Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Cambridge Analytica dhe "Toll-i i Kalimashit"

Politiko 10 Prill 2018, 11:23

Cambridge Analytica dhe "Toll-i i Kalimashit"

Igli Tola

Zyrtarisht sipas numërimit kalendarik Gregorian kemi hyrë në muajin e katërt të vitit, por duket se Marsi nuk është 'larguar' ende (njësoj si historia e 'plakave' të prillit), ose të paktën 'jehona' e ndodhive të këtij muaji do të na shoqërojë gjatë.

Ndodhën pothuaj paralelisht 2 'super' ngjarje, por me shtrirje gjeografike dhe impakt të ndryshëm, njëra globale dhe tjera lokale (kombëtare). Të dyja ngjarjet (skandalet) ishin të paralajmëruara, të pritshme, por duke qenë se ne humanët i druhemi pasojave që do të sillnin, kishim ngritur rreth vetes një 'fortesë iluzioniste' të mosekzistencës së problemeve lidhur me privatësinë e të dhënave, manipulimet elektorale dhe 'oligarkinë'.

Mjaftoi, një 'whistlebloëer' dhe puna sqaruese dhe investiguese e mediave , si gazeta "The Guardian" dhe "Channel 4" që skandali "Cambridge Analytica" të shpërthente. Para kamerave të stacionit "Channel 4" kreu ekzekutiv i firmës, Alexander Nix (Alexander James Ashburner Nix) deklaroi se Donald Trump arriti të shpallej fitues në 'Presidencialet' e 2016 falë suksesit të fushatës së kompanisë së tij (Cambridge Analytica) në rrjetet sociale.

"Cambridge Analytica” besohet se i përdori të dhënat e mbi 50 milionë përdoruesve të "Facebook-ut" për të krijuar njoftime dhe spote të individualizuara (customized), duke shënjestruar votuesit amerikanë me mesazhe të caktuara. Të dhënat e siguruara nga profilet e tyre u analizuan shkencërisht me atë që njihet si “modeli psikologjik i personalitetit” në bazë të 5 tipareve, apo ndryshe “OCEAN V”.

Kjo metodë e vlerësimit virtual të personalitetit është zbuluar në 2013 nga Michael Kosinski, David Stillwell dhe Thore Graepel, të cilët ishin të gjithë studiues së psikologjisë në Universitetin e Kembrixhit në Mbretërinë e Bashkuar. Në botimin e tyre theksojnë se gjërat që ne 'pëlqejmë' në Facebook, mund të përdoren për të parashikuar tiparet tona të personalitetit, duke e bazuar në pesë tipare të mirënjohura: pranueshmëria, neuroticizmi, hapja ndaj përvojave të reja, ekstraverzimi dhe ndërgjegja. Nivelet tona në këto tipare priren të jenë relativisht të qëndrueshme gjatë gjithë jetës (me disa përjashtime).

Sipas po të njëjtit studim, rezultoi se reklamat online mund të rezultonin në 40% më shumë klikime (këto klikime shtesë çuan në më shumë blerje për shitësin) nëse ata synonin lloje të veçanta personaliteti. Marrim për shembull, një reklamë bukurie dhe përshtatjet që i duhen bërë asaj në secilin rast. Ekstravertët u vunë në shënjestër me mesazhin "Kërce (dance) sikur askush nuk po të sheh", kurse introvertët me mesazhin "Bukuria nuk duhet të bërtasë".

Ky studim, u zbatua rigorozisht nga kolegu i tyre në Kembrixh dhe njëkohësisht analisti kryesor i "Cambridge Analytica", Aleksandr Kogan, në analizën e bërë kampionit prej 50 milion amaerikanësh të blerë nga "Facebook". Duke qenë profesionist i statistikave, i kushtoi rëndësi edhe teknikës së kampionimit duke përdorur metodën jorastësore me kuota. Kjo teknikë konsistoi në zgjedhjen e votuesve vetëm nga 12 shtetet e pavendosura, të lëkundura si: Florida, Kalifornia e Veriut, Kolorado, Arizona, Ohajo etj, pasi pjesa tjetër prej gati 38 shtetesh janë përkrahës tradicionalë të njërës palë. Për shembull, asnjë kandidat republikan nuk ka fituar në Nju Jork apo Havai që nga 1984, ndërsa Uajoming dhe Alabama nuk kanë votuar për një demokrat që në 1964.

Me pak fjalë, u vërtetua shkencërisht, 'dogma' e famshme se njerëzit të duan dhe të përkrahin nqs ti u thua, pikërisht ato që ata duan të dëgjojnë. Gjithë kjo është një përpjekje për të 'blerë' zemrat, ndjenjat, emocionet dhe mendjet e elektoratit.

Ndërkohë, në këtë shtetin tonë të vogël (mbase shteti më pro amerikan në rruzull) vijon të shfaqet 'soap opera - televonela', "PPP". Nëse episodet e para të saj kanë kaluar me shumë pak, ose aspak reagim mediatik apo shoqëror por, puntata e fundit, "Toll-i në Kalimash", mori përmasat e një 'mega-skandali', duke u pasuar nga një 'valë' protestash, zjarrvëniesh, arrestimesh etj.

Fabula e këtij seriali është tejet simpliste, marrëdhënia simbiotike mes qeverisë dhe sipërmarrësve më të mëdhenj të vendit, ku qeveria u jep atyre miliona euro përmes skemës PPP, kurse ato e mbajnë në pushtet.

Janë pikërisht këto 4, 5, 'qameti' 6 sipërmarrës (që Kryeministri i etiketon si demokratë) që kanë numrin më të lartë të të punësuarve. Këtë detaj e kanë spikatur me zgjuarsi 'homologët' shqiptarë të Nix dhe Kogan, dhe mbi të është ngritur e gjithë skema. Skemë e ngjashme mot-a-mo me "Cambridge Analytica", vetëm me një ndryshim: te ne nuk luhet me ndjenjat, mendimet, emocionet e njerëzve, por me 'bukën e gojës' së tyre.

Protagonistët e "PPP" propagandojnë se njeriu mund të jetojë vetëm me bukë, edhe pse buka mund të na sigurojë vetëm mbijetesën. Kështu, me koshiencë apo jo, heqin vija paralele mes jetesës dhe mbijetesës, edhe pse kjo e fundit s'mund të jetë tjetër gjë veçse një jetë 'e rreme'.

Buka është një objekt material, i prekshëm. Është një faktor i jashtëm i trupit, ndaj kush kontrollon bukën ka pushtetin mbi trupin. Spiritualja e shqiptarit të sotëm, ajo e paprekshmja - liria e tij e vërtetë, është tkurrur vetëm te frika se mos humbet bukën dhe vdes. Është shndërruar në një zakon që na mban këmbëlidhur, dhe nuk na le të kërkojmë, të krijojmë apo të njohim mundësi të tjera. Edhe kur e kemi bukën, vazhdojmë të mendojmë se nuk e kemi atë, dhe kemi frikë se mos vdesim.

Kjo frikë se mos humbasin/m 'kotheren e bukës' me të cilën ushqejnë familjen i mban shqiptarët 'peng' të këtyre pronarëve, rrjedhimisht edhe të qeverisë. Mjafton që të hedhin sytë te shtëpia e fqinjit, të afërmit, mikut (janë me qindra mijëra të tillë në të gjithë Shqipërinë) dhe frika u hyn akoma më në 'palcë'.

Fatkeqësisht, mund të bëjmë 'analogji' me qentë e Pavllovit që, me të rënë zilja fillonin të sekretonin pështymë sikundër bënin gjatë ngrënies dhe trejtjes, edhe pse ushqimi nuk u ishte servirur ende. Veshët i kemi 'të ngritur' duke pritur ndonjë 'sihariq' nga shteti apo pronari, por për sa kohë 'partneriteti' midis tyre funksionin për së mbari, zor se ky 'sihariq' të mbërrijë shpejt.