Nevoja për kapitalin human, BE në kërkim të balancës

“Reflektim mbi të kaluarën, duke parashikuar të ardhmen”. Kjo ishte kryefjala e 30-vjetorit të themelimit të Fondacionit Europian të Trajnimeve, një agjenci e Bashkimit Europian që punon në 28 vende në afërsi të tij, ku bën pjesë edhe Shqipëria.

ETF, me fokus te kapitali human, angazhohet në përmirësimin e sistemeve të arsimit të vendeve afër BE-së, trajnimit profesional, analizimit të nevojave për aftësi por edhe zhvillimin e tregjeve të punës.

Në një konferencë të datës 28 nëntor 2024, që u mbajt në Torino të Italisë, fokusi ishte te zhvillimet e tre dekadave të fundit, sukseset, vështirësitë, mekanizmat që kanë funksionuar dhe ato që duhen përmirësuar, si dhe objektivat e dekadave të ardhshme.

Katër forume, pjesë e këtij aktiviteti, hodhën dritë mbi zhvillimet e së kaluarës për të parashtruar më pas objektivat e së ardhmes pjesë e të cilave ishin nevojat për profesionet e së ardhmes, mungesat e forcave të punës, pakësimi i popullatës së BE.

Ndër të tjera, edhe për një balancë mes nevojës së BE-së për të plotësuar mungesat e saj me punëtorë në sektorë të ndryshëm dhe mbështetjes së vendeve pranë saj në të drejtën e tyre për ta pasur kapitalin human që ju nevojitet dhe i çon para.

Edukimi dhe trajnimi si far i vizionit të së ardhmes

Kohët komplekse kërkojnë objektiva më të guximshëm. Drejtuesja e Fondacionit Europian të Trajnimeve, Pilvi Torsti, nënvizoi në fjalën e saj gjatë hapjes së konferencës, se të parashikosh të ardhmen është bërë më e vështirë, në kontekstin e zhvillimeve dhe gjeopolitikës.

Në këto kushte, roli i ETF është bërë edhe më i rëndësishëm, ku nëpërmjet edukimit dhe trajnimit, vendet bashkohen të gjitha, në një vizion.

“Edukimi dhe trajnimi kanë qenë dhe janë aktualisht fari ynë, duke na udhëhequr nëpërmjet ndryshimit, duke na treguar rrugën përpara dhe duke na lidhur me një vizion të përbashkët progresi me palët tona të interesit.

Ky far bën të mundur që ETF të lundrojë në prioritetet e ndryshme të 30+ vendeve tona partnere, BE-së dhe vendeve anëtare të BE-së, ekosistemin tonë kompleks”, – tha Torsti.

Edukimi dhe trajnimi i kapitalit human duhet të jetë në harmoni me nevojën dhe pavarësisht se panorama nuk mund të jetë e qartë sot mbi nevojën e dekadave të ardhshme, tendencat apo sinjalet janë të dukshme në disa drejtime.

Li Anderson, Eurodeputete dhe Kryetare e Komisionit për Punësimin dhe Çështjet Sociale në Parlamentin Europian, tha se janë disa fusha që kërkojnë aftësi dhe përgatitje të kapitalit human në përshtatje të këtyre dinamikave.

Së pari, kriza e klimës.

Së dyti, revolucioni teknologjik, i cili sipas znj.Anderson do të vijojë, duke ndryshuar punën në sektorë të ndryshëm, apo duke krijuar forma të tjera të saj.

Së treti, ulja e kohezionit social dhe polarizimit si një përpjekje për të rritur cilësinë dhe barazinë. Tendenca e fundit është ajo e ndryshimit të strukturës globale të pushtetit. Eurodeputetja tha se nëse shohim sot transformimin në ekonomi ka më shumë interes për edukim dhe kërkim.

“Duhet të adresojmë kërkesat reale. 77 për qind e kompanive në Europë thonë se punonjësit e rinj nuk kanë aftësitë e nevojshme”, – u shpreh znj.Andreson.

Në këtë kontekst, sipas saj, sot lind nevoja për një axhendë radikale të trajnimit dhe edukimit që na mundëson përballjen me sfidat e së ardhmes.

Mario Nava, Drejtor i Përgjithshëm, në Drejtorinë për Punësimin, Çështjet Sociale dhe Përfshirjen pranë Komisionit Europian, tha se nevojat e së ardhmes parashtrojnë rëndësinë e bashkëpunimit mes të gjithë vendeve. Shembulli më i mirë, që sipas tij tregoi se individualisht zgjidhjet janë më të vështira, është pandemia e COVID-19.

“Sa më e madhe sfida, aq më e pamundur të përballesh vetëm. Mjafton të shikoni Covid. Kur shpërtheu, vendet kudo menduan se mund ta trajtonin vetë, duke mbyllur kufijtë e tyre. Epo, kjo nuk funksionoi.

Ne kemi nevojë për një bashkim aftësish. Kemi bërë shumë sindikata – tregtare, monetare, energjetike. Tani na duhet një bashkim aftësish për të adresuar sfidat e së ardhmes”, – tha Nava

Partneritet dhe diplomaci, në harmoni me interesat e përbashkët

Përgatitja e punonjësve të kualifikuar, i një edukimi të harmonizuar me standardet e Bashkimit Europian nuk është një lëvizje egoiste e Bashkimit Europian për të plotësuar nevojat për fuqi punëtore nga vendet afër saj.

Z. Nava tha se Europa është një ekonomi e hapur “dhe do të jemi e tillë gjithmonë dhe bashkëpunimi me vendet e treta është dypalësh”. Në këtë kontekst, sipas tij, ky partneritet kalon disa dimensione.

“Nuk është një bashkëpunim vetëm për të tërhequr vende pune, por edhe për tregtinë, shërbime që prodhohen dhe duhet të qëndrojnë aty dhe edukimi. Ne kemi standarde dhe jemi krenarë për to.

Edukimi është i nevojshëm për të garantuar këtë realitet dhe mendoj se është vizionare që 30 vjet më parë të krijoje një agjenci që do merrej me vendet të cilat janë në kontakt me Bashkimin Europian dhe i quajmë vende kandidate në përgjithësi, por ka vende të tjera që janë jo aq afër, por janë pjesë përbërëse e ekonomisë sonë, ose e të paktën disa vendeve brenda BE-së.

Latino-amerikanët, për shembull, janë pjesë integrale e ekonomisë Iberike. Ndaj punojmë në mënyrë që të sigurojmë që edukimi të arrijë dyer, që më pas punojnë me Europën në një mënyrë apo në një tjetër, duke dhënë të mira, shërbime apo nëse vijnë këtu si forcë punëtore për një periudhë kohe dhe më pas kthehen”, – tha z.Nava.

Për znj. Trorsti, ETF është një agjenci e posaçme për vendet jashtë BE-së dhe që punon ngushtë me to për kapitalin human, duke i orientuar, por edhe duke qenë shprehja e diplomacisë “soft” (të butë).

Në kohët e sotme, vendet duhet të gjejnë më shumë gjëra që i bashkojnë për të ndërtuar ura komunikimi dhe zhvillimi. Të paktën kështu mendon eurodeputetja Anderson.

“Sot është po aq e rëndësishme të fokusohesh në aftësitë civile, edukim dhe trajnim sa është edhe në aspektet e tjera të edukimit social, sepse janë aftësi që secili ka nevojë t’i ketë si qytetar, njerëz dhe si shoqëri civile, tani dhe në të ardhmen, pa pasur rëndësi ku je apo çfarë statusi ke në tregun e punës.

Kjo është shumë e rëndësishme edhe kur e shohim në aspektin se çfarë lloj bashkëpunimi Europa në tërësi dhe Bashkimi Europian do të ndërtojnë së bashku me vendet e tjera që janë në afërsi të saj dhe që mund të bëhen anëtarë të Bashkimit Europian në një pikë, por do ta shohim edhe në një aspekt më global.

Mendoj që nëse duam të zhvillojmë multilateralizmin, duhet të gjejmë politika që na bashkojnë dhe punojmë në shkallë globale, duke rindërtuar ura komunikimi dhe besim. Në këtë pikë, edukimi është çelësi për ta arritur këtë.

Ky s’mund të jetë një diskutim vetëm i lidhur me atë që Bashkimi Europian do të tërheqë forcë pune nga tjetërkund, por gjithashtu duhet të adresojmë çështje që janë të lidhura me largimin e trurit në vendet e tjera. Ndaj ky duhet të jetë një bashkëpunim dypalësh dhe BE duhet të mendojë për mënyrën sesi mund të mbështesim të drejtën për të qëndruar në vendet e tjera”./Monitor.al