Dita 14/1 e karantinës: Kthimi nga Italia, vendi që vuan nga ‘epidemia e bukurisë’

Milano Centrale, stacioni qendror i trenit, shpjegon shumë për të kaluarën e Italisë, por asgjë për të ardhmen. Të tashmen e dini vetë: një alt romak mbi një botë që është shndërruar, si në kohë të augustëve që prodhonin viset dhe skajet e këtij ish-imperiumi, në një perandori  të re: Pandemia Covid-19.

Impozant, duket se stacioni do të lëshojë dyersh, nga çasti në çast, si bishat portat e Koloseut, il Duce, veshur me kilota, çizme, beretë, aktrim dhe buzët tel që i përçojnë krenari dhe përçmim. Në vend të këtij halucinacioni fashist, më përshëndesin djem të rinj me uniforma të ushtrisë a policisë. Me buzëqeshje droje, a thua se virusi të jetë një gabim në recetën e pastës së nënave të tyre.

Iu shtrij ankthin tim të kthyer në dokumentacion: letra spitali, leje ambasade, e me radhë. Më drejtojnë te një qoshk ku njerëz të tjerë po plotësojnë një deklaratë të Ministrisë së Brendshme italiane për motivin e udhëtimit. Këtë e mbajnë. Si provë se e kam kaluar traun e tyre, me një arsye të fortë e cila arrin të shohë në sy edhe vetë virusin.

Një vajzë ndërron fjalë me togën e policëve dhe vë duart në kokë. Ia nis të qajë. Me sa duket sot nuk mund të udhëtojë për askund, veçse mbrapsht prej ku ka ardhur. Një të ri, me gjasë nga India apo Bangladeshi, e kthejnë gjithashtu. Proteston sikur të ishte një rimishërim i Gandit.

Ngathtësia dhe përpëlitja shkrihen në një në këtë pikëkalim dhe kompozojnë një habi. Kjo hapësirë gëluese në ditë normale, vështron sot mbi disa togje njerëzorë që tejkalohen në numër nga forcat e sigurisë. Fërgëllimi i padurimit nuk ka qenë kurrë më i madh. Njerëzit duan të ikin diku tjetër dhe çdo pengesë i çorienton. Humanët e 10 viteve të fundit nuk i durojnë pengesat. Çfarë janë ato kur gjithçka mund ta zgjidhësh me një app në smartphone?!

Ushtria dhe policia janë ‘aplikacionet e ditës’ dhe kjo i ka shtuar botës një prani me të cilën përballej vetëm në filma. ‘Lufta kinematografike’ e mizanskenave në Milano Centrale është krejt e tjetërfartë. Trenat që presin, të ftohtë dhe gjëmues si bisha antike, nuk ftojnë askënd. Ata janë një moslejim. Ngjajnë me imitimet e Arkës së Noes që, në aq forma, i kemi parë nëpër fiksionet me ‘fund bote’ të Hollivudit: në ta mund të hipin ‘letrat e duhura’, ata me fat, ata me shumë para, ose më të guximshmit.

Ky është antipodi. Nga çasti në çast një haluçinacion mund t’i kthejë lokomotivat pritëse në gojë të hapura që mbushen me njerëz që nisen drejt fundit. Me hebrenj për shembull. Jemi në Europë dhe kjo që po kalon kontinenti vjetër nuk është epidemia e parë dhe as fara e fundit e së keqes.

Duhet ta ëndërrosh të keqen që ajo të ndodhë. Qytetërimi ynë këtë ka bërë prej dekadash: e ka shpikur dhe më pas e ka jetuar, me bindjen e një akti të cilin vetëm sa po e përsërit.

Nën këtë përpëlitje psiko-historike, me ngathtësinë e një italishteje që më bën një barbar të denjë për të dalë sa më shpejt jashtë portave të Romës, e kaloj kordonin e sigurisë dhe futem në platformë.

Frecciarossa, Ferrari i hekurudhave italiane, e ka nxjerë kokën siluruese si buzëkuqi i një gruaje nga këllëfi mbrojtës. Kujtohem edhe një herë se Italia vuan nga epidemia e gjërave të bukura.

Paraditja është gri dhe shinat që zgjaten pas trenave, të murrme dhe të errëta. Por, ky tren i kuq mbi to, ka një epërsi thuajse pronografike mbi të gjithë lëndën dhe hapësirën. Koha është gjë tjetër dhe, me sa dimë, ajo nuk është komoditet që na përket.

Vagoni është bosh, edhe pse një ditë më pare, në kioskat elektronike të stacionit të gjitha biletat rezultonin të shitura. E kuptoj se çmimi i paguar online nuk ka të bëjë me mua, por me rrallimin e kohës. Në barkun e këtij buzëkuqi më vegon vetja si një grua amerikane që shkon në Romë, ku e prêt çka kurrë nuk ka mundur të gjejë në Seattle apo Boston.

Tani për tani më duhet të jetoj si burri i cili jam në këtë moment: një vagon të klasit të parë të gjithin për vete, me sedilje që shtrihen, kafe dhe kënd punë në paradhomë, dhe Italinë përtej dritareve.

Sa mirë do të ishte, por unë e di se burri në këtë tren, dmth unë, nuk është më shumë se gjermani që po udhëton drejt kufrit francez, në mbyllje të Luftës I Botërore, për të nënshkruar traktatin e dorëzimit. Me iluzionin, që nuk është gjerman, por njerëzor, se do të ringrihet një ditë me një hakmarrje, edhe më të ftohtë dhe të shpejtë se ky tren italian.

Italia shtrihet jashtë. Konturet e saj ravijëzojnë fusha të sistemura dhe të buta si shami dore; pemë që i risjell pranvera për herë të njëmijtë; ferma që fluturojnë, në ajrin që krijon treni, si lodra fëmijësh; lumenj poshtë urash si flokë të marrë në erë; kantina vere të cilat po mburren vetmevete, bash në këtë çast, se gjaku i Krishtit që gjendet në to, medoemos mund ta shpëtojë botën; kisha dhe këmbanore që zhvendosen si leggo në duar fëmijësh; autostrada që rendin në të gjitha anët si tunele të një labirinti.

Dhe heshtja. Si solemniteti i një vajze që pritet të thotë si, lo voglio, por në çastin e fundit, gjithmonë me sy nga dera, ia jep vrapit si për të ndrequr një gabim pa e bërë atë.

Kokëkuqja kalon Bolonjën dhe Firencen, përmes ndalimesh pak minutëshe, në stacione aq të pajeta, sa vetëm një tabelë u mungon. Ajo ku në Europën e kohës së murtajës shkruhej: Zot, kij mëshirë për ne!

Kur afrohet Roma, teksa autostradat e zbrazëta të fshikullojnë vështrimin, them se kam kuptuar trenat dhe pse ata nuk janë (më) mjeti masiv i udhëtimit. Trenat thonë shumë; ndryshe nga makinat dhe avionët që nuk rrëfejnë asgjë. Ata, për shembull, tregojnë një zbrazëti që nuk do e kishe kuptuar kurrë në kabinën e një veture. Kujt i ka shkuar mendja të thotë nga dritarja e një makine: sa pak trena që ka! Ti e di se, pak trena është mënyra si bota ka vendosur të zhvendoset. Se kalimi i tyre, kur hekurudhat shfaqen përbri autostradave, është për automobilat si i kometës Halley për Tokën: sa bukur dhe sa mirë që shfaqet një herë në 150 vjet! Sa rrallë. Sa e çmojmë këtë rrallësi.

Trenat na tregojnë sot se si është zbrazur bota. Si ka rënë ajo në shpellën e një goje që nuk nxjerr tinguj.

Shfaqet ‘qyteti i përjetshëm’. I rëndë si një qytetërim. Por i kruspullosur si një qytet që nuk mund ta mbajë për herë të n-të barbarinë e një epidemie.