Rama planifikon ndryshime, si veprojnë vendet e BE ndaj ministrave nën hetim; raste konkrete

Partia Socialiste propozoi së fundmi ndryshime në Kodin e Procedurës Penale që mbrojnë ministrat dhe disa zyrtarë të tjerë të lartë nga pezullimi nga detyra përmes një nisme që synon të dobësojë strukturën e posaçme antikorrupsion.

Në një mbledhje të grupit paralamentar të Partisë Socialiste, të drejtuar nga kryeministri Edi Rama, socialistët bënë me dije se do të ndryshonin nenin 242 të Kodit të Procedurës Penale, duke i hequr të drejtën gjykatave që të marrin vendime pezullimi ndaj kryeministrit, ministrave, Presidentit, Avokatit të Popullit dhe kreut të KLSH-së.

Por, ndërsa qeveria shqiptare propozon ndryshime ligjore për të kufizuar mundësinë që gjykatat të pezullojnë ministrat gjatë hetimeve penale, në vendet e Bashkimit Evropian ka praktika të ndryshme për funksionarët e lartë kur përballen me akuzat e drejtësisë.

Francë

Në Francë funksionon Cour de Justice de la République (CJR), një gjykatë speciale e krijuar për të gjykuar rastet penale që përfshijnë ministrat apo ish‑ministrat për shkelje të kryera në ushtrim të detyrës së tyre.

Kjo gjykatë është një mekanizëm i veçantë për trajtimin e çështjeve që lidhen me përgjegjësinë penale të qeveritarëve francezë. 

Për shembull, ministrja e Kulturës së Francës, Rachida Dati, ka qenë subjekt i një hetimi nga autoritetet franceze e dyshuar për korrupsion dhe shpërdorimi fondesh. 

Itali 

Në Itali nuk ekziston një immunitet absolut për ministrat në ndjekje penale.

Ndërkohë që në të kaluarën legjislacioni italian hodhi idenë e “Lodo Alfano” , ligji që i siguronte mbrojtje penale presidentit, kryeministrit dhe figura të tjera të larta, por kjo u shpall e papajtueshme me Kushtetutën italiane në vitin 2009.

Ligji u konsiderua një përpjekje për të ndaluar gjyqet ndaj figurave politike, por u rrëzua nga Gjykata Kushtetuese.

Kjo tregon se sistemi italian është shumë më afër parimit që drejtësia të jetë e hapur për qeverisësit, pa një “paprekshmëri” ligjore të pakalueshme.

Gjermani

Në Gjermani, ligjvënësit dhe zyrtarët e qeverisë që janë pjesë e Parlamentit kanë imunitet procedural që mund të hiqet nga Bundestagu nëse ata do të ndiqen penalisht. Kjo rregullohet në nenin 46 të Kushtetutës gjermane (Grundgesetz).

Kjo tregon qartë se edhe në një vend të fuqishëm si Gjermania nuk ka mbrojtje absolute për funksionarë të lartë të qeverisë, dhe në asnjë rast ai nuk bllokon përgjegjësinë penale.

Greqi

Makis Voridis, ish‑ministër i Bujqësisë dhe më vonë Ministër i Migracionit dha dorëheqjen në qershor 2025 pas akuzave të përfshirjes së tij në një skemë të mashtrimit të fondeve bujqësore të Bashkimit Evropian. Hetimi u koordinua nga Zyra Evropiane e Prokurorit Publik (EPPO) dhe përfshiu dosje të dorëzuar në Parlamentin grek për pezullimin e imunitetit ligjor të ministrave.

Oganet e BE

Edhe në institucionet e Bashkimit Evropian, zyrtarë të rangut të lartë janë përballur me hetime nga Prokuroria Europiane e Posaçme (EPPO), duke treguar se raporti drejtësi‑politikë në BE trajtohet me qasje të drejtuar drejt përgjegjësisë, jo mbrojtjes absolute:

Federica Mogherini, ish‑Përfaqësuese e Lartë e BE‑s dhe ministre e Jashtme në Itali, dha dorëheqjen si rektor e një institucioni europian pas hetimeve për dyshime mbi procedurat e tenderimeve të akademisë diplomatike të BE-së.

Nga shembujt e mësipërm shihet se vendet e Bashkimit Evropian nuk strehojnë ministrat nga hetimet ligjore. 

Në të shumtën e rasteve, ose ata japin dorëheqje, ose u hiqen kompetencat dhe përballen me proceduar ligjore, një standard që është pjesë e kërkesave të procesit të integrimit europian për vendet kandidate./ S.Gj