Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Dikur lexoja në banjë, sepse aq dhoma kishim. Autografin më të çmuar e kam nga Robert Shvarc

Politiko 1 Shtator 2017, 13:02
Dikur lexoja në banjë, sepse aq dhoma kishim. Autografin më

ÇFARE PO LEXON JONILA GODOLE

Jonilda Godole, është pedagoge, shkrimtare dhe gazetare. E ka filluar nga kjo e fundit dhe në të dikur ka qenë e para. Më vonë, ndoshta pamjaftueshmëria, apo mos ndoshta mbingopja, e ka shtyrë drejt studimeve dhe një jete në Gjermani. E kthyer dhe e ndërruar, por  jo e shndërruar, ajo jep mësim në Universitetin e Tiranës, shkruan letërsi dhe është e angazhuar me një think tank konservator, i përqendruar kryesisht te tema e kujtesës.

 

- Libri më i vjetër që keni në bibliotekë…

- Një fjalor gjermanisht-shqip dhe shqip-gjermanisht nga Louis Arbana botim i vitit 1905, në Vjenë dhe Lajpcig (Hartleben Verlag).

- Librat i zgjidhni nga autori apo zhanri?

Nga autori më shumë. Edhe kur nuk e njoh autorin, por më intereson tema, marr një “rekomandim” nga kritikat e botuara letrare apo shkencore për veprën, dhe lexoj disa faqe para se ta zgjedh.

- I keni lexuar të gjithë librat që keni në bibliotekë?

Më shumë se dy të tretat. Pjesën tjetër ose vetëm e kam shfletuar, ose nuk e kam përfunduar. Në përgjithësi, librat që më interesojnë i lexoj menjëherë. Më qëllon të mos kënaqem me ndonjë libër të sapoblerë dhe e heq mënjanë, për t’i dhënë një shans të dytë në një moment tjetër.

-Libri i parë që keni lexuar…

 “Luftë me aspirina” një poemë humoristike, kur akoma nuk kisha mbushur 5 vjeç.

-Libri i parë që keni kursyer për ta blerë…

Vepra e plotë e Shekspirit në anglisht, blerë gjatë vizitës sime të parë në Gjermani në 1997-ën.

- Me kë i ndanit librat kur ishit gjimnaziste apo studente?

Me shumë pak shokë e shoqe deri në gjimnaz. Në fakultet ndryshoi disi, por ende sot libri dhe leximi kanë qenë dhe mbeten pasioni im më i madh, kënaqësinë e të cilit më pëlqen ta ndaj me veten.

-A keni patur kartë anëtarësimi në Bibliotekën e qytetit?

Në Sarandë po, në Gramsh nuk më kujtohet, ndërsa kartat e bibliotekës në Tiranë dhe në Frankfurt ekzistojnë akoma në ndonjë sirtar.

- A shkonit në Bibliotekë dikur, dhe a vazhdoni ta frekuentoni edhe sot?

Gjatë studimeve në Gjermani e kam kuptuar se çdo të thotë bibliotekë dhe uroj që biblioteka kombëtare në Tiranë të transformohet katërcipërisht dhe të jetë më miqësore për dashamirët e librave.

- I keni marrë ndonjëherë një mikeshe apo miku një libër dhe nuk ia keni kthyer më? Nëse po, cili është ai libër? 

“Vëllezërit Karamazov“ më duket se ia kam marrë dikujt nga viti 1995/1996, para se të largohesha nga Shqipëria. Nga ana tjetër, dikush nuk më ka kthyer prej dekadash “Konti i Montekristos”, por le ta mbajë si kujtim.

- Keni humbur libra që i keni pasur shumë të dashur?

Nuk nxjerr asnjëherë nga shtëpia libra të rëndësishëm, për askënd.

-A lexonit dikur libra të ndaluar? Mund të na përmendni ndonjë titull dhe si i siguronit?

Libri i parë i ndaluar që kam lexuar ishte në moshën 12 vjeç, “Ura e psherëtimave”, e “vodha” nga rafti i bibliotekës së komshinjve dhe e ktheva më vonë fshehurazi. Erotika ishte minimale, por për kohën të emociononte mjaftueshëm. Një vit më vonë, punonjësja e bibliotekës në Sarandë, kur nuk pati më çfarë të më jepte për të lexuar, një pasdreke më uli në një tavolinë në fund të sallës dhe më zgjati fshehurazi një broshurë të vogël të shtypur në makinë shkrimi, pa titull sipër. Teksti ishte në një shqipe të vështirë për mua, në dialekt verior që e njihnim nga Mjeda. Por historia që trajtonte ishte sa prekëse, aq edhe çapkëne, dhe nuk po e kuptoja pse nuk mund ta blija në librari dhe pse nuk e lexonim dot në shkollë. Ngaqë nuk kisha me kë të flisja për librin, më mbeti enigmë, e kopjova një ditë tjetër me shkrimin tim dhe gati e mësova përmendsh. Më vonë zbulova se ishte “Kumbulla përtej murit” nga Ernest Koliqi, të cilin edhe sot e kësaj dite e mbaj për një nga prozatorët më të mirë shqiptarë.

-Dhurimin e librave është një rit që e vlerësoni, apo librat preferoni t’i zgjidhnit vetë?

Libra më dhurojnë familjarë apo miq shumë të afërt që i njohin preferencat e mia. Nuk mjafton të jetë autori bestseller. Qasja e secilit ndaj librit mbetet personale dhe sa më shumë kalojnë vitet, aq më i vështirë bëhet “ç'edukimi” i shijeve.

- Cilat janë zakonet tuaja të leximit? Lexoni shtrirë në kurriz, përmbys, në tryezën e punës… ?

Lexoj në të gjitha pozicionet që keni përmendur dhe disa të tjera… J Në tryezën e punës lexoj vetëm kur jam në proces përkthimi apo studimi të një teme.

-A lexoni në banjë?

Jo. Para 1990–ës kam qenë e detyruar të lexoja dhe mësoja aty, kur jetonim si familje me 6 persona në një apartament një dhomë e një kuzhinë, dhe banja ishte vendi i vetëm ku mund të futeshe dhe mbyllje derën.

-Në çfarë gjuhe tjetër përveç shqipes lexoni?

 Në gjermanisht dhe anglisht, kryesisht.

 -Mbani shënime kur lexoni?

Në faqen e fundit të librit me laps. Gjërat më të rëndësishme, përsiatje që mund të më duhen për diçka tjetër i hedh në bllokun e shënimeve ose në laptop.

-Në letërsi ju tërheq më shumë proza apo poezia? Kur shenjoni një autor që ju pëlqen, lexoni gjithçka të tij/saj?

Proza. Dhe kur një autor më pëlqen ia lexoj të gjithë veprën. Për poezinë kam një qasje shumë personale e orientuar më shumë drejt mendimit sesa drejt poetikës së vargut në vetvete. Rilke ka mendim të fuqishëm dhe stilistikë të jashtëzakonshme. Nga poetët shqiptarë Lleshanaku më pëlqen, Teferiçi, Çoçoli.

-Cilët janë ata libra apo autorë që ju rekomandoni se duhen lexuar patjetër?

Leximi është diçka individuale dhe nuk mund të jepen receta për këtë. Por nga ana tjetër, me kalimin e shekujve veprat e disa shkrimtarëve kanë hyrë në “kujtesën botërore” pavarësisht kulturës dhe qytetërimit, ku ata jetuan. Pra, duket se ka diçka unike në përmbajtjen që emetojnë. Homer, Dante, Servantes, Shekspir, Gëte, Tolstoi, Hygo, Dostojevski, Th. Mann, Melville, Joyce, Kafka, Musil, për të ardhur te Hesse, Woolf, Borges, Kadare, Arendt, Munro etj.

- A ka një libër që ju e konsideroni si Librin Total?

Vepra e Kafkës, mbase.

-Po t’ju thonë se në Arkën e Noes së Librave duhet të shtini 3 libra për t’i shpëtuar nga Apokalipsi cilët do ishin?

“Fausti” i Gëtes, “Kështjella” ose “Procesi” i Kafkës dhe “Hamleti” i Shekspirit – përmbajnë gjithë temat më të rëndësishme të njerëzimit.

- Na thoni një maksimë për librat që e mbani mend ose e përsërisn shpesh…

Nuk ka të bëjë me librat, është më shumë një mantra personale: Nesër është një ditë e re!

- Na thoni një varg të preferuar poezie…

„Trennen wollten wir uns? wähnten es gut und klug? / Da wirs taten, warum schröckte, wie Mord, die Tat? / Ach! wir kennen uns wenig, / Denn es waltet ein Gott in uns“

Friedrich Hölderlin, Der Abschied (Lamtumira)

Përkthimi në këtë rast, i shkëputur nga konteksti, do të dukej shumë patetik - pak a shumë në qendër është një dashuri e parealizuar dhe befas çifti kupton sa e pamundur është të shkrihen/njihen plotësisht me njëri-tjetrin një burrë dhe një grua, ku secili mbetet i pamjaftueshëm për tjetrin, dhe i mjaftueshëm vetëm për Zotin që „sundon“ secilin prej nesh.

-Cili është personazhi i preferuar i romaneve që keni lexuar?

Mbase Mefistofel është më realisti.

- Autografi më i çmuar apo më i çuditshëm që keni në bibliotekën tuaj?

Shumë autografe kam nga autorë brenda dhe jashtë vendit. Më të çmuarit janë ato që kam nga miku im Robert Shvarc, një zotëri dhe njeri i rrallë. Në një nga dedikimet e tij shkruante: “Të më kujtosh, kur të më kullosë mushka mbi kokë”.

- Çfarë po lexoni?

Sapo fillova vëllimin e dytë të një biografie (të autorizuar) mbi jetën personale dhe politike të Margaret Thatcher shkruar nga Charles Moore. Ngjitja në politikë e një gruaje në Europën konservatore do të ishte e pamundur pa zotësinë individuale, oratorinë brilante dhe aftësinë e lidershipit për të vënë gishtin fort mbi plagë, kur të gjitha palët mund të mjaftoheshin me konsensusin.

 

Të fundit