The New York Times: Pse po rriten çmimet e naftës dhe energjisë/ E SHPJEGUAR

Amerikanët po shpenzojnë një dollar më shumë për një gallon (3.7 litra) benzinë ​​krahasuar me një vit më parë. Çmimet e gazit natyror janë rritur më shumë se 150 për qind në të njëjtën kohë, duke kërcënuar rritjen e çmimeve të ushqimeve, kimikateve, prodhimeve plastike dhe ngrohjes këtë dimër.

Sistemi energjetik është papritmas në krizë në të gjithë botën pasi kostoja e naftës, gazit natyror dhe qymyrit është rritur me shpejtësi muajt e fundit. Në Kinë, Britani dhe gjetkë, mungesat e karburantit dhe blerjet në panik kanë çuar në ndërprerje dhe radhë të gjata në stacionet e furnizimit.

Situata në Shtetet e Bashkuara nuk është aq e tmerrshme, por çmimet e naftës dhe benzinës janë aq të larta sa Presidenti Biden u ka bërë thirrje prodhuesve të huaj që të rrisin furnizimin. Ai po e bën këtë njëkohësisht tek shtyn Kongresin të trajtojë ndryshimet klimatike duke e larguar vendin nga karburantet fosile drejt energjisë së rinovueshme dhe makinave elektrike.

Drejtuesit e energjisë amerikane, bankierët dhe investitorët e Wall Street që i financojnë ata nuk po bëjnë asgjë për të rritur prodhimin në nivele që mund të ulin çmimet. Çmimi i naftës në SHBA u rrit gati 3 për qind të hënën, në rreth 78 dollarë për fuçi, niveli më i lartë i shtatë viteve, pasi OPEC dhe aleatët e tij të hënën nuk pranuan të rrisin ndjeshëm furnizimin.

Prodhuesit ende u skërmiten kujtimeve të rënies së çmimeve në fillim të pandemisë. Wall Street është edhe më pak entuziast. Jo vetëm që bankat dhe investitorët kanë humbur para në krubat rënëse që goditën sektorin gjatë dekadës së fundit, por shumë thonë gjithashtu se janë të përgatitur për të zvogëluar ekspozimin e tyre ndaj karburanteve fosile për të përmbushur angazhimet që kanë marrë për të luftuar ndryshimet klimatike.

"Të gjithë janë shumë të kujdesshëm pasi vetëm 15 ose 16 muaj më parë ne kishim çmime negative të naftës prej 30 dollarë për fuçi," tha Kirk Edwards, president i Latigo Petroleum, i cili ka interesa në 2,000 puse nafte dhe gazi natyror në Teksas dhe Oklahoma. Ai kujton një kohë me aq pak kërkesa dhe kapacitet magazinimi saqë disa tregtarë paguanin blerësit për t’u hequr mallin nga duart.

Nëse shpuesit nuk rrisin prodhimin, çmimet e karburantit mund të qëndrojnë të larta dhe madje të rriten. Kjo do të paraqiste një problem politik për Biden. Shumë amerikanë, veçanërisht familjet me të ardhura më të ulëta, janë të prekshëm nga ndryshimet e mëdha në çmimet e naftës dhe gazit. Dhe ndërsa përdorimi i energjisë së rinovueshme dhe makinave elektrike po rritet, mbetet shumë e vogël për të kompensuar ndjeshëm dhimbjen e çmimeve më të larta të benzinës dhe gazit natyror.

Analistët e Goldman Sachs thonë se furnizimet me energji mund të shtrëngohen më tej, duke rritur potencialisht çmimet e naftës me 10 dollarë para fundit të vitit.

Kjo ndihmon në shpjegimin pse administrata e Bidenit po i bën presion Organizatës së Vendeve Eksportuese të Naftës për të prodhuar më shumë naftë. "Ne vazhdojmë të flasim me partnerët ndërkombëtarë, përfshirë OPEC -un, mbi rëndësinë e tregjeve konkurruese dhe vendosjen e çmimeve dhe të bëjmë më shumë për të mbështetur rimëkëmbjen," tha Jen Psaki, sekretari i shtypit i Biden, javën e kaluar.

Por OPEC dhe aleatët e tij të hënën thjesht rikonfirmuan planet ekzistuese për një rritje modeste në nëntor. Ata ngurrojnë të prodhojnë më shumë për të njëjtat arsye që shumë kompani amerikane të naftës dhe gazit nuk janë të gatshme ta bëjnë këtë.

Drejtuesit e naftës pretendojnë se ndërsa çmimet mund të duken të larta, nuk ka asnjë garanci që ata do të qëndrojnë të ngritura, veçanërisht nëse ekonomia globale dobësohet sepse rastet e koronavirusit fillojnë të rriten përsëri. Që nga fillimi i pandemisë, industria e naftës ka pushuar nga puna dhjetëra mijëra punëtorë dhe dhjetëra kompani kanë falimentuar ose janë ngarkuar me borxhe.

Çmimet e naftës mund të duken të larta në krahasim me vitin 2020, por ato nuk janë stratosferike, thanë drejtuesit. Çmimet ishin në të njëjtin territor në mes të vitit 2018 dhe janë ende në një farë mënyre nga niveli prej 100 dollarësh për fuçi që ata arritën në vitin 2014.

Kryesisht për shkak të kujdesit të industrisë, numri mbarëkombëtar i platformave që prodhojnë naftë është 528, afërsisht gjysma e kulmit të tij në 2019. Megjithatë, përveç ndërprerjeve të fundit në prodhimin e Gjirit të Meksikës nga Uragani Ida, prodhimi i naftës në SHBA pothuajse është rikuperuar si në ditët parapandemike, ndërsa kompanitë tërheqin naftën e papërpunuar nga puset që ata shpuan vite më parë.

Një arsye tjetër për tërheqjen nga shpimi është se bankat dhe investitorët hezitojnë të vënë më shumë para në biznesin e naftës dhe gazit. Rrjedha e kapitalit nga Ëall Street është ngadalësuar pas një dekade në të cilën investitorët derdhën mbi 1.4 trilion dollarë në prodhuesit e naftës dhe gazit të Amerikës së Veriut përmes emetimeve dhe huave të aksioneve dhe bonove, sipas firmës kërkimore Dealogic.

"Bankat janë tërhequr nga financimi," tha Scott Sheffield, shefi ekzekutiv i Pioneer Natural Resources, një prodhues i madh i naftës dhe gazit në Teksas.

Fluksi i parasë së dhënë nga bankat dhe investitorët e tjerë ishte ngadalësuar edhe para pandemisë sepse puset argjilore shpesh, në fillim, prodhonin shumë naftë dhe gaz, por varfëroheshin shpejt. Shumë prodhues të naftës gjeneruan pak ose aspak fitim, gjë që çoi në falimentime sa herë që çmimet e energjisë binin.

Kompanitë shitën vazhdimisht aksione ose huazuan para për të shpuar puse të reja. Pioneer, për shembull, nuk krijoi para si biznes midis viteve 2008 dhe 2020. Në vend të kësaj, ajo shpenzoi 3.8 miliardë dollarë për të kryer operacionet e saj dhe për të bërë investime kapitale, sipas pasqyrave financiare të kompanisë.

Drejtuesit e industrisë kanë ardhur te pika e predikimit të konservatorizmit financiar dhe për t'u thënë aksionerëve se do të rrisin dividentët dhe do të blejnë më shumë aksione, e jo të marrin hua për zgjerime të mëdha. Sheffield tha se Pioneer tani synonte t’u kthente aksionerëve 80 përqind të rrjedhës finaciare, një masë e parave të krijuara nga operacionet. "Modeli ka ndryshuar plotësisht," tha ai.

Aksionet e kompanive të naftës, pas viteve të rënies, janë rritur këtë vit. Megjithatë, investitorët mbeten ngurrues për të financuar një zgjerim të madh të prodhimit.

Teksa bizneset e kërkimit dhe prodhimit të naftës dhe gazit marrin një qasje të kujdesshme dhe u kthejnë para aksionerëve, kompania e parë "që devijon nga ajo strategji do të përqeshet nga investitorët publikë", tha Ben Dell, drejtor menaxhues i Kimmeridge, një kompani e kapitalit privat e fokusuar te energjia. "Askush nuk do të shkojë në atë rrugë për ca kohë."

Kjo neveri për zgjerimin e prodhimit të naftës dhe gazit nxitet pjesërisht nga entuziazmi në rritje i investitorëve për energjinë e rinovueshme. Fondet e aksioneve të përqëndruara në investime si era dhe energjia diellore menaxhojnë 1.3 trilion dollarë në asete, një rritje prej 40 përqind këtë vit, sipas RBC Capital.

Dhe firmat më të mëdha të investimeve po kërkojnë që kompanitë të ulin emetimet nga operacionet dhe produktet e tyre, gjë që është shumë më e vështirë për kompanitë e naftës dhe gazit sesa për kompanitë e teknologjisë ose bizneset e tjera të sektorit të shërbimeve.

BlackRock, menaxheri më i madh i aseteve në botë, dëshiron që bizneset në të cilat investon të heqin përfundimisht po aq dioksid karboni nga mjedisi sa edhe ç’emetojnë, duke arritur atë që njihet si emetime neto-zero. Fondi i Përbashkët i Pensionit i Shtetit të Nju Jorkut, i cili menaxhon fondet e pensioneve të punonjësve të qeverisë shtetërore dhe lokale, ka thënë se do të ndalojë investimet në kompanitë që nuk po ndërmarrin hapa të mjaftueshëm për të zvogëluar emetimet e karbonit.

Por edhe disa investitorë që kërkojnë ulje të emetimeve shprehin shqetësimin se kalimi nga karburantet fosile mund të rrisë çmimet e energjisë shumë shpejt.

Dell tha se furnizimi i kufizuar i naftës dhe gazit natyror dhe kostoja e investimit në energji të rinovueshme - dhe magazinimi i baterive për kur dielli nuk shkëlqen dhe era nuk fryn - mund të rrisë çmimet e energjisë për një të ardhme të parashikueshme. "Unë jam besimtar i idesë se do të shihen rritje të çmimeve të energjisë këtë dekadë," tha ai.

Laurence D. Fink, kryetar dhe shef ekzekutiv i BlackRock, tha se kjo mund të minojë mbështetjen politike për largimin nga karburantet fosile.

"Ne rrezikojmë një krizë furnizimi që ngre kostot për konsumatorët - veçanërisht ata që mund ta përballojnë atë - dhe rrezikon ta bëjë tranzicionin politikisht të paqëndrueshëm," tha ai në një fjalim në korrik.

Tashmë ka shenja stresi në të gjithë botën. Europa dhe Azia po shterrojnë nga gazi natyror, duke bërë që çmimet të rriten që para ardhjes së të ftohtit dimëror. Rusia, një furnizues i madh i gazit në të dy rajonet, ka siguruar më pak gaz nga sa prisnin klientët e saj, duke e bërë të vështirë për disa vende të zëvendësojnë termocentralet bërthamore dhe të qymyrgurit me ato që punojnë me gaz.

OPEC, Rusia dhe të tjerët kanë qenë të kujdesshëm për të mos rritur prodhimin e naftës nga frika se çmimet mund të bien nëse përmbytin tregun. Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Rusia dhe disa prodhues të tjerë kanë afërsisht tetë milionë fuçi kapacitet rezervë.

"Tregu nuk është strukturalisht i rënë në furnizimin me naftë," tha Bjornar Tonhaugen, kreu i tregjeve të naftës për Rystad Energy, një firmë norvegjeze konsulente për energjinë.

Helima Croft, kreu i strategjisë globale të mallrave në RBC Capital Markets, tha se priste që OPEC dhe Rusia do të ishin të gatshëm të rrisnin prodhimin nëse e shihnin balancën midis ofertës dhe kërkesës "duke u forcuar që sot e tutje".

Nëse OPEC rrit prodhimin, prodhuesit amerikanë si Edwards i Latigo Petroleum do të jenë edhe më ngurrues për të shpuar. Deri më tani, ai ka qëndruar në planet e investimit që bëri në fillim të vitit për të shpuar vetëm tetë puse të rinj gjatë tetë muajve të fundit.

"Vetëm se çmimet janë rritur për një ose dy muaj nuk do të thotë se do të ketë një vërshim të pajisjeve të shpimit," tha ai. "Industria gjithmonë shkon lart e poshtë."

Përkthimi: Politiko.al