Nga muze etnografik në muze islamik, Rama "zhduk" Veliajn edhe nga trashëgimia e Tiranës

Suela Gjidede

Kryeministri Edi Rama prezantoi mbrëmë projektin për Muzeun e Artit dhe Trashëgimisë Islame në ambientet e Sarajeve të Toptanëve në kryeqytet.

Nëse kthehemi pas në kohë, bie në në sy kthesa e papritur që marrin projektet për trashëgiminë kulturore të Tiranës. Prezantimi i fundit i Ramës tregon më së miri se si po "zhduken" gradualisht edhe projektet e Erion Veliaj, i cili ndodhet në paraburgim në shkurt të këtij viti.  

Të dy projektet kanë në qendër të tyre godinën historike të Sarajeve të Toptanëve, por ideja e Ramës ka marrë drejtimin tërësisht tjetër, duke lënë në hije një projekt të mëparshëm të promovuar nga Kryetari i Bashkisë, Erion Veliaj. 

Më konkretisht, kujtojmë se në maj të vitit 2023, Veliaj prezantoi projekt-idenë për kthimin e Sarajeve në Muzeun Etnografik të Tiranës, duke e cilësuar ndërtesën si një simbol të identitetit të qytetit.

Ai theksoi rëndësinë e trashëgimisë lokale, duke përmendur elementë si pusi, caraci, dhe kulturën e përditshme të lagjeve tiranase. Projekti u mbështet nga Ministria e Kulturës dhe u prezantua nga arkitekti spanjoll Jesus Hernandez.

 “Çfarë është identiteti? Se ka shumë njerëz që thonë duam identitetin e Tiranës. Përgjigja e saktë është: Varet kë pyet! Se për disa identiteti i Tiranës është shtëpia me puse e caracë dhe më vjen mirë që këtu do të riaktivizohet edhe pusi, edhe caraci. Por, prapë varet kë pyet, se disa të tjerë nuk e lidhin identitetin e Tiranës me pusin, caracin, por e lidhin si ‘Ali Demsa’, ‘Xhamlliksa’, ‘Lapraksa’. Për disa gjëra ne kemi opinione të ndryshme, por nuk mund të kemi fakte të ndryshme. Kur vjen puna për faktet janë të gjitha kokëfortë: Një ndërtesë e tillë përfaqëson identitetin e Tiranës, meritonte të shpronësohej dhe të kalonte në pronësi të Tiranës”, deklaronte Veliaj asokohe.

Por vetëm pak muaj më vonë, pas arrestimit të Veliajt, në një konferencë të mbajtur po në Sarajet e Toptanëve, Kryeministri Rama prezantoi një projekt të ri për të njëjtën hapësirë: Muzeun e Artit dhe Trashëgimisë Islame.

Në fjalën e tij, Rama e cilësoi këtë muze si një “vlerë të shtuar për kryeqytetin” dhe një domosdoshmëri për të përfaqësuar një pjesë të historisë që shpesh është keqkuptuar ose lënë në harresë.

Rama e konsideroi muzeun islamik si pjesë e një “gjerdani kulturor” që përfshin Teatrin e ri Kombëtar, Galerinë Kombëtare dhe Muzeun Besa. 

"Ky muze i shtohet një gjerdani që po shkon duke u zgjatur dhe pasuruar me Teatrin e ri Kombëtar, Galerinë Kombëtare, Muzeun Besa që është fare ngjitur. Ajo që është e rëndësishme është se ky është një stacion kyç i historisë tonë si komb. Talenti i padiskutueshëm i arkitektit është një garanci dhe më vjen shumë mirë që paralelisht Hernandezi po punon edhe për një tjetër muze në Shkodër që praktikisht i dedikohet martirizimit të klerit katolik. Dhe kështu plotësojmë dhe një mozaik të munguar të historisë së fesë në Shqipëri që do të ketë vendin e vetë edhe në muzën e ri kombëtar”, deklaroi Kryeministri Edi Rama.

Ironia thkesohet edhe në faktion se projekti i ri i Muzeut Islamik mban firmën e të njëjtit arkitekt spanjoll, Jesus Hernandez, i cili më parë prezantonte vizionin e Veliajt për një muze etnografik në të njëjtën godinë, duke e kthyer kështu arkitekturën në një arenë të heshtur të rivalitetit politik.

Me "zhdukjen" e Veliajt nga skena politike dhe me kontrollin e projekteve dhe pushtetit lokal nga Rama, kreu i qeverisë po na tregon cdo ditë e më shumë se tashmë të gjitha pushtetet janë në një dorë të vetme./Politiko.al/