Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

E-TJERA

Fjalë kazanash!

Politiko 16 Tetor 2022, 17:19

Fjalë kazanash!

120 vjet më parë, Faik Konica përshkruante dramën e Shqipërisë së varfër që vuante nën pushtimin turk, i kërcënuar nga sulmet serbe e vende të tjera fqinje. Ishte një kohë kur ndër shqiptarë po shfaqeshin përpjekjet e para për bashkim për ti dalë zot fateve të kombit. Patriotët shqiptarë brenda dhe jashtë klufinjve themeluan gazeta e revista për tu kthyer në një ndër faktorët kryesorë që do t’i printe rrugës së gjatë drejt pavarësisë. Faik Konica ishte një prej tyre, themelues i revistës Albania në vitin 1896. Më shumë se një shekull më vonë, shumë artikuj të shkruar nga Konica dhe bashkëkohës të tij, duket sikur janë po aq aktual për Shqipërinë e sotme sidomos për elitën e saj politike. Politiko do të risjellë vazhdimisht për lexuesin, artikuj pikantë të shtypit shqiptar të fillimeve të historisë së medias, kryesisht të viteve’30. Sot do të publikojmë artikullin e shkruar nga Faik Konica në dhjetor 1903 me titull: Fjalë kazani! Është një artikull kritik ku shigjetohen shqiptarë të kohës që po përpiqeshin të shtronin rrugën e tyre drejt pushtetit, duke shfrytëzuar edhe gazetat e kohës. Fjalën “Kazan” e kemi dëgjuar shpesh nga kryeministri Rama në qëndrimet e tij intimiduese për gazetarët në Shqipëri. Ndoshta është rastësi, ndoshta kryeministrit i ka qëlluar ta lexojë këtë artikull të hershëm të Faik Konicës.

Nga: Faik Konica

Duket se në natyrë të njeriut është në nevojë, pothuajse në shtrëngim, të thënët a të paktën të ndëgjuarit fjalë-kazanash. Në vende ku ka gazeta, ku fletore të shtypura mëngjes për mëngjes i shesin njeriut për dy pesëshe fjalë kazanash nga të katër anët e botës, ajo nevojë mjaftohet lehtas e duke u mjaftuar e qetëson botën. Po në vënde si Shqipëria ku rendin gazeta, ku qytetet e katundet s’janë në të marrë vesh të shpejtë e të përditshëm, fjalë-kazanash s’janë vetëm një lodër e nevojshme e për të kaluar kohën por kanë një rëndësi të madhe e mund të thom, janë edhe me rrezik për kombin. E ja pse:

Besoj se cilido ndër ne ka parë të paktën disa nga ata farë shqiptarësh të cilët, të njohur në mahallë të tyre, të fryrë me fjalë-kazanash, arrijnë ta kujtojnë veten të madh e të shkëlqyer. Për të tillë njerëz, kufiri i Shqipërisë është muri që kanë përpara syve, kombi shqiptar është numri i vetave të njohur në pazar dhe nga që muri ska gojë nuk thonë pervec po, ata të mjerë pak nga pak besojnë se kanë një rëndësi të madhe. Prandaj kemi në Shqipëri aq njerëz të paturpshëm dhe insolents, me të cilët s’është punë të merresh vesh, të bashkohesh e të hysh në një lidhje pune e përparimi. I dehur me fjale-kazanash, i ritur ne mendime se qarku i të nohurve të tij është si Shqipëria e tërë, atij njeriu s’i a mbush dot kokën se ka në Shqipëri njerëz që se nohin as i kane dëgjuar emerin. Të tille njerëz mendojnë kështu:”Duke qene se unë i kam të gjithë me mua, pse t’i vë veshin kërkujt, dhe çdo me thene lidhje kur une lidhjen e kam bere që me kohë? Po në pyetsh cilët janë, jane nja tre a kater shokë të pirë me fjalë-kazanash dhe në sy të të cilëve shkelqen një gomarëri që kurrë nuk ka për t’iu shëruar.

Komb, komb: a e dini çdo me thënë komb, një komp i ndare me qindra pjesë, prej një gjaku vertet e prej një gjuhe, po të pa-lidhura në mes të tyre me udhëtime, as me gazeta, as me tregeti, as me fe, as me njësi qellimesh e dëshirash? C’ ere marrëzie pra ka fryre në kokë të disave për të besuar se sjellin mi kurriz të tyre vullnetin edhe emrin e kombit të tërë?

Shihni kete zgjebo këtu: morrat i rjedhin nga kryet, në sy të tija shtazësia lufton me poshtërsinë cila të dalë më parë, s’ e ka ndegjuar kush të flasë një herë pa smirë a ti japë çiltas të qeshurit, dhe një ditë bota do të mësojë se ngordhi më të rreptë i rrëembyer nga delirium tremens: Ky njeri, i shokësuar me nja dhjete memure dhe i dehur aq me raki sa me fjale-kazanash, kujton se është zësjellesi i kombit-shqipëtar…

Shihni këta të tjerë aty: krerë në vrime të tyre dhe të ndjekur nga qeveria, ia ngjitin menjëherë vetes titullin krerë të Shqipërisë. Hajdutë në Shqipëri, me hajdutesi duan të rrojne edhe jashte. S’e dine ç’të liga u kanë për t’ardhur në kokë; s’ e dine se, si do që të zgjidhet çeshtja shqiptare, në qeverin që do t’ organizohet në vend dhe themeli i çdo qeverie është kanunësia, edhe të shtypurit me një dorë të hekurt çdo fare hajdutësish, vrasjesh edhe rrëmbimesh. Interesi i tyre, pra, është të zbuten, të perpiqen të bëhen të mirë e të dobishëm për kombin. Thom interesi, se kush s’ ësht i mire nga lindia, të paktën le të bëhet i mirë nga politika. Po të tillë njerëzve fjalë-kazanash ua kanë mbyllur sytë, veti diq u duket, dhe as interesin e tyre nuk janë të zotërit t’ a shohin…

Ja një tjater Shqipëtar: i mençur mjaft, mjaft i ditur, plot me forcë vullneti e me shpejtesi në punë: Po fjale-kazanash e kanë bërë t’ a kujtoje veten e tij shtyllën e gjuhës shqipe dhe në vend që t’ u çaset të tjerëve e t’ i vërë bashkërisht në vepër të mirat e tija, thotë t’i çasen të gjithë të tjerët mendimit të tij… … Po miaft, se artikulli u-zgjhat teper. Fjale-kazanash, fjale-kazanash! ah sa koke kini vërtitur e po vërtitni!...

Gazeta Albania

Dhjetor 1903