Greqia “shkund” politikën, çon 13 deputetë në hetim. Rama kthehet në "Skënderbe" për Ballukun

GREQI – VOTIM MASIV PËR HETIMIN E ZYRTARËVE

Parlamenti grek ka votuar me shumicë dërrmuese për t’u hequr imunitetin 13 deputetëve të partisë në pushtet, Demokracia e Re, të përfshirë në një hetim për mashtrim me fondet e Bashkimit Europian.

Në votim morën pjesë 288 deputetë, ndërsa vetëm 9 munguan. Rezultatet tregojnë një konsensus të gjerë politik, me pothuajse të gjitha votat pro heqjes së imunitetit.

Deputetët janë përfshirë në hetimin e Zyrës së Prokurorit Publik Europian (EPPO) për çështjen e agjencisë OPEKEPE, e dyshuar për abuzim me miliona euro subvencione bujqësore të BE-së.

 9 deputetë do të hetohen për vepra penale në nivel kundërvajtjeje

 2 prej tyre (Katerina Papakosta dhe Kostas Karamanlis) përballen me akuza më të rënda, deri në nivel krimi

Ky vendim i hap rrugë hetimeve të plota penale, duke treguar një qasje të drejtpërdrejtë të parlamentit grek ndaj drejtësisë.

SHQIPËRI – DEBAT PËR IMUNITETIN DHE NDËRHYRJEN NË DREJTËSI

Në kontrast, në Shqipëri po zhvillohet një debat i fortë politik dhe institucional për kufizimin e rolit të drejtësisë ndaj zyrtarëve të lartë

Mazhoranca socialiste ka propozuar ndryshime në nenin 242 të Kodit të Procedurës Penale, që do të ndalonin gjykatat të vendosin masa pezullimi ndaj:

* Kryeministrit

* Ministrave

* Presidentit

* Avokatit të Popullit

* Kreut të KLSH-së

Kjo nismë është parë si përpjekje për të dobësuar mekanizmat antikorrupsion, në një kohë kur SPAK po heton çështje të ndjeshme.

STANDARDET NË BE – ASNJË “PAPREKSHMËRI” ABSOLUTE

Praktikat europiane tregojnë se imuniteti nuk është një mburojë absolute:

Francë – Ekziston një gjykatë speciale (CJR) që heton ministrat për shkelje penale gjatë detyrës

Itali– Përpjekjet për mbrojtje politike si “Lodo Alfano” janë rrëzuar nga Gjykata Kushtetuese

Gjermani – Imuniteti hiqet nga Bundestagu për çdo ndjekje penale

Këto modele theksojnë parimin që zyrtarët e lartë nuk janë mbi ligjin.

PRECEDENTI GREK – DORËHEQJE DHE HETIME

Rasti i Greqisë nuk është i izoluar. Ish-ministri i Bujqësisë, Makis Voridis, dha dorëheqjen në vitin 2025 pas akuzave për përfshirje në të njëjtin skandal me fondet e BE-së.

Hetimi u koordinua nga EPPO dhe çoi në procedura konkrete parlamentare për heqjen e imunitetit.

RASTET NË SHQIPËRI – QASJE JO E NJËTRATSHME

Rama ka lejuar drejtësinë të veprojë shpejt kur kostoja politike ka qenë e ulët, por ka bllokuar ose relativizuar procesin kur është prekur rrethi i pushtetit real.

Precedenti i parë i rëndësishëm u shënua në vitin 2018, kur mazhoranca socialiste refuzoi t’i hapte rrugë arrestimit të ish-ministrit Saimir Tahiri, pavarësisht kërkesës së Prokurorisë për Krime të Rënda. Kuvendi zgjodhi një rrugë të ndërmjetme, duke mos autorizuar heqjen e lirisë, por vetëm masa më të lehta sigurie, ndërsa Tahiri më pas, në një fazë të veçantë, dha dorëheqjen nga mandati i deputetit.

Ky rast u konsiderua si një përdorim politik i imunitetit parlamentar. Pas krijimit të SPAK, qasja e mazhorancës ndryshoi në disa raste. Kuvendi miratoi pa rezistencë heqjen e imunitetit për ish-zv.kryeministrin Arben Ahmetaj, duke i hapur rrugë masave penale dhe hetimit të thelluar.

E njëjta linjë u ndoq edhe për deputetë socialistë si Alqi Bllako dhe Jurgis Çyrbja, ndërsa ish-ministri Lefter Koka u arrestua pa pasur nevojë për procedurë parlamentare, pasi nuk mbante më mandat deputeti.

Megjithatë, këto raste kishin një element të përbashkët: figurat e përfshira ishin ose tashmë të distancuara politikisht nga kryeministri, ose nuk përfaqësonin më një shtyllë të pushtetit ekzekutiv.

Ndryshe paraqitet situata kur hetimet prekin figura kyçe të qeverisë në detyrë. Rasti i kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, u shoqërua me mbrojtje të fortë politike përpara se drejtësia të ndërhynte.

Në përjashtim nga ministrat dhe deputetët, kryebashkiakët nuk gëzojnë imunitet parlamentar, ndaj rasti i Veliajt përmendet vetëm si shembull i mbrojtjes politike, dhe jo si precedent procedural në Kuvend.

TESTI I RADHËS – RASTI I BELINDA BALLUKUT

Kërkesa e SPAK për forcim masash ndaj Belinda Ballukut konsiderohet një provë kyçe për mazhorancën.

Kuvendi ka në dorë:

* të lejojë hetimin pa pengesa

* ose të përdorë procedura që mund të zvarrisin vendimmarrjen deri në 3 muaj

 Përdorimi i kësaj hapësire procedurale, edhe pse formalisht ligjor, mund të përbëjë një pengesë reale për drejtësinë dhe të cenojë frymën e Kushtetutës dhe parimin e barazisë para ligjit.

Për më tepër, çdo vendimmarrje ose mosvendimmarrje e Kuvendit në këtë fazë lexohet si sinjal politik për raportin e mazhorancës me Reformën në Drejtësi.

Nga Tahiri te Balluku, Kuvendi ka ndjekur qasje të ndryshme ndaj kërkesave të drejtësisë, duke krijuar një praktikë jo gjithmonë të njëtrajtshme.

REAGIMET NDËRKOMBËTARE – THIRRJE PËR MOSPENGIM TË DREJTËSISË

Ndërkombëtarët njëzëri i bëjnë thirrje politikës shqiptare që të mos pengojë drejtësinë në çështje të zyrtarëve të lartë. E para që reagoi, para se të niste seanca plenare ku votohej imuniteti i ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, ishte Ambasada e Mbretërisë së Bashkuar, e cila i bëri thirrje Parlamentit që imuniteti nuk duhet të jetë pengesë.

Ambasada britanike thekson rëndësinë e ruajtjes së sundimit të ligjit dhe pavarësisë gjyqësore, dhe njeh progresin e Shqipërisë në reformën gjyqësore që nga viti 2016, përfshirë krijimin e SPAK. Ndërsa imuniteti parlamentar duhet të mbrojë proceset demokratike, ai nuk duhet të jetë pengesë për llogaridhënie të barabartë para ligjit.

Ambasada e Gjermanisë priti rezultatin e seancës për t’i rikujtuar politikës shqiptare se ndjekja penale e korrupsionit në rangun e lartë është kusht për integrimin. Gjermania mbështet procesin e integrimit të Shqipërisë në BE.

Kusht i domosdoshëm për të bërë progres në këtë proces të bazuar në merita është ndjekja penale me efektivitet e korrupsionit edhe në raste të rangut të lartë.

Pritshmëria jonë e qartë është që edhe në këto raste ndjekja penale përmes drejtësisë të mund të realizohet shpejt dhe pa pengesa. Prej politikës shqiptare vazhdon të kërkohet që ta garantojë këtë proces.

E treta në radhën e reagimeve ishte Ambasada holandeze, e cila kishte të njëjtin apel si britanikët dhe gjermanët.

Komisioni Europian,, nënvizon faktin që lufta kundër korrupsionit është thelbësore për integrimin. Angazhimi ndaj shtetit të së drejtës dhe lufta kundër korrupsionit janë të një rëndësie thelbësore për procesin e anëtarësimit në BE.

Sigurimi i një mjedisi të përshtatshëm që SPAK të kryejë në mënyrë efektive punën e tij është thelbësor për të mbështetur në mënyrë të besueshme progresin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian.

PERFUNDIMI

Ndërsa Greqia jep një sinjal të fortë për llogaridhënie dhe bashkëpunim me drejtësinë europiane, Shqipëria ndodhet në një moment kritik, ku vendimmarrja politike përballë hetimeve të zyrtarëve të lartë do të përcaktojë jo vetëm besueshmërinë e institucioneve, por edhe rrugën drejt Bashkimit Europian./Politiko.al