Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

E ardhmja e Shqipërisë te PPP-të, ose hapi i shpejtë drejt krizës

Politiko 26 Nëntor 2018, 13:31

E ardhmja e Shqipërisë te PPP-të, ose hapi i shpejtë drejt

Alba Çela

Në foltorja e Kuvendit këtë javë, ministri i Ekonomisë, Arben Ahmetaj i quajti kontratat e Partneritetit Publik Privat, PPP-të famëkeqe, si zgjidhja më e mirë për qytetarët: një mënyrë për të ofruar shërbime të shpejta publike që nuk mund të mbulohen vetëm nga buxheti. Në të vërtetë, kjo qeveri ka fituar tashmë një varësi të rrezikshme nga PPP-të dhe shpenzon shumë kohë dhe përpjekje për të zhvilluar reklamimin e tyre. Në 10-15 vitet e ardhshme, buxhetit të shtetit do t’i duhet të përballojë një kosto prej rreth 2 miliardë eurosh për shkak të angazhimit në kontratat e PPP-ve, për shërbime të zakonshme publike si infrastruktura, arsimi dhe kujdesi shëndetësor.

Kjo shifër nuk është gjë tjetër veçse një tregues i lëvizjes së shpejtë drejt një 'fiksimi' tjetër financiar dhe jo i ofrimit të shpejtë të të mirave publike. Nuk ka asnjë mënyrë të mirë që qeveria shqiptare ta përballojë këtë kosto: ose do të zvogëlojë ndjeshëm investimet publike të planifikuara për vitet e ardhshme, të cilat dëmtojnë qytetarët, ose do t’i taksojë ata drejtpërdrejt. Ekspertët e ekonomisë shqiptare parashikojnë se ka më shumë mundësi që të zgjidhet rruga e dytë, duke rritur taksat për familjet shqiptare, jo më pak se 200 euro në vit. Mund të mos duket shumë, megjithatë kjo shifër është e barabartë me një pension mesatar për një të moshuar shqiptar dhe është gjysma e pagës mesatare për një anëtar të një familjeje të klasës së mesme.

Kjo mbështetje e pafre te e ardhmja, duke grabitur qytetarët paraprakisht, ka rezultuar shumë e mangët në vendet e tjera dhe shumë problematike në kontratat ekzistuese në Shqipëri, siç janë shërbimet e dializës dhe kontrollit. Prandaj nuk është e qartë pse qeveria i mbron PPP-të, veçse nëse ka arsye të lidhura me korrupsionin e errët. Kostoja mesatare e sigurimit të një shërbimi përmes PPP-ve në vend të procedurave të tjera të zakonshme (tenderët, kompanitë shtetërore, etj.) është rreth dyfishi. Kjo vjen si pasojë e disa faktorëve që lidhen me kostot e kapitalit (kompanitë marrin kredi nga bankat me norma komerciale më shumë se normat e favorshme që iu ofrohen qeverive), tarifat e ndërtimit dhe me motivin përfundimtar të fitimit. Ekzistojnë shpenzime shtesë të fshehura që lidhen me mungesën e konkurrencës të përfshirë në këtë proces.

Një tjetër aspekt lidhet me parimet e supozuara të një qevere të majtë në pushtet. Në të vërtetë, me një qasje kaq të djathtë në mënyrën e qeverisjes, shumica e votuesve shqiptarë kanë harruar se drejtohen nga një parti Socialiste. Të gjitha këto koncesione janë duke i ngarkuar konsumatorët e thjeshtë me tarifa dhe taksa që peshojnë rëndë në xhepat e tyre modestë. Le të marrim shembullin e tarifës së propozuar rishtazi për autostradën Tiranë-Durrës. Kjo është zemra e infrastrukturës së vendit. Rrugët dytësore që lidhin dy qytetet më të mëdha të vendit nuk janë plotësisht të aksesueshme. Edhe një herë, ashtu si në shembullin e Rrugës së Kombit, qytetarëve nuk u lihen alternativa.

PPP-të funksionojnë vetëm për pak njerëz që përfitojnë prej tyre. Ata po i pasurojnë subjektet tashmë të pasura dhe të mëdha afariste, të cilat po bëjnë investime minimale dhe nuk po i japin llogari askujt. Kompanitë nuk përballen me kosto apo ndonjë lloj tjetër pasojash negative, kur shërbimet e premtuara nuk ofrohen në kohë ose në mënyrë efektive. Është përsëri shteti që e merr përsipër këtë barrë.

Si përfundim, këto kontrata paraqesin rreziqe të larta për financat publike sapo buxheti i shtetit të fillojë të shlyejë pagesat e parashikuara në marrëveshje. Për një qeveri që mburret për uljen e borxhit publik dhe për disiplinën fiskale, kjo është shumë ironike. Këto kontrata janë një formë e pastër e rritjes së borxhit publik në mënyrë të maskuar, vetëm për të shmangur përfshirjen në llogaritjen e raportit të borxhit ndaj PBB-së. Megjithatë, vetëm për shkak se janë të aftë në fshehjen e tij, borxhi nuk do të zvogëlohet. Kjo është kriza e nesërme që po gatitet.

*Shkruar për gazetën që botohet në Anglishte 'Tirana Times', me lejen e së cilës u përkthye për Politiko nga Loneta Progni.