Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Burracakëria e letrave të hapura

Politiko 21 Korrik 2020, 13:33

Graeme Wood/ The Atlantic

Muajin e kaluar, më kërkuan të nënshkruaja "Letrën për Drejtësi dhe Debat të Hapur", botuar tani në Harper’s Magazine, me nënshkrimet e 153 gazetarëve dhe akademikëve, duke përfshirë kontribues të The Atlantic. Letra paralajmëronte “konformitet ideologjik” dhe “iliberalizëm” në institucionet liberale, dhe vinte në dukje një tendencë për të përballur mendimet kundërshtuese jo me debat, por me kërcënimin e vendit të punës së disidentit, apo edhe duke kërcënuar vendin e punës së atyre që, thjesht, vërejnë ekzistencën e mospajtimit. Të gjithë kemi kufij; disa tema janë poshtë dinjitetin tonë për t’u debatuar. Nënshkruesit argumentonin se kategoria e të padebatueshmes duhej mbajtur sa më e vogël, dhe të mos i shtoni asaj sa herë që formoni një mendim.

Ndoshta ngaqë kaloj shumë kohë duke dëgjuar njerëz me mendime të çmendura, unë jam simpatizues i pikëpamjes që mënyra e vetme për të jetuar një jetë intelektuale të shëndetshme është ta ekspozoni veten vazhdimisht ndaj mendimeve të çuditshme ose të neveritshme. Por, kurrë nuk firmos peticione ose letra të hapura. Unë u thashë organizatorëve të letrës se, nëse kam diçka për të thënë, do të shkruaj letrën time. Letrat e hapura janë të tmerrshme, dhe kurrë nuk duhet të shkruani apo nënshkruani një të tillë.

Këto janë arsyet pse zhanri i letrave të hapura duhet të vdesë:

…janë të shkruara keq. Letrat e hapura priren të formulohen nëpërmjet gjithëpërfshirjes, kështuqë do të nënshkruhen nga sa më shumë njerëz të jetë e mundur. Ato nuk mbajnë asnjë gjurmë të autorëve individualë, dhe mënyra më e lehtë për t’i fshirë ato gjurmë është të shkruarit në një stil të mpirë, anonimizues, pa idiosinkrasi dhe mençuri. (Nëse kërkoni idiosinkrasi dhe zgjuarsi, lexoni artikujt që kolegët e mi të The Atlantic, që nënshkruan letrën, shkruajnë nën emrat e tyre.) Ky proces e drunjëson gjuhën, dhe rezultati në rastin e letrës së Harper’s është një varrezë e prozës, pa një fjali të vetme të fuqishme ose fjali të denjë për t’u cituar. Humori është veçanërisht i ndaluar. Martin Amis e nënshkroi letrën, por unë kam lexuar mjaft prej tij për të ditur që ai kurrë nuk do ta kishte shkruar atë letër nëse mendonte se në ndonjë ditë të Gjykimit Letrar do të thirrej para Zotit për t’u përgjigjur vetëm për stilin e saj.

…janë të ekspozuara para dyshimeve. Çfarë duhet të mendojmë për një letër të nënshkruar nga Martin Amis që nuk mund të jetë shkruar nga Martin Amis? Unë mendoj se një interpretim është "Amis me të vërtetë duhet të besojë në këto gjëra, nëse është i gatshëm të shtypë refleksin e vet për t’i lënë vend një klisheje, çmimin e së cilës ne tashmë po paguajmë". Një interpretim tjetër, më armiqësor, është se nënshkruesit - ata që konsiderohen politikisht të respektueshëm, të paktën - nuk mund t’i besojnë këto gjëra. Kështu që ata duhet të kenë nënshkruar letrën si pre të një mashtrimi, dhe të tjerët i manipuluan për qëllime të kota. Emily VanDerWerff sugjeron që letra përmban «shumë nëntekste kundrejt pozicioneve anti-trans», dhe se këto mesazhe urrejtëse ishin të padëgjueshme për shumë nënshkrues (me përjashtim, ndër të tjerë, të JK Rowling, e cila kohët e fundit është bërë një figurë e urryer në mesin e aktivistëve trans, dhe Jesse Singal, e cila shkroi një cover story për çështjen trans në këtë revistë). Të tjerët vërejnë si një lloj shenje praninë e Bari Weiss, e cila si studente e Columbias bëri fushatë kundër profesorëve si Joseph Massad, i cili i ka krahasuar hebrejtë izraelitë me nazistët. Me siguri, këta luanë liberalë nuk do ta kishin nënshkruar letrën nëse do ta kishin ditur që një një kinse-liberael si Weiss do firmoste? Sugjerimi që disa dhjetëra liberalë "u manipuluan" nga disa mashtrues iliberalë është qesharak. Të gjithë lexuan dhe firmosën të njëjtën letër. Prapëseprapë, firmëtarët duhej të kalonin kohë duke e mbrojtur letrën nga mëkatet e disa prej firmëtarëve të tjerë, dhe duke spekuluar për naivitetin e supozuar të të tjerëve - në vend që të promovonin substancën e saj.

…nuk janë të nevojshme. Më 1931, pasi u bë e famshme teoria e relativitetit e Albert Ajnshtajnit, u botua një pamflet me titullin "100 autorë kundër Ajnshtajnit". Ajnshtajni u përgjigj, "Pse njëqind? Nëse ata do të kishin të drejtë, njëri do të kishte qenë i mjaftueshëm." Një nga kënaqësitë më të mëdha të të shkruarit për publikun është kënaqësia për të patur të drejtë, dhe të shikosh lexuesit e tu të rezistojnë para se të kuptojnë se keni të drejtë. Sa më i vogël minoriteti në të cilin shkrimtari e gjen veten, aq më e madhe është kënaqësia të shohësh audiencën tek pendohet ngadalë dhe bashkohet me ty. Shumë shkrimtarë në listën e Harper’s e njohin këtë kënaqësi. Por sa më e gjatë të jetë lista, aq më pak kënaqësi - dhe në një moment, një shkrimtar duhet të pyesë veten, pse do të shqetësohej të nënshkruante, si një emër midis dhjetërash, kur në vend të kësaj mund të korrte shpërblime shumë më të mëdha të vetëkonfirmimit solitar. Për të patur të drejtë mjafton kaq.

…ngjajnë burracake - edhe kur nuk janë. Një arsye për të hequr dorë nga kënaqësia e një qëndrimi të drejtë solitar është siguria te numrat. Nëse ju jeni një emër në mesin e shumëve, dhe emrat e tjerë përfshijnë Salman Rushdie, Katha Pollitt dhe Margaret Atwood, a mund të ishit duke ia futur kot? Letrat e hapura nënkuptojnë më shumë kur nënshkruesit e tyre e pranojnë rrezikun duke i nënshkruar. Pak nga nënshkruesit e letrës së Harper’s rrezikuan shumë, dhe disa që morën përsipër rrezikun nuk ishin të vetëdijshëm për të, dhe u lëkundën, në mënyrë komike, kur kuptuan rrezikun që kishin pranuar. Letrat dhe peticionet më të shpërfillura janë ato që nuk kërkojnë asgjë nga nënshkruesit - as kohë, as përpjekje, as rrezik të reputacionit ose të jetës. Kjo është arsyeja pse askush nuk e vret mendjen për kundër-letrën që qarkullonte si përgjigje e letrës së Harper’s. Asnjë nga nënshkruesit e kundër-letrës nuk është në rrezik për asgjë, përveç urimeve nga shokët e së majtës që e kishin firmosur. Hamendësoj se nënshkruesit do të marrin përmbytjet e emeileve të zakonshëm të dështakëve të zakonshëm mbushur me urrejtje, por a nuk na ndodh të gjithëve? (Lexuesit rregullisht me shkruajnë duke më ftuar ‘t’ua thith’ ose të vras veten. Unë e mirëpres letërkëmbimin. Nëse atyre u duhen më shumë përpjekje që të gjejnë adresën time të emailit dhe të hartojnë një mesazh, sesa më duhet mua per të lexuar mesazhin dhe të klikoj mbi ikonën ‘fshij’, unë fitoj.) Do të më vinte plasja nëse do zhvlerësoja një ide të mirë duke e paraqitur në unison me 150 njerëz të tjerë. Çfarëdo sigurie që do më jepnin numrat e tyre nuk do ia vlente.

…janë ngjitëse. Nëse nënshkruani një letër të hapur, të tjera ju shfaqen te dera. Një arsye pse po shkruaj këtë jeremiadë kundër letrave të hapura është për të qëndruar, si një avokat i armatosur rëndë nga St. Louis në hyrjen e banesës sime metaforike dhe të paralajmëroj ato peticione dhe letra kapërthyese që të ikin nga oborri im. Nuk mund të mbështetet çdo kauzë e denjë. Mund të përmend dhjetra që shpresoj se dikush, diku, po ndjek monomaniakërisht. Por, manitë e mia janë boll, dhe unë mund t’u uroj të tjerëve suksese, edhe pa u bashkuar me ta. Provo të nënshkruash një letër të hapur dhe mospranimi yt për të nënshkruar tjetrën do të interpretohet si kundërshti.

Megjithatë, mund të mendoj për një arsye të mirë për të nënshkruar letra të hapura - që është t'u tregosh të tjerëve se nuk janë vetëm. Shkrimtarët e Harper’s pretendojnë se një helm i heshtur po përshkon institucionet liberale, duke u përhapur i pa vënë, re si një rrjedhje monoksid karboni nëpër revista, gazeta dhe universitete. Ai helm është besimi se të detyruarit e armiqve tuaj për të mbyllur gojën është fitore. Unë e shoqëroj këtë deluzion me të djathtën, dhe ta shohësh se po depërton edhe në të majtë është shqetësuese. Ju doni që armiqtë tuaj vazhdimisht të provokojnë mbrojtjen tuaj, të ekspozojnë dobësitë tuaja dhe t'ju kujtojnë se duhen përforcime. Rendi tradicional i liberalizmit e ka njohur këtë vlerë, dhe ka inkurajuar debatin e egër për të mirën e të gjithëve. Ky rend është gjithashtu më argëtues. Të gjitha universitetet dhe revistat e shkëlqyera (me përjashtim të The Atlantic, një det qetësie) punësojnë kolegë që urrejnë me zemër njëri-tjetrin dhe ia kujtojnë njëri-tjetrit vazhdimisht atë urrejtje.

Shumë prej këtyre institucioneve kanë qenë në të majtë për kaq kohë sa arsyet e këtij rendi të gjërave janë harruar. Letra e Harper’s të paktën u tregon atyre që e mbajnë mend atë rend dhe ata që do ta mbronin atë, se kanë aleatë të gatshëm për t'iu bashkuar kësaj mbrojtjeje. Një mënyrë për t'i inkurajuar është të shkruarit e emrit tuaj në fund të një letre. Një mënyrë edhe më e mirë është të shkruani një letër tuajën. Kjo është çka po lexoni tani.

**Përkthimi: Politiko.al