Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Globi ballkanik i Orbanit

Politiko 24 Maj 2020, 18:18

Boshko Jakshiç /Politika

Viktor Orbani në leksikun e ardhshëm europian ka futur konceptin e „demokracisë joliberale“, por i udhëhequr nga impulset nostalgjike të historisë do të dëshironte që topografinë bashkëkohore ta kthente prapa për një shekull të tërë.

Kryeministri hungarez nëpërmjet erozionit të institucioneve demokratike, përndjekjes së opozitarëve, gazetarëve dhe qarqeve akademike hungareze po i krijon probleme kolosale partnerëve në Bashkimin Europian, por gravitimi i njëkohëshëm i tij drejt Hungarisë së madhe po vazhdon të shqetësojë fqinjët e Hungarisë.

Duke bërë lojëra me idetë e Rilindjes së Mbretërisë Hungareze, Orbani, në faqen e tij zyrtare në Fejsbuk, duke i uruar maturantët për provimin e historisë, para pak kohësh publikoi foton e globit me hartën e Hungarisë së madhe që shkon deri në detin Adriatik dhe përfshinte pjesë të Kroacisë, Rumanisë, Sllovenisë dhe Serbisë.

Gazeta “Politika” ka informuar gjërësisht për provokimin e këtij nacionalisti të deklaruar, i cili ka një dhjetëvjeçar të tërë në pushtet dhe luan me kartën e krenarisë hungareze duke u kujtuar vazhdimisht hungarezëve “padrejtësinë” që ajo ka përjetuar nga Marrëveshja e Trianonit pas Luftës së Parë Botërore dhe shpërbërjes së Austro-Hungarisë.

Me marrëveshjen e 4 qershorit të vitit 1920, të nënëshkruar në pallatin me të njejtin emër të Versajës me forcat e Antantës, Hungaria humbi dy të tretat e territorit të mbretërisë, 63.000 kilometar katror të cilët këto 100 vitet e fundit i përkasin Kroacisë, Rumanisë, Sllovenisë dhe Serbisë.

Ultrakonservatorët shoqërorë dhe tradicionalistët nga partia e Kryeministrit të quajtur “Fides” dhe neofashistët e partisë “Jobik”, nëpërmjet “tragjedisë së Trianonit” për vite të tëra nëpërmjet retorikës së plotësuar me një dozë të madhe demagogjie, nënvizojnë dëshirat e mbuluara keq se territoret e humbura në të cilët jetojnë hungarezët duhet t’i kthehen atdheut amë.

Nëpërmjet narracionit historik të Trianonit dhe për mirënjohjen dhënë Miklosh Hortit, i cili e vendosi Hungarinë gjatë Luftës së Dytë Botërore në anën e Hitlerit, Orbani ndërton përreth vetes një mbrojtje kundër kritikave në vend dhe jashtë tij, gjithçka në funksion të ekskluzivitetit të nacionalizmit hungarez dhe të treguarit e vetes dhe të partisë “Fides” si përfaqësuesit e vërtetë të popullit hungarez.

Harta e Hungarisë së Madhe është një rekuizit i shpeshtë gjatë ceremonive të Orbanit, por kjo e fundit me globin e quajtur ‘Provim i historisë’, me rastin e provimeve të historisë në Hungari ka shkaktuar pakënaqësi të shprehura qartë në tre vendet e saj fqinjë, dhe heshtjen interesante në të katërtin.

Në Zagreb dhe në Ljubljanë reaguan menjëherë nëpërmjet notave të protestës ndaj këtij provokimi të ri. Presidenti kroat Zoran Millanoviç me rastin e hartës së “Hungarisë së hipertrofizuar”, e cila përfshinte edhe Rijekën dhe Dalmacinë,, kujtoi se “raftet e shumicës së vendeve europiane fshehin përmbajtje të ngjashme”- që provokojnë dhe irritojnë. “Përherë dhe përsëri çuditë me hartat ‘historike’, të cilat si një fetish i errët dalin mbi ujë me një synim të caktuar nga ana e disa ‘udhëheqësve’ në vendet fqinjë”.

Presidenti slloven Borut Pahor nënvizoi se kjo nuk ështe hera e parë që shfaqet një hartë e tillë, gjë e cila mund të kuptohet si shprehje e synimeve territoriale dhe duhet të shkaktojë shqetësimin e “politikës dhe opinionit publik demokratik”.

Presidenti rumun Klaus Johanis akuzoi direkt Orbanin për pretendime territoriale ndaj Rumanisë në rajonin Sekeljifold.

Shumë nacionalistëve serbë, të cilët lavdëruan në rrjetet sociale përfshirjen hungareze të disa pjesëve të Kroacisë dhe shihnin me gëzim hartën në të cilën Hungaria shtrihej nëpër rrafshirat kroate, u shpëtoi fakti se në hartën e “Hungarisë historike” brenda kufijve të saj gjendeshin edhe një pjesë e madhe e Serbisë, e tërë Vojvodina.

Ka kohë që u shpëton nga vëmendja edhe fushata e projekteve hungareze në Vojvodinë, projekte kryesisht financiare ku përfaqësohen hungarezët e Vojvodinës ose të Orbanit në hapjen e akademisë së futbollit në Baçka Topola.

Aspiratat territoriale do të ndryshonin në mënyrë dramatike topografinë politike dhe etnike të Ballkanit Perëndimor, do të varrosnin përfundimisht parimin e paprekshëmrisë së kufijve europianë, do ta destabilizonin rajonin edhe kështu të destabilizuar.

Serbia reagoi në mënyrë urgjente kur me 9 maj, me rastin e Ditës së Europës, Maqedonia e Veriut shtypi pullë postare me hartën e Shtetit të Pavarur Kroat që përfshinte pjesë të Serbisë deri në Beograd, pjesë të Malit të Zi dhe tërë Bosnjën e Hercegovinën.

“Provokim armiqësor i drejtuar kundër integritetit territorial dhe sovranitetit të Serbisë”, shkruhej në notën e protestës të Ministrisë serbe të punëve të jashtme me këtë rast. Pulla postare u tërhoq menjëherë nga qarkullimi, ndërsa pushteti në Shkup kërkoi falje për gabimin e bërë.

Përse Beogradi zyrtar hesht me rastin e hartës së Orbanit? Ku e ka burimin ky selektivitet e diplomacisë serbe e cila reagon zëshëm ndaj nacionalizmit shqiptar, boshnjak apo malazez, dhe nuk nxjerr zë kur bëhet fjalë për nacionalizmin hungarez?

Përpjekja për revizionimin e heshtur të Marrëveshjes së Trianonit që nga momenti i nënshkrimit të saj ka ndikuar në vetëdijën e hungarezëve. “Për “ndreqjet” e saj ka folur kryeministri hungarez në vitin 1932 me ambasadorin jugosllav të asaj kohe Jovan Duçiç. Revizionistët e rinj janë trashëgimtarë të atyre që kanë mbështetur haptazi lëvizjen ustashe. Tre terroristët që vranë Mbretin jugosllav Aleksandër në Marsejë në vitin 1934 kishin pasaporta hungareze.

Fillimin e Luftës së Dytë Botërore Hungaria e pati shfrytëzuar menjëherë për të korigjuar “padrejetësinë historike”: u pushtuan Baçka, Baranja, Mexhimrje, dhe Prekomurja. Novi Sadi u shpall atëbotë kulla mbrojtëse ndaj “ortodoksisë armiqësore”.

Shumë nga këto gjëra nuk ka sesi të mos i dijë Aleksandër Vuçiçi, por lejon, që në kohën e marrëdhënieve të cilat “kanë arritur nivelin më të lartë në historinë e dy vendeve”, “miku më i sinqertë i Serbisë” të promovojë Hungarinë e Madhe që përfshin edhe krahinën veriore të Serbisë.

Viktor, mos i prek kufijtë, prita të shprehej presidenti i Serbisë, i cili e ka detyrim kushtetues të mbrojë tërësinë dhe integritetin territorial të vendit të tij. Heshtje. Çfarë marrëveshjesh ka Vuçiçi me mikun e madh me të cilin e lidh autoritarizmi i pushtetit?

*Përktheu për Politiko.al: Xhelal Fejza