Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Churchill, kthimi i përhershëm

Politiko 1 Dhjetor 2017, 18:32

Këtë vjeshtë ka dalë në kinema “Ora më e errët” (Darkest Hour), një film i Joe Wright i cili rrëfen se si kryeneçësia, guximi dhe elokuenca e Winston Churchill kanë shpëtuar botën nga nazizmi në vitin 1940. Është filmi i disatë mbi kryeministrin më të dashur të Britanisë. Bigrafitë e tij ribotohen vazhdimisht, libërthat me thëniet e tij më të mira janë tanimë një dhuratë klasike për Krishtlindje. Në Londër, në dyqanet e vogla të galerive të Piçadilly, ndër suveniret më të kërkuar janë statujat në qeramikë që e portretizojnë atë si një bulldog, ndërsa hungërin me puro në gojë ndaj armiqve të Anglisë.

Gjysëm shekulli më vonë

Duhet të ketë një arsye se pse, pas më shumë se gjysëm shekulli nga vdekja, Churchilli, kujtohet ende me nderim dhe dashuri. Ndoshta edhe më keqardhje, gjë që mund të shpjegojë gjithçka vetë. Sipas Andrew Roberts, historiani anglez i cili do të publikojë biografinë e njëmijë e dhjetë mbi statistin, suksesi i Churchill-it “është pasojë e një shembulli lidershipi që të gjithë admirojmë, i cili punon për një objektiv që të gjithë e ndjejnë të nevojshëm, lufton dhe fiton kundër skepticizimit të të tjerëve”. Joe Wright ka filluar punën mbi “Orën më të errët” përpara Brexit dhe zgjedhjes së Donald Trump, por pranon se lidhja me kohët tona do të jetë e pashmangshme, për më tepër që Bashkimi Europian, nga i cili Britania po del, ka lindur për të shmangur luftëra të tjera. Edhe për Roberts është kështu: “Në vitin e Trump dhe dyshimet që shumë amerikanë kanë mbi konceptin e lidershipit, figura e Churchill është gjithnjë e më e admirurar".

Churchill është më popullor në Shtetet e Bashkuara sesa në Europë. Në vitin 1940, Amerika izolacioniste dëgjonte në radio kronikat nga Londra nga legjendari Ed Murrow, i cili përcillte fjalimet e guximshme të atij lideri anglez që, i vetmuar, shpallte me krenari: “Ne nuk do të dorëzohemi kurrë”. Prej kohësh nuk dëgjohej një retorikë aq e fuqishme dhe e ashpër. Sapo Chamberlain u kthye, pas marrëveshjes së Mynihut, ai i kishte thënë: “Mund të zgjidhnit midis turpit dhe luftës. Zgjodhët turpin dhe do të keni luftën”.

Në vitin 2012 Biblioteka Morgan organizoi një ekspozitë në New York me titullin “Fuqia e fjalëve”.

Declan Kiely, sot drejtor i Bibliotekës Publike, kujton habinë që ndjeu kur pa se si reaguan vizitorët duke dëgjuar fjalët e Churchill-it. “Shumë prej tyre ndjenin një emocion të tillë sa filluan të qanin”. Për Dëight Eisenhoëer ishte “njëriu më i afërt me madhështinë që kam takuar ndonjëherë”. John Kennedy i dha atij në vitin 1963 nënshtetësi nderi, i vetmi i huaj i gjallë që ta ketë marrë atë. George W. Bush e citoi në fjalimin e tij në të cilin njoftonte fillimin e luftë pas 11 shtatorti, madje i vendosi emrin e Churchill-it një kryqëzori amerikan. Trump rivendosi në Zyrën Ovale bustin që Obama kishte hequr dhe në një telefonatë me Thereza May tha: “Është bukur ta rikem këtu”.

E pamundur të flasësh keq për atë

Historiania amerikane Lynne Olson ka shkruar një nga librat më të dashur nga Shtëpia e Bardhë, kushtuar pikërisht atij që kundërshtoi paqen me Hitleri. Nga “Rebelët që sollën Churchill-in në pushtet” dhe “Ndihmuan shpëtimin e Anglisë” janë frymëzuar ndër të tjerë, George W. Bush, këshilltari i tij Karl Rove dhe Mike Pence, Zëvendës Presidenti i tanishëm. “Churchill – thotë Olson – është pothuajse objekt i idhujtarisë. Në disa mjedise është e pamundur të flitet keq për të dhe gabimet e tij. Por, ndjenja e dyshimit dhe gabimet janë jetësore në çdo udhëheqje të vërtetë”.

Dhe Churchill ka bërë shumë gabime. Në Uells edhe sot është pak i dashur pasi në 1910 ka dërguar trupa për të qëlluar mbi minatorët e Tonypandy. Ishte kundër votës së grave, urrente Gandin po aq sa Hitlerin, ishte racist, ishte në anën e Edward-it të VIII-të në krizën e abdikimit dhe admironte Musolinin. Ai thoshte se nganjëherë duhej derdhur pak gjak anglez dhe në 1915 ishte tërësisht i tij faji për fatkeqësinë në Galipoli. Por askush, përveç ndonjë historiani të përpiktë, e kujton sot për këtë.

Kur u emërua kryeministër, ai shkroi se i dukej se e gjithë jeta e tij e mëparshme kishte shërbyer për ta përgatitur, ndoshta është pikërisht kështu. Kur erdhi momenti i tij, ai i rezistoi fashizmit, fanatizmit dhe urrjetjes, dhe sot duket sikur ai i flet Britanisë, Amerikës dhe gjithë populistëve vanitozë dhe jobindës të botës.

Më 15 shtator 1965, në 25 vjetorin e betejës së Anglisë, Mbretëresha Elizabeta vendosi një pllakë vetëm me tri fjalë në Abacinë e Ëestminster, pranë varrit të ushtarit të panjohur: “Kujtoni Winston Churchill”. Asnjëherë, asnjë ftesë për të kujtuar dikë nuk është dëgjuar më shumë.

*La Stampa. Përktheu për Politiko.al: Gentian Gaba

[caption id="attachment_85953" align="alignleft" width="799"] British PM Winston Churchill sporting top hat with coat and scarf as he holds up veed fingers.[/caption]