From towers to rivers: the invisible cost of the building boom

According to INSTAT, from 2020 to 2025, over 7,600 building permits were approved in Albania, while the total area of ​​new construction exceeded 13 million square meters.

In 2025 alone, 1,158 building permits were issued, compared to 970 in 2024 and 1,336 in 2023, while the construction area reached over 1.3 million m². Of the total permits issued in 2025, 93 permits were issued in Tirana alone; in other words, 1 in 3 building permits went to the capital.

Behind this construction boom lies another reality: millions of tons of inert waste are produced every year, without a functional system for its treatment, recycling or disposal. In the absence of control and the necessary infrastructure, rivers, urban suburbs and green spaces are gradually turning into informal dumping grounds for the construction fever.

Dhimitër Papa, a civil engineer and designer, according to a simple calculation, says that just from the construction of a 10-story building with an area of ​​2,000 square meters, about 37,000 tons of inert material or 1,020 trucks are generated.

Where are these large quantities going? How much space is available for their storage?

Illegal landfills

ACQJ approached the Municipality of Tirana about official landfills for inert waste. The latter stated that there are currently no landfills or other places for the disposal of inert waste, with the exception of the Sharra Landfill, where all types of waste are deposited.

We asked the same question to the Ministry of Tourism and Environment. In its response, it said that there are temporary sites for the disposal of inert waste. However, despite being classified as temporary, their operation has exceeded the 180-day deadline stipulated in the latest decision of 2025 on the management of inert waste.

Urban planner Dorjana Musai says that the lack of monitoring and control is the main cause of exceeding legal deadlines for temporary landfills.

But is this the only problem in managing inert waste?

From the field observations, illegal disposal areas have been identified, where inerts are dumped freely and massively, in peripheral areas of the Combine, around the Tërkuza River in Zall Herr, near the Farka Lake dam and in many other areas, where the deposits are in smaller volumes.

The Erzen River is not spared either, where the inerts have visibly changed its course. It is noticeable that some of the inerts are hidden under the grass.

Under these circumstances, we reached out to the Municipality of Tirana and the Ministry of Tourism and Environment for an official response to the situation. As of the time of publication of this article, the authorities have chosen not to respond.

Selection and overload

Sipas të dhënave të Agjencisë Kombëtare të Ekonomisë së Mbetjeve (AKEM) për vitin 2025, nga 23 bashki që kanë venddepozitime, në 7 prej tyre nuk është raportuar asnjë sasi mbetjesh.

AKEM shpjegon se në këto zona ka pak ndërtime dhe, si pasojë, edhe pak mbetje inerte. Për këtë arsye, ato janë hedhur dhe matur bashkë me mbetjet urbane.

Por direktivat e Bashkimit Europian kërkojnë që mbetjet të ndahen sipas llojit, sidomos mbetjet e ndërtimit, me qëllim që 70% e tyre të riciklohen.

Në Shqipëri, vendimi për menaxhimin e mbetjeve inerte, i miratuar në vitin 2025, ka sjellë ndryshime në mënyrën e klasifikimit të tyre, gjë që reflektohet edhe në terren.

Për shembull, në Bashkinë e Fushë-Arrëzit dhe në njësinë administrative Qafë Mali, mbetjet inerte depozitohen në të njëjtin vend me mbetjet urbane, në zonën e quajtur “Kthesa e Krrabit”, rreth 3 kilometra larg qytetit.

E njëjta situatë paraqitet edhe në fshatin Qafë Barak, pranë Hasit, ku mbetjet inerte janë të përziera me mbetjet urbane.

Pasojat mjedisore

Besjana Guri, aktiviste dhe drejtuese e organizatës mjedisore “Lumi”, thotë se përzierja e mbetjeve inerte me mbetjet e tjera ka pasoja më të mëdha sesa duken në pamje të parë.

Ajo liston një sërë problematikash, si dëmtimi i shtratit të lumit, bllokimi i rrugëve të emigrimit të peshqve, ndotja e ujit dhe, për rrjedhojë, zhdukja e shumë specieve ujore.

“Në rast reshjesh, lumi ndjek rrjedhën e tij natyrore dhe inertet shpërndahen, duke përfunduar në bllokimin e kanaleve”, shpjegon Guri.

Rasti më i fundit është në Durrës, ku mbetjet e prishjes së mureve rrethuese dhe objekteve pa leje kontribuuan në bllokimin e kanaleve kulluese, duke sjellë përmbytje pas reshjeve në zonën e Durrësit të Ri dhe plazhit.

Mirëpo, për Gurin problemi nuk mbaron këtu.

“Ndodh që këto mbetje të përzihen me substanca të rrezikshme apo të përfundojnë duke dëmtuar burimet ujore”, thekson ajo.

Gjatë viteve 2024–2025, mbetjet urbane të Porto Romanos u devijuan drejt Landfillit të Sharrës, çka sipas raportimeve në media kontribuoi në mbingarkesën e këtij të fundit, i cili përdoret edhe nga disa bashki të tjera përveç Tiranës.

Paralelisht, në Porto Romano janë evidentuar mbetje industriale të rrezikshme, për të cilat mungon transparenca mbi trajtimin dhe destinacionin përfundimtar.

Kjo ngre një pikëpyetje serioze: në një sistem tashmë të mbingarkuar, a ekziston rreziku që flukse të pakontrolluara mbetjesh, përfshirë edhe inerte nga aktiviteti i ndërtimit, të depozitohen në Sharrë apo në vende të tjera?

Sipas Gurit, mungojnë studimet e dedikuara për inertet që të tregojnë pasojat dhe kohën e nevojshme për rikuperimin e zonave të prekura.

“Sidomos kur depozitohen në mënyrë të paligjshme, nuk ka asnjë mënyrë për të matur dëmin mjedisor që shkaktojnë mbetjet inerte”, shton ajo.

Guri vë në pikëpyetje ekzistencën e planeve të rehabilitimit për venddepozitimet e përkohshme pas largimit të mbetjeve inerte.

Ripërdorimi dhe kostot
Një tjetër element i vendimit të vitit 2025 “Për miratimin e kërkesave për menaxhimin e mbetjeve inerte” është ripërdorimi i këtyre mbetjeve në rast se janë të përshtatshme.

Por sa i realizueshëm është ky proces në terren?

Besjana Guri thotë se përzierja e tyre i bën inertet të papërdorshme dhe, për rrjedhojë, krijon stok të shtuar në hapësira mjedisore.

Të njëjtën gjë konfirmon edhe Dhimitër Papa, inxhinier zbatues dhe projektues.

Ai e konsideron ripërdorimin ekonomikisht të paarsyeshëm, duke argumentuar se procesi kërkon punë dhe kosto shtesë.

“Kostoja që ato të përpunohen dhe të ripërdoren është aq e lartë sa që më mirë i blen të reja, sepse duhen fuqi shtesë punëtore, ndarja sipas kategorive dhe identifikimi i materialeve që mund të ripërdoren”, shpjegon Papa.

Por Altin Seranaj, po ashtu inxhinier ndërtimi, ka një tjetër vlerësim.

Ai e sheh ripërdorimin e mbetjeve inerte si një alternativë kursimi dhe si zgjidhje për të shmangur kostot e depozitimit.

Seranaj shpjegon se procesi i depozitimit të plotë të sasisë së mbetjeve inerte ka katër faza:

“Faza e ndarjes, përpunimit, transportit drejt vendit të përcaktuar dhe, në fund, depozitimit”, sqaron ai.

Bazuar në të dhëna nga databaza europiane e kostove të ndërtimit (CYPE), raportet e Bankës Botërore dhe tarifat e landfillit të publikuara nga European Environment Agency, rezultojnë kostot mesatare relative për secilën fazë, si më poshtë:

Për një ndërtesë me sipërfaqe 2,000 metra katrorë, kostot totale të procesit të depozitimit të mbetjeve inerte variojnë nga 30 mijë deri në 54 mijë euro.

Por kompanitë e ndërtimit shpesh zgjedhin rrugën më të lirë. Për të mos paguar këto tarifa dhe për të mos humbur kohë me ripërpunimin, ato depozitojnë mbetjet inerte në vende të paligjshme.

Inxhinieri Seranaj shprehet se në sektorin e ndërtimit në Shqipëri mungon një kulturë riciklimi.

“Ose, më saktë, kjo çështje mbetet jashtë vëmendjes së sektorit”, shton ai.

Në këtë klimë paligjshmërie, sa masa janë marrë gjatë tre viteve të fundit në lidhje me depozitimet e paligjshme të inerteve?

Të dhënat që lidhen specifikisht me mbetjet inerte janë të pjesshme.

Sipas Policisë së Bashkisë së Tiranës, në vitin 2024 janë vendosur 54 masa ndaj mjeteve të rënda, përfshirë rastet kur ato kanë hedhur ose transportuar inerte në mënyrë të paligjshme.

Për vitin 2025 nuk ka shifra të ndara vetëm për inertet; ato janë përfshirë brenda masave të përgjithshme për ndotjen e mjedisit.

Në vitin 2026 (janar–mars) janë regjistruar 19 raste, kryesisht për kamionë që kanë hedhur inerte ose kanë shkaktuar ndotje nga kantieret e ndërtimit.

Inxhinieri Seranaj evidenton se mungon një sistem infrastrukturor i mirëfilltë për ripërdorimin e mbetjeve inerte.

Për këtë arsye, iu drejtuam Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë me një kërkesë për koment në lidhje me këtë situatë. Përgjigjja ishte heshtja.

Meanwhile, according to INSTAT, construction permits issued for the third quarter of 2025 alone amount to an area of ​​350,603 m², while for the first quarter of 2026, 322 construction permits for new buildings were approved, or 24.8% more than in the same period of 2025.

The total area foreseen for construction reached 377,061 m², marking an increase of 12.5% ​​compared to the previous year.

The majority of these constructions are concentrated in Tirana, where rivers and natural spaces in the capital's surroundings continue to face severe environmental degradation. The phenomenon is fueled by a combination of unstoppable construction pressure, a lack of effective control, and inaction by responsible institutions./acqj.al