Nga sheshi te faqet e medias amerikane: Si pasqyrohet protesta kundër narko-shtetit të Ramës?

Protesta kombëtare e opozitës e zhvilluar më 22 dhjetor përpara Kryeministrisë në Tiranë ka shënuar një moment të rëndësishëm politik, duke tërhequr vëmendjen e mediave ndërkombëtare dhe duke e rikthyer Shqipërinë në fokusin e debatit për sigurinë, sundimin e ligjit dhe ndikimin e krimit të organizuar.

Gazeta amerikane "The Washington Times" i ka kushtuar një artikull zhvillimeve në Shqipëri, duke reflektuar shqetësimet e ngritura nga opozita gjatë protestës, ku qindra qytetarë kërkuan ndarje të qartë mes shtetit dhe krimit, forcim të institucioneve dhe rikthim të besimit te drejtësia.

Në shkrimin e saj, media amerikane thekson se opozita shqiptare paralajmëron për rritjen e ndikimit të grupeve kriminale dhe për pasojat që kjo situatë mund të ketë jo vetëm për Shqipërinë, por edhe për rajonin dhe aleatët euroatlantikë. Sipas artikullit, atentatet mafioze dhe aktivitetet kriminale të viteve të fundit janë bërë një burim shqetësimi të vazhdueshëm për opinionin publik dhe partnerët ndërkombëtarë.

Berisha ka folur për median amerikane duke paralajmëruar se grupet kriminale shqiptare janë shndërruar në aktorë kyç të trafikut të kokainës nga Amerika Latine drejt Europës, duke kontrolluar çmimet dhe rrugët e shpërndarjes.

“Degët shqiptare të karteleve narko-terroriste të Amerikës së Jugut janë aktualisht transportuesit kryesorë të kësaj droge nga Amerika e Jugut në Evropë, dhe ato kontrollojnë çmimin e saj në Evropë, dhe vazhdojnë të forcojnë ndikimin e tyre edhe në tregun e SHBA-së”, tha Sali Berisha për The Washington Times.

Artikulli:

Një vrasje e turpshme nga bandat jashtë aeroportit kryesor të Shqipërisë muajin e kaluar ka intensifikuar frikën se aleati i NATO-s po zhytet më thellë në sundimin e krimit të organizuar, me udhëheqësit e opozitës që paralajmërojnë se vendi është në prag të bërjes së narko-shtetit të parë të vërtetë në Evropë.

Gilmando Dani, një udhëheqës në rrjetin kriminal Shullazi, u vra në një breshëri të shtënash në mes të ditës, ndërsa kthehej në Shqipëri nga Spanja më 11 nëntor.  Në një video të incidentit, një skuadër ekzekutorësh del nga një automjet i parkuar për t'i zënë pritë sedanit luksoz të bosit të krimit. Të shtënat me qetësi konfirmojnë se viktima e tyre është e vdekur pas një shpërthimi të shtënave me armë automatike dhe më pas ikin nga vendi i ngjarjes.

Kritikët thonë se skena të tilla të zymta po bëhen alarmuese dhe të zakonshme në Shqipëri. Rrjeti kriminal i Shullazit është i përfshirë në disa aktivitete, përfshirë tregtinë e drogës. Udhëheqësit e opozitës dhe ekspertët ndërkombëtarë kundër narkotikëve paralajmërojnë se vendi është bërë një qendër ballkanike për kartelet e drogës nga Amerika Latine dhe një qendër thelbësore e tregtisë evropiane të marijuanës.  

“Degët shqiptare të karteleve narko-terroriste të Amerikës së Jugut janë aktualisht transportuesit kryesorë të kësaj droge nga Amerika e Jugut në Evropë dhe ato kontrollojnë çmimin e saj në Evropë, si dhe vazhdojnë të forcojnë ndikimin e tyre edhe në tregun e SHBA-së”, tha ish-kryeministri Sali Berisha për The ëashington Times.

Berisha dhe anëtarë të tjerë të Partisë Demokratike të qendrës së djathtë i kanë bërë thirrje Presidentit të SHBA-së Trump që t’i caktojë zyrtarisht kartelet shqiptare të drogës si organizata narko-terroriste. Berisha tha se qeveria amerikane nën Presidentin Biden mbylli sytë ndaj tregtisë së narkotikëve që lulëzoi gjatë mandatit të kryeministrit socialist Edvin “Edi” Rama, partia e të cilit ka qeverisur që nga viti 2013.

Sekretari i atëhershëm i Shtetit i Joe Biden, Antony Blinken, i thuri “elozhe” zotit Rama, të cilin e përshkroi në konferencën për shtyp si “një partner të jashtëzakonshëm për Shtetet e Bashkuara” gjatë një vizite në vend më 15 shkurt 2024, për rolin e tij në mbështetjen e përpjekjeve të SHBA-së në lidhje me refugjatët afganë dhe me Ukrainën.

Unioni Ndërkombëtar Demokrat, një federatë e partive të qendrës së djathtë dhe të kristiandemokratike, miratoi një rezolutë këtë muaj duke akuzuar Partinë Socialiste të Shqipërisë në pushtet se lejon “infiltrimin kriminal të kontratave publike, ndërtimit dhe turizmit”.

Vetë Berisha u sanksionua nga administrata Biden për korrupsion në vitin 2021 dhe iu ndalua hyrja në Shtetet e Bashkuara, një përcaktim që ai e kundërshton si të motivuar politikisht.

Si korrupsioni ashtu edhe krimi i organizuar kanë qenë prej kohësh problem në Shqipëri që nga rënia anarkike e komunizmit në vitet 1990. Në dekadën e fundit, rrjetet kriminale shqiptare kanë zgjeruar lidhjet e tyre me organizatat kriminale në Itali, si Ndrangheta (Kalabri) dhe Camorra (Napoli), si dhe me grupe më të reja në Amerikën Latine.

Këto lidhje kanë nxitur një valë të re dhune në të gjithë Evropën, me jehona të dhunës së shkaktuar nga droga në Amerikën Latine. Më 29 shtator në Bruksel, mijëra udhëtarë kaluan pranë trupit të një trafikanti të dyshuar shqiptar droge. Trupi mbeti i varur për orë të tëra. Vrasja e parë e këtij lloji në Belgjikë, por është një taktikë e zakonshme e karteleve meksikane të drogës për t'u siguruar që vrasjet e tyre shërbejnë si paralajmërime për të tjerët.

Provat e lulëzimit të tregtisë së drogës në Shqipëri mund të gjenden në një vend të papritur, në horizontin në ngritje të qytetit. Tirana në fillim të viteve 1990 kishte vetëm një grusht semaforësh. Sot, ajo po përjeton një bum dramatik ndërtimesh. Vitin e kaluar, ndërtimi përbënte 14.4% të prodhimit të përgjithshëm ekonomik të Shqipërisë në vitin 2024, sipas Eurostat. Një shifër më e lartë se ajo e çdo vendi tjetër në Evropë. Qeveria miratoi së fundmi 16 ndërtesa të reja shumëkatëshe në Tiranë, njëra prej të cilave, nëse ndërtohet, do të ketë pamje nga Ambasada Amerikane.

“Sipas organeve ndërkombëtare mbikëqyrëse kundër krimit, një pjesë e konsiderueshme e rritjes së ndërtimit në Tiranë — veçanërisht projektet që tejkalojnë 10 kate — besohet se mbështetet nga sindikatat kriminale që përdorin fitimet e paligjshme të drogës për të pastruar para”, shkroi Tirana Times këtë vit.

Diku tjetër, një e treta e popullsisë jeton nën kufirin e varfërisë dhe më shumë se 1 milion shqiptarë janë larguar nga vendi që nga rënia e komunizmit në vitin 1991. Përdoret një sistem tradicional "hawala" i bankave informale, i cili lejon transferimin e shpejtë të shumave të mëdha të kapitalit. Trafikantët shqiptarë të drogës e kanë shfrytëzuar këtë sistem tradicional.

Rama ka njoftuar një sërë masash të reja që synojnë frenimin e tregtisë gjithnjë e më të paturpshme të narkotikëve në Shqipëri, një betejë që ka përcaktuar pjesën më të madhe të trazirave të fundit politike të vendit. Kryeministri ka nisur fushata policore kundër drogës, përfshirë një bastisje dramatike në vitin 2014 në qendrën e kultivimit të kanabisit në Lazarat, e cila tërhoqi vëmendjen e medias ndërkombëtare kur u shndërrua në një betejë të ashpër. Megjithatë, pavarësisht këtyre përpjekjeve, industria e paligjshme jo vetëm që ka mbijetuar, por edhe ka evoluar.

Legalizimi i marijuanës për përdorim mjekësor në vitin 2023 ka nxitur një rritje të re në tregtinë e drogës. Sindikatat shqiptare kanë zhvilluar teknika diskrete të kultivimit dhe ndikimi i tyre arrin përtej Ballkanit. Deri në Skoci, thuhet se fermerët shqiptarë të marijuanës janë kontrabanduar me anë të anijeve të vogla për të bërë jetë të paligjshme.

Qeveria e Ramës e ka kthyer pjesën më të madhe të gjyqësorit kundër kundërshtarëve politikë në vend që të luftojë krimin, pretendojnë udhëheqësit e opozitës. Ata tregojnë për ndalimin njëvjeçar të kryetarit të bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj. Ndalimi i tij pa akuza në kohë ka ngjallur shqetësim në të gjithë BE-në për sundimin e ligjit dhe pavarësinë gjyqësore në Shqipëri, duke ngritur pyetje në lidhje me drejtësinë procedurale. Kritikët e shohin ndjekjen penale dhe trajtimin gjyqësor si simptomatike të dobësive më të gjera institucionale, ku përpjekjet kundër korrupsionit rrezikojnë të përdoren si armë për qëllime politike në vend që të forcojnë qeverisjen.

“Në vitin 2017, ndërsa shërbeja si Ministër i Brendshëm, u informova për një listë prej 126 oficerësh të lartë të Policisë së Shtetit të cilët… ishin denoncuar në Prokurorinë e Krimeve të Rënda si të përfshirë në bandat e drogës”, tha ish-Ministri i Brendshëm Dritan Demiraj, i cili tani jeton në Shtetet e Bashkuara.

Në të ashtuquajturat narko-shtete, kalbja institucionale i zbeh kufijtë midis qeverisë, forcave të sigurisë dhe organizatave kriminale. Sistemi i drejtësisë gjithashtu shpërbëhet. Modele të tilla janë parë më parë në Kolumbi ose Afganistan.

“Nëse përfaqësuesit e zgjedhur të një shteti anëtar të NATO-s janë të përfshirë në krimin e organizuar. NATO përballet me sfida reale dhe urgjente të sigurisë. Një vend i tillë mund të bëhet një hallkë e dobët në aleancë, një hallkë që Rusia, Kina ose Irani mund ta shfrytëzojnë për ta destabilizuar atë nga brenda,” tha Demiraj.