOP, ose Partia e Vjetër e Madhe. Në vitet e fundit, Trump është fokusuar tek ligji për taksat, të drejtat e armëve dhe kufizime më të forta të imigracionit. Mbështetja për partinë ka tendencë të jetë më e fortë në pjesët më rurale të Amerikës.

Ish- presidentët të tjerë republikanë kanë qenë George W Bush, Ronald Reagan dhe Richard Nixon.

Demokratët janë partia politike liberale në ShBA dhe kandidati i tyre është Joe Biden, një politikan me përvojë, ku është bërë i njohur për shërbimin si nënpresident në periudhën e Barack Obama, për tetë vjet.

Të dy burrat janë në të 70-at e tyre,  Trump do të jetë 74 vjeç nëse do të fitojë  mandatit e dytë, ndërsa Biden, 78 vjeç, i cili nëse fiton  do të jetë presidenti më i vjetër në histori.

Si vendoset fituesi?

Të dy kandidatët garojnë për të fituar votat e kolegjit elektoral. Secili shtet merr një numër të caktuar votash të kolegjit elektoral pjesërisht bazuar në popullsinë e tij. Gjithsej janë 538 vota, kështu që fitues është kandidati që fiton 270 vota ose më shumë. Kjo do të thotë që votuesit vendosin për konkurset e nivelit shtetëror më shumë se sa për atë kombëtar, prandaj është e mundur që një kandidat të fitojë më shumë vota në shkallë vendi, siç bëri Hillary Clinton në 2016, por prapë u mposht nga kolegji elektoral.

Shumica e shteteve anojnë shumë nga njëra parti ose tjetra, kështu që fokusi zakonisht është në një duzinë apo më shumë shtete, të cilët njihen si shtetet e fushës së betejës.

Kush mund të votojë dhe si do të votohet?

Nëse jeni një shtetas amerikan dhe jeni 18 vjeç e lart,  keni të drejtë të votoni në zgjedhjet presidenciale, të cilat zhvillohen çdo katër vjet.

Sidoqoftë, shumë shtete kanë miratuar ligje që u kërkojnë votuesve të tregojnë dokumente identifikimi për të provuar se kush janë para se të votojnë.

Këto ligje shpesh vihen në zbatim nga republikanët të cilët thonë se janë të nevojshëm për t'u mbrojtur nga mashtrimi i votuesve. Por demokratët i akuzojnë ata për përdorimin e kësaj si një formë të shtypjes së votuesve pasi shpesh të varfërit , nuk janë në gjendje të japin ID.

Se si njerëzit do të votojnë është një çështje e diskutueshme këtë vit për shkak të pandemisë së koronavirusit. Disa politikanë po bëjnë thirrje për përdorim më të gjerë të fletëve të votimit postar, por presidenti Trump ka thënë, me shumë pak prova, se kjo mund të rezultojë në më shumë mashtrime të votuesve.

A janë në qendër të vemendjes vetëm dy kandidatët për president?

Jo, vëmendja kryes0re do të jetë tek Trump vs Biden, por votuesit gjithashtu do të zgjedhin anëtarët e rinj të Kongresit kur të plotësojnë fletët e tyre të votimit.

Demokratët kanë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve, kështu që ata do të kërkojnë ta mbajnë atë, ndërsa gjithashtu do kërkojnë të marrin kontrollin e senatit.

Nëse ata do të kishin një shumicë në të dy dhomat, ata do të ishin në gjendje të bllokonin ose vononin planet e presidentit Trump nëse ai do të rizgjidhej.

Kur do ta zbulojmë rezultatin?

 Mund të duhen disa ditë që çdo votim të numërohet, por zakonisht është mjaft e qartë se kush është fituesi  që në orët e para të mëngjesit pasardhës. Në vitin 2016, Donald Trump u ngjit në skenën në New York rreth orës 3 të mëngjesit për të mbajtur fjalimin e tij të fitores përpara një turme mbështetësish të gëzueshëm.

Por mos e vendosni alarmin akoma. Zyrtarët po paralajmërojnë se mund të duhet të presim më gjatë, ndoshta ditë, madje dhe javë për rezultatin këtë vit,  për shkak të rritjes së fletëve të votimit postar. Herën e fundit që rezultati nuk ishte i qartë brenda disa orësh ishte në vitin 2000, kur fituesi nuk u konfirmua derisa një vendim i Gjykatës së Lartë u bë një muaj më vonë.

Kur e merr detyrën fituesi?

Nëse Joe Biden fiton zgjedhjet, ai nuk do ta zëvendësojë menjëherë presidentin Trump, pasi ka një periudhë të caktuar tranzicioni për t’i dhënë udhëheqësit të ri kohën për të caktuar ministrat e kabinetit dhe për të bërë plane. Presidenti i ri betohet zyrtarisht në 20 janar në një ceremoni të njohur si inaugurimi, i cili mbahet në shkallët e ndërtesës së Kapitolit në Uashington DC.

Pas ceremonisë, presidenti i ri shkon në Shtëpinë e Bardhë për të filluar mandatin e tij katër vjeçar në detyrë./ BBC