Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Edhe unë kam qenë atje

Politiko 27 Janar 2020, 18:39

nga Virgjil Muçi

Puna e solli që atë ditë të acartë janari, më sak më datë 27 të vitit 2005, të ndodhesha në Aushvic. Përkujtohej 60 vjetori i çlirimit të kampit të vdekjes prej nazistëve nga trupat e Ushtrisë së Kuqe që mbërritën të parët në atë vend. Për hir të së vërtetës është hera e parë që shkruaj për një ngjarje që shenjoi në mënyrë të patjetërsueshme qenien time dhe, duke u rrënjosur pashlyeshmërisht në kujtesë, ka bërë që, qysh nga ajo ditë e më pas, të ndryshojë krejt këndvështrimi im ndaj tragjedisë njerëzore në përgjithësi dhe asaj të hebrenjve në veçanti.

Atë ditë binte borë pareshtur dhe, duke qenë se ceremonia përkujtimore zhvillohej në qiell të hapur, të pranishmit – kryetarë shtetesh e qeverish, ish të internuar, njerëz që i mbijetuan vdekjes, gazetarë etj., - ishin mbështjellë me gëzofë e pinin çaj të ngrohtë që shërbehej pa reshtur gjatë gjithë kohës për t’u mbrojtur nga cikma. Flakadanë rrethonin nga të katër anët vendin e mbledhjes në një përpjekje epike për të zmbrapsur të ftohtin. Dhe befas në një moment, duke dëgjuar ato dëshmi dhe duke këqyrur ato pamje që do të përndjekin gjatë gjithë jetës, ti ndalesh dhe e pyet veten: Si ka mundësi që qenia njerëzore t’i mbijetojë – ata pak, sado pak - jo vetëm gazit shfarosës dhe furrave të djallit, pushkatimit, urisë e çmendurisë njerëzore, por këtij të ftohti çnjerëzor, duke qenë të veshur me një palë tesha me shirita e një kapë në kokë, një palë nallane druri mbathur në këmbë, të persekutuar nga uria, frika dhe gjithë djajtë e tjerë që ka shpikur ligësia njerëzore? Si është e mundur xhanëm?

Aushvici do të kujtohet në jetë të jetëve për 1. 300. 000 qenie njerëzore – prej të cilëve 1. 100.000 vetëm hebrenj – u shfarosën në këtë vend. Ndër ta edhe romë – për të cilët pakkush flet e i kujton – si dhe kombësi të tjera. Aushvici është pika më e ulët që ka prekur ndonjëherë homo sapiensi – si pjellë e diktaturës - dhe njëherësh pika më e lartë – fryt i lirisë dhe i ngadhënjimit mbi të keqen. Aushvici është rrethi i tetë “Ferrit” që fantazia e Dantes nuk ia doli ta përfytyrojë.

Vetëm kur ndodhesh në kuzhinën e ferrit nazist, ti e ndjen thellë, në palcë, se Holokausti nuk është metaforë, sajesë e historianëve – ka pasur të obsesionuar prej idesë së çmendur të revizionojnë punën e djallit - ose mendjes fikcionale të shkrimtarëve në kërkim të lavdisë, por ka ndodhur këtu mbi këtë truall dhe ata që e sajuan këtë makineri të shfarojes masive ishin qenie njerëzore prej mishi e kocke që, kur mbaronin turnin, ktheheshin në shtëpi ku i prisnin nënat, gratë, motrat e fëmijët si çdo qenie tjetër normale të kësaj bote. Teksa ndërgjegjen e njollosur prej gjakut e linin pas, në vendin e punës, a thua se bëhej fjalë për kominoshe pune.

Në një prej teksteve të shumta që Theodor W. Arno, filozofi hebre që braktisi Gjermaninë për t’i shpëtuar furisë naziste dhe gjeti strehë në SHBA përgjatë Luftës së Dytë Botërore citohet të jetë shprehur: “Është e pamundur të shkruash poezi pas Aushvicit”, por do të shtoja unë: Është detyrë për gjithkënd që ka shkelur në atë vend, qoftë edhe një herë të vetme, të dëshmojë rreth asaj që ka parë e ka dëgjuar.