Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Çfarë kishin në mend Rama dhe Vuçiç me 'planin e kufijve'

Politiko 9 Maj 2019, 15:33

Fitim Zekthi

Presidenti serb, Vuçiç, tha pak ditë më parë se ideja e ndryshimit të kufirit mes Kosovës dhe Serbisë kishte vdekur në Berlin. Ai tha se kjo ide ishte një propozim i tij. Me këtë deklaratë Vuçiç shpërtheu një të vërtetë që ishte mbuluar tinëz për më shumë se një vit.

Pasi presidenti Vuçiç tha se ideja ishte e tij dhe ajo ide vdiq, dhe pasi debatet për këtë çështje janë në kulm, kryeminstri Rama nxitoi të thotë se ideja e ndryshimit të kufijve është një budallallëk i rrezikshëm, i sajuar dhe pa asnjë të vërtetë.

Për më shumë se një vit kjo ide ka qenë si një fantazmë që ka rendur vazhdimisht në shumë zyra dhe korridore politike mes Kosovës, Shqipërisë dhe Serbisë, ka shkaktuar debate, diskutime, akuza. Ishte e dukshme, që në fillim, se për këtë ide punohej jashtëzakonisht fort në mjaft drejtime dhe nga njerëz shumë të fuqishëm. Ishte e qartë se këtë ide e përkrahnin jo vetëm Vuçiç, por edhe presidenti i Kosovës Hashim Thaçi dhe kryeministri Edi Rama.

Kryeministri Edi Rama e ka fshehur gjuhën duke mos thënë publikisht qartë se ishte pro idesë së ndryshimit të kufijve, por ka thënë se përkrahte idenë e një marrëveshjeje përfundimtare me të cilën palët do të binin dakord. Me këtë ai nënkuptonte përkrahjen për ndryshimin e kufijve. Presidenti Hashim Thaçi ka qenë pak më i hapur. Ai ka thënë se ideja e ndryshimit të kufijve do të çonte në njohjen e Kosovës nga Serbia dhe në bashkimin e luginës së Preshevës me Kosovën.

Në fakt, pavarësisht përpjekjes për ta fshehur, gjërat kanë qenë të qarta. Në fund të verës së vitit të kaluar, ish-minsitri i Jashtëm i Suedisë dhe i dërguar i posaçëm i OKB-së, shumë vite, për Kosovën, tha se kryeministri Edi Rama i kishte thënë se, ai dhe Vuçiç, kishin rënë dakord për ndryshimin e kufijve mes Serbisë. Sonja Biserko, një aktiviste shumë e e njohur serbe, ka thënë se presidenti Vuçiç dhe kryeministri Edi Rama kanë rënë dakord për idenë e Vuçiç për ndryshimin e kufijve. Ish-ministri i Jashtëm Vuk Jeremiç tha disa muaj më parë se, Rama dhe Vuçiç po punojnë fshehtas për planin e ndarjes së Kosovës.

Në janar të këtij viti, ministri i Jashtëm, Bushati, u largua nga detyra. Ai u lavdërua dhe po lavdërohet se punoi mirë dhe ishte i suksesshëm, ndërkohë që u largua. Largimi i tij, i një kundërshtari të njohur të ndryshimit të kufijve, dhe zëvendësimi me dikë që është mbrojtës i ndryshimit të kufijve, tregon se Rama po punonte për ndryshimin e kufijve.

Ndonëse nuk dihet me saktësi se cili prej të dyve, kryeministri Rama apo presidenti Thaçi, ka qenë mbështetësi dhe shtytësi kryesor nga pala shqiptare e kësaj ideje të Vuçiç, duket që kryeministri Rama është ai që është marrë vesh i pari me presidentin serb, Vuçiç. Duhet thënë se, si kurrë më parë, takimet e presidentit Vuçiç dhe kryeministrit Rama kanë qenë shumë të dendura. Ata janë takuar së bashku, deri vitin e kaluar, tetë herë. Kaq shumë kryeministri Rama nuk ka takuar askënd. Asnjë kryeministër tjetër më parë nuk ka takuar për pesë vite tetë herë një kryeministër të një vendi tjetër.

Për ekzistencën e një plani për ndryshimin e kufijve ka folur, gjerë e gjatë, kryeministri Haradinaj, ish kryenegociatorja EditaTahiri, ministri i Jashtëm serb, Ivica Daçiç. Për idenë e ndryshimit të kufijve ka folur Komisioneri Johanes Hahn në 31 gusht të vitit të kaluar. Hahn, i cituar në Politico.eu nga Andrew Gray thotë se ndryshimi i kufijve mund të zgjidhë çështjet e pazgjidhura që nga koha e luftës në 1998-1999.

Për ndryshimin e kufijve ka folur Komisionerja për Politikë të Jashtme, Federica Mogherini, e cila e ka mbështetur fort idenë duke thënë se ajo nuk duhet të jetë qëllim në vetvete, por duhet të çojë në një marrëveshje përfundimtare. Në fakt, qëndrimet e Hahn dhe të Mogherinit janë bërë të njohura herë pas here, në shumë raste prej tyre. Mogherini, Hahn dhe funksionarë të tjerë më të vegjël në BE, në thelb përfaqësojnë vetëm gjëra kalimtare. Ata vijnë në BE si pasojë e burokracisë së vetë BE-së, dhe nuk janë njerëz të zgjedhur apo me ndikim në vendet e tyre, si Italia apo Austria, apo me ndikim në qeveritë e tyre, si ajo e kryeministrit Konti apo kancelarit Kurtz. Ata, sigurisht, nuk kanë asnjë peshë as te qeveritë gjermane apo franceze. Planin e vrau qeveria gjermane, drejtuesja e BE-së.

Pra, ideja e ndryshimit të kufijve nuk është, siç thotë kryeministri Rama, një budallallëk i rrezikshëm i sajur, por një përpjekje konkrete, një ide e Vuçic, e përkrahur nga Rama dhe nga komisionerët Hahn dhe Mogherini.

Çfarë nënkuptonte ndryshimi i kufijve ka qenë një gjë edhe më e fshehtë se sa ekzistenca e vetë idesë.

Rama nuk ka folur kurrë qartë për të. Thaçi ka thënë se nuk ka ndryshim kufijsh, nuk ka shkëmbim territoresh, por do të ketë korrigjim. Fjala 'korrigjim', sigurisht, që është eufemizëm për 'ndryshim kufijsh' sepse ç'do të ishte korrigjimi nëse kufijtë nuk do të ndryshonin. Thaçi ka thënë gjithashtu se, korrigjimi do të bënte që Lugina e Preshevës të bashkohej me Kosovën, por nuk ka thënë nëse territore të veriut të Kosovës (Mitrovica dhe 3 komunat) do t'i kalonin Serbisë.

Baton Haxhiu e ka mbrojtur publikisht idenë e shkëmbimit të territoreve. Ai ka thënë se kjo është një ide patriotike që mund të çojë në njohjen e Kosovës nga Serbia dhe më pas në bashkimin e Kosovës me Shqipërinë. Ai ka thënë se veriu i Kosovës është i banuar nga serbë dhe, aktualisht, kontrolli mbi atë territor është i vogël ose i paqenë, ndërsa lugina e Preshevës, po të rrijë në Serbi, do të shpopullohet krejt. Sipas tij, Serbia nuk pret të fitojë gjë nga Kosova, por pret që të hapet çështja e Republikës Srpska në Bosnjë, ndaj ky është një rast për të përfituar.

Për ndryshimin e kufijve, konkretisht, ka folur ministri i Jashtëm serb, Ivica Daçiç. Dy vjet më parë ai tha se duhet të ndahet me kufij çfarë është serbe dhe çfarë është shqiptare. Ai përmend si argument ndryshimet e kufijve, apo shkëmbimet, Bangladesh-Pakistan, Belgjikë-Holandë etj. Në maj të vitit të kaluar Daçiç foli sërish dhe tha se duhet të ketë shkëmbim, i cili do të sjellë përfitim për të dy vendet.

Pra, ideja e Vuçiç e përcjellë nga Daçiç është që, ajo që është serbe të ndahet nga ajo që është shqiptare. Kjo do të thotë që tri komunat, Zubin Potok, Leposaviq, Zveçan dhe Mitrovica e Veriut të shkëmbehen me Luginën e Preshevës. Detajet e këtyre shkëmbimeve do të diskutoheshin.

Si u ngjiz kjo ide dhe për çfarë interesi?

Në takimin e parë Rama –Vuçiç në Beograd, që të dy, sidomos Rama, përdorën gjuhë nacionaliste. Rama në konferencë shtypi në krah të Vuçiç tha se Serbia duhet të njohë Kosovën dhe të çlirohet nga hijet e së shkuarës. Vuçiç e quajti këtë një 'provokacija' dhe tha se Kosova është Serbi. Rama më pas vizitoi Preshevën. Pas takimit, edhe Rama edhe Vuçiç, u shfaqën si nacionalistë të fortë që nuk lëshojnë pe kur vjen puna për çështjen kombëtare. Serbët nisën ta shihin shumë më me respekt pozicionin patriotik të Vuçiç. Në Shqipëri Rama nisi të shihet si mbrojtës i Kosovës dhe si patriot.

Kjo gjë, ky profil, mund t'u jepte atyre mundësi të shtynin përpara ide “jo aq patriotike” se sa qëndrimet në konferencë shtypi, që mund të hasnin në kundërshtime. Më pas Rama nisi të flasë për një epokë të re në Ballkan, për një epokë të re në marrëdhëniet mes Serbisë dhe Kosovës, për lënie pas të ëndrrave me luftë etj. Të njëtën gjë nisi të bëjë edhe Vuçiç. Ai fliste për një dialog të madh kombëtar që duhet ta bëjnë serbët, në mënyrë që të ketë një qasje realiste ndaj Kosovës. Edhe ai, si Rama apo Daçiç, flet për negociata të vazhdueshme mes Izraelit dhe Palestinës.

Rama dhe Vuçiç, pasi krijuan profilin e nacionalistit të zellshëm apo edhe patriotit të fortë, mund të hynin në diskutime “jo patriotike” për ndryshimin e kufijve. Vuçiç e ka bërë këtë sepse, me ndryshimin e kufijve vendi do të fitonte antarësimin në BE. Gjithashtu, shkëmbimi i territorit do t'i jepte Serbisë pjesë vitale të Kosovës, duke ia bërë të vështirë mbijetesën, edhe sot të vështirë, shtetit të ri. Vuçiç, nga ana tjetër, do të mund të mbante hapur idenë e marrjes së Republikës Srpska. Gjithashtu, Vuçiç do ta bënte Serbinë aktorin kryesor në Ballkan, duke e bërë me territor më të madh dhe anëtare të BE-së. Kjo do ta portretizonte si patriot në Serbi dhe paqebërës në rajon. Karrierë politike e pavdekshme.

Rama u përfshi në këtë çështje sepse ai donte të shihej si bashkautor i një projekti paqeje në rajon, dhe donte të kishte karrierë politike të gjatë dhe të sigurt. Për Ramën nuk u pa si i rëndësishëm interesi i Kosovës dhe, sigurisht, as interesi i shqiptarëve në tërësi. Kosova, nga një marrëveshje me shkëmbim territori, vetëm do të humbë. Tokat në veri janë pjesë historike dhe jetike e Kosovës. Kosova mund të mbijetojë dhe jetojë vetëm duke mos i hapur rrugë ndryshimit të kufijve në Ballkan. Ndryshimi i kufijve çel një derë që nuk dëmton as Serbinë, as Greqinë, as Bullgarinë dhe askënd në Ballkan, veç shqiptarëve, dhe sidomos atyre të Kosovës.

Kjo nuk do të thotë se Rama është anti-shqiptar. Kjo do të thotë se Rama sheh vetëm interesin e karrierës së vet politike. Ai hyri në këtë plan duke ndjekur idetë e Vuçiç dhe po del nga ky plan si i nxjerrë nga vdekja e planit. Tani është koha që ai ta pranojë këtë fakt dhe të japë llogari për futjen në këtë rrëpirë të Kosovës dhe shqiptarëve.