"Lumenj të bllokuar dhe mijëra ha nën ujë", AFP: Përmbytjet në Shqipëri nxjerrin në pah krizën e mbeturinave

Reshjet e rrëmbyeshme të shiut që prej fillimit të janarit kanë shkaktuar përmbytje të masive në Shqipëri, duke lënë 14 mijë hektarë tokë nën ujë, rreth 1,200 banesa të përmbytura dhe të paktën një viktimë.

Sipas një shkrimi të agjencisë franceze të lajmeve AFP, teksa ujërat po tërhiqen gradualisht në disa zona, dëmet e shkaktuara nga bllokimi i lumenjve dhe kanaleve nga mbeturinat kanë nxjerrë në pah problemet e vjetra të menaxhimit mjedisor në vend.

Shkrimi: 

Që nga fillimi i janarit, reshjet e rrëmbyeshme të shiut kanë lënë 14,000 hektarë të përmbytura, rreth 1,200 shtëpi të përmbytura dhe të paktën një person të vdekur në Shqipëri.

Edhe pse ujërat e përmbytjeve po bien në disa pjesë të vendit, forca e përrenjve ka dëmtuar digat dhe disa zona mbeten nën ujë.

Por vendasit dhe kryeministri i vendit thanë se rrjedha e mbeturinave në kanalet ujore e përkeqësoi problemin, duke bllokuar lumenjtë tashmë të fryrë.

"Këtë vit ishte një katastrofë e vërtetë. Shtrati i lumit u mbush plotësisht me mbeturina plastike, të rrëmbyera nga ujërat e përmbytura", tha për AFP-në Ramazan Malushi, një banor i Shkozetit, pranë bregdetit Adriatik.

Pas përmbytjeve, të cilat detyruan qindra evakuime, kryeministri i vendit, Edi Rama, postoi një foto të një lumi të bllokuar nga mbeturinat.

"Kjo është ajo që ndodh nëse i hedh shishet në anë të rrugëve", tha udhëheqësi në postimin e tij.

Udhëheqësi i krahut të majtë është kritikuar nga opozita e vendit për trajtimin e përmbytjeve dhe neglizhencën e supozuar të kanaleve të kullimit dhe rrugëve ujore, pasi Rama hodhi poshtë thirrjet për të shpallur një gjendje fatkeqësie natyrore.

Por Mihallaq Qirjo nga OJQ-ja Qendra e Burimeve Mjedisore tha se çështja e menaxhimit të dobët të lumenjve ishte e vjetër.

Krahas mbeturinave, dekada zhavorri dhe sedimenti ishin grumbulluar në lumenjtë e vendit, duke ngushtuar rrjedhën e tyre, tha Qirjo.

'Shembja' nën mbeturina
Ujërat e përmbytjeve në qytetin portual të Durresit, i cili ishte goditur rëndë gjatë reshjeve të rrëmbyeshme, lanë pas grumbuj mbeturinash të mbuluara me baltë në shumë nga brigjet e lumenjve të qytetit, sipas një gazetari të AFP të martën.

Qese plastike të hedhura, lodra të ndyra, shishe dhe mbeturina të tjera mund të shihen gjithashtu duke bllokuar rrugët ujore në pjesë të qytetit.

Ndërsa ujërat e përmbytjeve lëvizin poshtë rrjedhës drejt detit, ekziston frika se, ashtu si në stuhitë e mëparshme, mbeturinat do të hidhen në Adriatik dhe mund të transportohen nga rrymat në vende të tjera.

Një stuhi që goditi rajonin në fund të nëntorit la plazhe deri në Dubrovnik në Kroaci të ndotura me mbeturina që besohet se janë nga Shqipëria - mbi 100 kilometra (62 milje) në jug.

"Lumenjtë dhe përrenjtë po shemben nën qindra ton mbeturina," tha biologu i Universitetit të Tiranës Ferdinand Bego.

Ndërsa përmbytjet bëhen më të shpeshta për shkak të ndryshimeve klimatike, normat e ulëta të riciklimit në Shqipëri po thellojnë ndikimin e tyre, tha Bego.

Vendi riciklon vetëm rreth 15 përqind të mbetjeve të tij plastike, tha ai, ndërsa pjesa tjetër hidhet në deponi ose në mënyrë të paligjshme në natyrë.

Ai tha se efekti i ndotjes plastike ishte i gjerë dhe "ndot rëndë të gjitha ekosistemet - tokën, ujin, ajrin - me pasoja të rënda shëndetësore".

Qeveria e Ramës ka miratuar një strategji kombëtare për klimën dhe energjinë dhe gjithashtu planifikon ligje për të ndëshkuar më rëndë krimet mjedisore, siç është hedhja e paligjshme e mbeturinave.

Shqipëria është ndër vendet evropiane më të rrezikuara nga fatkeqësitë klimatike, sipas një raporti të Bankës Botërore të vitit 2024.