Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Dhuna mbi Alfred Lelën si vazhdim i dhunës mbi Teatrin

Politiko 20 Maj 2020, 21:22

Dhuna mbi Alfred Lelën si vazhdim i dhunës mbi Teatrin

Yzedin Hima

Duhet të ketë qenë e madhe kënaqësia sadiste e policëve me dhe pa shenja, me dhe pa grada, gjatë flakjes së artistëve dhe qytetarëve nga Teatri dhe sidomos gjatë prishjes së Teatrit. Ulërima e tyre kur iu sulën Teatrit, qe aq e madhe sa tmerroi gratë dhe vajzat e pranishme në mbrojtje të tij. Ajo ulërimë qe parakulmi i ‘orgazmës’ që kaloi qeveria në çastin e rënies, në çastin e prishjes së Teatrit. Ishte një kënaqësi sadiste, një çlirim i energjisë negative, e shpërthyer nga nënvetdija e kryeministrit Rama. Kjo energji e ndrydhur gjatë njëzet viteve, shpërtheu në mënyrë të dhunshme ndaj një institucioni artistik, Teatrit.

Bashkia e Athinës, 26 shekuj më parë, në epokën klasike ndërtoi një teatër me njëzetë mijë vende. Qytetarëve të varfër athinjotë u jepeshin si ndihma bileta teatri për të ndjekur shfaqjet e tragjikëve të mëdhenj si Eskili, Sofokliu, Euripidi. Dhe kjo ndodhte njëzetë e gjashtë shekuj më parë nga dita e prishjes së Teatrit në Tiranë dhe shtatëqind milje larg nga Tirana e sotme, në Athinë.

Bashkia e Tiranës krenohet me qeskat e mjera me ushqime që u shpërndan të varfërve të Tiranës në shekullin e njëzetë e një dhe me paturpësi këtë sandaka e promovon në media. Bashkia e Tiranës dhe bashkitë e Shqipërisë krenohen se janë kujdesur që qytetarët e tyre të ekzistojnë biologjikisht për disa kohë, duke iu shpërndarë qeska të mjera me pakëz ushqime. “O turp ku e ke skuqjen!”- do të thërriste Shekspiri nga skena e rrënuar e Teatrit.

Nëse Bashkia e Athinës përkujdesej për lartësimin e mendjes dhe shpirtit të qytetarëve të saj , ne krenohemi se ua shtuam disa ditë ekzistencën biologjike qytetarëve tanë. As mund t’i ketë shkuar ndër mend kryetarit të paisë me bileta teatri të varfërit. Përkujdesja e qeveritarëve tanë është shumë larg, shumë më prapa se përkujdesja e bashkiakëve të Athinës në shekullin V para Krishtit. Ne kërkojmë te shkojmë në Europë, por rrënjët e Europës janëpikërisht të Athina e shekullit V, para Krshtit.

Të gjithë e dinë dhe e pranojnë se institucioni më demokratik në një qytet është teatri. Nuk ka dyshim se institucioni më demokratik në Tiranë ishte pikërisht Tetari Kombëtar. Cili institucion tjetër ka paturpësinë të matet me të në këtë aspekt?!

Rënimi i tij i dhunshëm është shenjë e qartë e rrënimit të demokracisë. Po ne kurrë nuk kemi qënë një vend demokratik, mund të thotë dikush. E drejtë. Atëherë mund ta korrigjojmë disi frazën: Rrëzimi i Teatrit është rrëzimi i perspektivës demokratike të këtij vendi.

Në çdo teatër të botës gjendet një qyngje e padukshme që lidh platenë me qyngjet e ujrave të zeza. Aty, gjatë dhe menjëherë pas çdo shfaqjeje teatrore, rrjedh zgjyra e ndotjes shpirtërore dhe zgjyra e ndotjes mendore të qytetarëve të pranishëm, pas katarsisit të shkaktuar nga arti. E natyrisht, gjatë viteve, gjatë shekujve ky proces nuk u ndal dhe bota u bë më pastër, bota u bë me e mirë, bota u bë më e bukur, bota u bë më e jetueshme. Aty u nyjëtua qytetërimi, Europa moderne.

Po ç’është gjithë kjo mëri për Teatrin? Nuk mund të them urrejtje, zemërim sepse kurrsesi nuk mund të kemi një zemërim që nuk shpërbëhet për një kohë kaq të gjatë. Kjo është mëri. Mëria për teatrin është mëri për demokracinë, që kultivohet në shpirtrat e sëmurë.

Alfred Lela e kujtoi në një shkrim rrahjen e Edi Ramës në vitin 1997. E kujtoj edhe unë. Në një takim me disa deputetë të shumicës së asaj kohe, ku merrnin pjesë shumë drejtues të institucioneve të qytetit të Beratit, jam ngritur dhe me ton të lartëi kam kërkuar një zyrtari të lartë të asaj kohe arsyen e rrahjes së një artisti, publicisti që quhet Edi Rama. Ai me durim shpjegoi se rrahja nuk ka qënë politike, por për shkaqe të tjera. Sërish e ngrita zërin duke i thënë se shteti, parlamenti mban përgjegjesi për dhunimin e një njeriu, aq më tepër të një publicist e artisti, pavarësisht bindjeve që ai ka. Pasoi një heshtje, ndoshta si reflektim, ndoshta si pakënaqësi që po mbrohej një mbrojtës i zjarrtë i opozitës së asaj kohe.

Këtë rast nuk e kujtova as kur partia e Edi Ramës erdhi në pushtet dhe më la pa punë, as kur sërish partia me Edi Ramën në krye erdhi sërish në pushtet dhe nuk denjoi të më besonte një klasë me nxënës për t’iu mësuar gjuhë shqipe e letërsi diku larg në hijen e Tomorit.

Kur pashë dhunën që ushtroi Edi Rama mbi qytetarin, humanistin, gazetarin Alfred Lela, u ndjeva shumë herë më “i rrahur” se në vitin e largët 1997, kur një grup alabakësh rrahën keqas Edi Ramën. Po nga u erdhi gjithë ajo urrejtje policëve me dhe pa shenja kundër Alfred Lelës? Alfred Lela është njeriu më paqësor, më i arsyeshëm, më tolerant që shfaqet në ekranet tona, në mediat tona.

Edhe gjesti i tij ditën e rënies së Teatrit, ishte gjest kristian, njerëzor, kalorsiak, fisnik, kur u afrua dhe deshi të hiqte nga duart e dhunës një krijesë të brishtë, një femër. Urrejtja për Teatrin, si uragon i verbër, përfshiu edhe Alfred Lelën. Dhuna mbi Alfred Lelën ishte vazhdim i dhunës që u ushtrua mbi Teatrin. Kjo urrejtje ka vetëm një burim, Edi Ramën. Arsyeja? Nuk besoj se Alfred Lela u rrah nga një artist nga dashuria për artin. E kundërta është e vërtetë.