AmCham kërkon që Shqipëria të heqë e para tarifat me SHBA-në, për t'u hapur rrugë negociatave

Me qëllim lehtësimin e mëtejshëm të tregtisë mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Dhoma Amerikane e Tregtisë në Shqipëri (AmCham) ka propozuar heqjen e tarifave për mallrat e importuara nga SHBA.

Aktualisht, Shqipëria nuk gëzon një marrëveshje tregtare preferenciale me SHBA-në, siç është rasti me CEFTA-n apo Bashkimin Europian. Për këtë arsye, tarifat që aplikohen për importet amerikane variojnë nga 0 deri në 15%, në varësi të llojit të produktit dhe kodit tarifor.

Për makineritë dhe pajisjet industriale, tarifa është zakonisht 0%, ndërsa për produkte ushqimore, tekstile apo mallra të tjera mund të arrijë deri në 15%. Përveç tarifës doganore, zbatohet edhe TVSH në masën 20%, e cila llogaritet mbi vlerën e mallit plus detyrimet doganore.

Drejtori ekzekutiv i AmCham, Neritan Mullaj, ka deklaruar më herët se nisja e diskutimeve për këtë nismë nga pala shqiptare do të forconte partneritetin ekonomik dypalësh dhe do të krijonte kushte më të favorshme për eksportuesit dhe investitorët amerikanë që duan të hyjnë në tregun shqiptar me produktet e tyre.

Ky konsiderohet nga z. Mullaj, si një hap i parë i nevojshëm për të nxitur përmes diskutimit institucional, krijimin e një zone të lirë pa tarifa.  Dhoma Amerikane beson se kjo lëvizje do të ndihmojë në rritjen e vëllimit të eksporteve mes dy vendeve por edhe zgjerim të investimeve amerikane, krijim të vendeve të reja të punës si dhe rritje të stabilitetit ekonomik në rajon.

Qëllimi i kësaj nisme është edhe krijimi i një marrëveshjeje të ndërsjellë, që të mundësojë heqjen e tarifave edhe për eksportet shqiptare drejt SHBA-ve, përfshirë edhe tarifat e vendosura gjatë administratës Trump për eksportet shqiptare drejt Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Më 5 prill 2025, administrata e Presidentit Donald Trump vendosi tarifa të reja tregtare për importet nga dhjetëra vende, si pjesë e një strategjie të re me qëllim të mbrojtjes së industrisë vendase amerikane.

Ky vendim përfshinte edhe Shqipërinë, ku për herë të parë u aplikua një tarifë 10% për eksportet drejt SHBA nga zero që ishte më parë. Krahasuar me shtetet e BE-së niveli i tarifës së vendosur për Shqipërinë është e ulët, duke u renditur bashkë me Kosovën ndër shtetet me tarifat më të ulëta për eksportet.

Pas reagimeve ndërkombëtare dhe shqetësimeve për destabilizimin e tregjeve, më 9 prill 2025 Presidenti Trump shpalli një pezullim të përkohshëm 90-ditor të tarifave për shumicën e vendeve partnere, duke ulur tarifat në nivelin 10% ose duke i pezulluar përkohësisht për disa shtete.

Shqipëria, megjithatë, nuk përfitoi nga pezullimi dhe tarifa prej 10% mbeti në fuqi edhe gjatë periudhës 90-ditore. Për shtetet e tjera fillimisht afati i fundit për pezullim të përkohshëm të tarifave ishte deri më 9 Korrik 2025.

Ndërkohë administrata e SHBA-së ka njoftuar për hyrjen përfundimtare në fuqi të tarifave prej 1 Gushtit 2025.

Shkëmbimet tregtare Shqipëri–SHBA

Për vitin 2024 shkëmbimet tregtare mes Shqipërisë dhe SHBA-së sipas të dhënave të INSTAT arritën një total prej 27,5 miliardë lekë apo rreth 281 mln euro. Krahasuar me 2024, volumi tregtar u rrit 2%.

Në total nga SHBA drejt Shqipërisë për 2024 hynë mallra tregtare me vlerë 20,5 mld lekë. Krahasuar me 2023 importet u rritën me 18,5%.

Gjatë vitit 2024, Shqipëria ka importuar nga Shtetet e Bashkuara kryesisht produkte industriale, transporti dhe teknologjike, duke reflektuar orientimin drejt modernizimit dhe zhvillimit të sektorëve strategjikë.

Grupi më i madh i importeve ishin mjetet e transportit, me vlerë rreth 8,4 mld lekë. Krahasuar me 2023 importet e grupit u rritën 34%.

E ndjekur nga grupi “produktet minerale” me 4 mld lekë për 2024. Krahasuar me 2023 importet e grupit u rritën 53,4%.  Në vend të tretë qëndrojnë makineritë dhe pajisjet mekanike/elektrike, me 1,6 miliardë lekë, që tregojnë investime në industri dhe prodhim. Importet e grupit shënuan rritje 3%.

Grupet e tjera me peshë përfshijnë: Instrumentet optike dhe teknologjike (1,2 mld lekë); Produktet kimike (1,1 mld lekë); Plastika dhe goma (548 mln lekë).

Ndërsa eksportet në total nga Shqipëria për 2024-n drejt SHBA-ve arritën 7 mld lekë mallra tregtarë. Krahasuar me 2023 eksportet ranë rreth 28%. Sipas të dhënave të INSTAT për vitin 2024, eksportet shqiptare drejt SHBA-ve u dominuan nga dy grupe kryesore: bimët medicinale dhe produktet metalike si çeliku dhe gizë.

Grupi i mallrave “Farat vajore, bimët industriale apo medicinale dhe ushqimi për kafshët” zuri 23% të totalit të eksporteve shqiptare drejt SHBA-ve, me një vlerë prej 1,6 mld lekësh. Krahasuar me vitin 2023 eksportet u ulën 18%, duke reflektuar efektet e zhvlerësimit të valutave.

Nga ana tjetër, grupi i eksporteve të “gizës dhe çelikut” për vitin 2024 arriti në 2,9 mld lekë, duke përfaqësuar 41% të totalit të eksporteve shqiptare drejt SHBA-ve.

Tregtia e produkteve të peshkut drejt SHBA-ve ka nisur të lulëzojë prej 2021-t, veçanërisht e ndikuar nga eksporti i peshkon ton, pas ngritjes së fermës për kultivimin e tij në Sarandë.

Drejt SHBA-ve eksportet e grupit “peshku dhe kafshët guackore të nënujshme” për 2024 arritën në vlerën e 119,5 mln lekëve sipas të dhënave të INSTAT. Krahasuar me 2023 eksportet u shtuan me 21%, kryesisht e ndikuar nga tregtia e Shqipërisë me peshkun e freskët ton drejt SHBA-ve./ Monitor