Gjadri në qendër të stuhisë: ‘kamp pritjeje’ apo burg? Çfarë po fshihet pas marrëveshjes Rama-Meloni

Situata sot

Marrëveshja e firmosur mes kryeministrit Edi Rama dhe homologes italiane Giorgia Meloni për ngritjen e qendrave të pritjes së emigrantëve në Gjadër vijon të shkaktojë debat të fortë publik.

E ftuar në emisionin “Kafe Shqeto”, aktivistja Sidorela Vatnikaj deklaroi se emigrantët e shpëtuar në det gjatë tentativave për të arritur në Itali do të transferohen në Shqipëri dhe do të vendosen në kampe të mbyllura.

Sipas saj, këta persona do të kenë kontakte të kufizuara me botën e jashtme, pa komunikim me familjarët dhe vetëm me akses të pjesshëm tek avokatët.

Ajo e cilësoi këtë model si problematik dhe të ngjashëm me një formë paraburgimi, duke ngritur shqetësime serioze për shkelje të të drejtave të njeriut dhe mungesë transparence në marrëveshje.

Sipas saj, kjo marrëveshje është cilësuar si tejet problematike, duke ngritur shqetësime serioze për të drejtat e njeriut.

Vatnikaj thekson se këta emigrantë nuk e kanë pasur kurrë Shqipërinë si destinacion dhe transferimi i tyre në një vend të tretë, kundër vullnetit të tyre, përbën një shkelje të parimeve themelore.

Në përfundim Vatnikaj thekson se Shqipëria po i dhuron Italisë autonomi mbi një pjesë të territorit të saj pa një bazë të qartë ligjore.

Konteksti

Debati është thelluar edhe nga raportime dhe denoncime të mëvonshme për situatën në terren. Sipas një artikulli të publikuar nga La Repubblica, deputetë italianë që inspektuan kampin në Gjadër e përshkruan atë si një strukturë me kushte “çnjerëzore”.

Ata raportuan se nga kapaciteti prej 830 vendesh, në kamp ndodheshin vetëm 25 emigrantë, shumë prej të cilëve të përgjumur për shkak të përdorimit të medikamenteve si Rivotril.

Gjithashtu, në vetëm tre muaj janë regjistruar rreth 30 raste vetëdëmtimi, ndërsa disa emigrantë pretendohet se janë transferuar pa procedura të qarta ligjore.

Sipas deputetëve, shumica e tyre nuk kanë precedent penal dhe një pjesë janë kthyer më pas në Itali, duke ngritur pikëpyetje mbi efektivitetin e gjithë skemës.

Kritika ndaj marrëveshjes ka pasur edhe nga organizata ndërkombëtare si Amnesty International, e cila e ka cilësuar modelin si të rrezikshëm dhe potencialisht në kundërshtim me standardet e të drejtave të njeriut.

Ku u “arratisën” 16 emigrantët nga kampi i Gjadrit?

Media italiane “La Stampa” ka ngritur alarmin me një artikull të publikuar, duke raportuar se 16 emigrantë ishin arratisur nga kampi i Gjadrit dhe nuk dihet se ku ndodhen.

Sipas medias italiane, në Gjadër të Lezhës kanë mbetur vetëm 25 emigrantë nga 41 që mbërritën së fundmi me anije.

Sipas informacioneve të mbledhura, personi i parë i transferuar në Shqipëri më 11 prill është rikthyer në Itali ditën tjetër, pa hyrë fare në Qendrën e Qëndrimit për Riatdhesim (CPR).

Sa për 15 të tjerët, mendohet se: 6 janë kthyer në Itali për shkak të mungesës së konfirmimit të qëndrimit; 5 janë vlerësuar si të papërshtatshëm për jetesë në komunitet të mbyllur për shkak të episodeve vetëdëmtuese ose problemeve shëndetësore; ndërsa 4 migrantë mund të jenë riatdhesuar në vendet e tyre të origjinës.

Kjo situatë ngre pikëpyetje jo vetëm mbi menaxhimin e migrantëve, por edhe mbi efektivitetin e politikave të pritjes dhe riatdhesimit.

Sipas deputeteve, transferimi dhe mbajtja në Shqipëri janë kthyer jo vetëm në një barrë të panevojshme për migrantët, por edhe në një kosto për buxhetin publik.

Një e ardhme e pasigurt për migrantët

Çështja e migrantëve në Shqipëri nxjerr në pah vështirësitë dhe kompleksitetin e sistemit të pritjes evropian. Me rritjen e presionit migrator, është thelbësore që institucionet të japin përgjigje të qarta dhe transparente.

Mungesa e informacionit jo vetëm që ushqen misterin, por gjithashtu dëmton besimin në sistemin e mbrojtjes ndërkombëtare.

Në një kontekst ku të drejtat e njeriut duhet të jenë gjithmonë prioritet, është e domosdoshme që autoritetet kompetente të sqarojnë situatën e migrantëve dhe të garantojnë që çdo individ të trajtohet me dinjitet dhe drejtësi.

Zanafilla

Marrëveshja mes Shqipërisë dhe Italisë u arrit në gusht të vitit 2023 gjatë vizitës së kryeministres italiane në vendin tonë. Ajo parashikon ndërtimin e qendrave për pritjen dhe përpunimin e kërkesave për azil të emigrantëve që synojnë të hyjnë në Itali, por që do të strehohen përkohësisht në territorin shqiptar.

Sipas protokollit, pala italiane merr përsipër të mbulojë 100% të kostove, përfshirë shpenzimet për personelin, shërbimet shëndetësore, pajisjet dhe logjistikën. Marrëveshja ka një afat 5-vjeçar dhe rinovohet automatikisht nëse nuk denoncohet nga palët.

Ajo u shqyrtua edhe nga Gjykata Kushtetuese, e cila me një vendim të ndarë (5 pro dhe 4 kundër) e konsideroi marrëveshjen në përputhje me Kushtetutën, duke theksuar se nuk ndryshon juridiksionin territorial të Shqipërisë dhe se përgjegjësia për respektimin e të drejtave të njeriut mbetet e përbashkët mes dy shteteve.

Megjithatë, kritikët vijojnë ta konsiderojnë këtë marrëveshje si precedent të rrezikshëm, që mund të cenojë sovranitetin dhe të drejtat themelore të individëve të përfshirë./POLITIKO.AL