Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

“Guliveri”, një lexim paralel

Politiko 18 Dhjetor 2019, 12:18

nga Virgjil Muçi

Ka një farë erotizmi të fshehtë kontakti me një libër të njohur e të lexuar, të cilin, pas kaq kohësh e rimerr në duar dhe e shfleton, e prek, siç mund të preket diçka që të dhuron kënaqësi. Këtu fillon magjia. E pra, kryevepra e pashoqe e Jonathan Swift-it “Udhëtimet e Guliverit” do të më shtynte në një ngasje të papërmbajtur t’i rikthehesha për ta rilexuar dhe, kësaj here, për habinë time (shkaqet e së cilës do të mundohem t’i shkoqis më poshtë), kënaqësia do të ishte jo një e dy, po e shumëfishtë.

Në krye, më lejoni të rendis atë ëndje të pamasë që shkon e provon duke ndjekur e përjetuar rishtazi aventurat e pafundme e plot të papritura, herë të këndshme e herë të hidhura, të atij detari e eksploratori të palodhur që ia thonë emrin Guliver. Aventyra (siç i quante Noli) që i japin flatra fantazisë dhe e shtyjnë të marrë arratinë në botë të largëta e të panjohura ku banojnë qenie nga më të çuditshmet, hem të ngjashme e hem të pangjashme me ne, ca të hijshme e të lezetshme, të tjera të pahijshme e të pështira, ca të mençura e të urta, të tjerat kokëtrasha e të pagdhendura, ca të virtytshme sindozot, të tjerat të zvetënuara për dreq, shkurt e me një fjalë, nga të gjithë sojet e racat, që edhe sot, pas afro treqind vjetësh nga dita kur ky libër pa dritën e botimit, të le pamend e të mrekullon për fantazinë e harlisur që, ma do mendja, do t’ia kishin zili edhe regjisorët më të ndërkryer e të lajthitur të industrisë së ëndrrave në Hollywood. Dhe në këtë pikë, të ngjan sikur je pjekur me ndonjë mik të qëmoçëm e mbasi je çmallur, shtrohesh në një kuvendim për shtatë palë qejfe me të, duke kujtuar e sjellë nëpër mend bëmat e kuturisjet e dikurshme, mbresat e të cilave jo vetëm që s’shuhen kurrëndonjëherë, po përcillen brez pas brezi, si ca orendi të çmuara, vlera e të cilave sa vjen e bëhet më e shtrenjtë me kalimin e moteve.

Së dyti, më lejoni t’i heq kapelen e të përkulem me përgjërim para përkthyesit të vyer të këtij libri të jashtëzakonshëm, i cili, është i tillë, domethënë i jashtëzakonshëm, edhe falë punës së palodhur e të pakursyer me gjuhën të një mjeshtri që ia thonë emrin Halit Selfo dhe, veç sot, kur shohim se ç’batërdi po bëhet me gjuhën shqipe nga shkarrashkruesit e pacipë dhe diletantët e vetëgënjyer, aq sa të merr të qarët e të vjen të lëshosh kujën në kupë të qiellit, i thërrasim mendjes dhe e kuptojmë se sa të rrallë i ka pasur shokët. Dhe, më besoni, veç kush e ka marrë ndonjëherë penën në dorë dhe është ulur të kthejë në këtë shqipen tonë të bekuar, ndonjë vepër nga gjuhët e huaja, mund të rrokë deri në fund e të kuptojë se ç’vuajtje e cfilitje ka hequr i gjori përkthyes për ta sjellë me bukuri e nur të pacenuar në shqip, veprën e përmendur, e cila, veç andrallave dhe zavalleve, të themi të rëndomta që shkon e hap, mos harroni, që është shkruar këtu e tre shekuj më parë, ndaj dhe shpesh përkthyesit do t’i jetë dashur të qëmtojë, nxjerrë në dritë e shkoklisë me durimin e një arkeologu, misteret e pagoja të antikave.

Dhe së treti, mbasi ke shfletuar e kënduar gazetat e ditës dhe të është prishur gjaku nga gjëmat dhe zullumet plot pohë e bujë të jahuve që bulbërojnë në këtë cep të dheut, që ia thonë emrin Shqipëri, teksa merr në dorë këtë libër për të flladitur shpirtin e arratisur mendjen nga paudhësitë e kësaj bote, do të vësh re, jo pa habi, se ndodhitë e personazhet e përshkruara në të, seç të ngjajnë të afërt e të njohur, duke zënë fill nga picirukët e ishullit të Liliputëve e vijuar me gjigantët e Brobdingnagut, akademikët e currufjepsur të Lagados apo ofiqarët e lajthitur të Luggnagut, si dhe të pavdekshmit e nxirosur të quajtur struldbruga, e kësisoj të merr të qarët që i përket sojit të fëlliqur e të egër të jahuve. Ndaj nuk e ke aspak të vështirë të biesh në një mendje me autorin dhe ashtu si ai të gjakosh me gjithë shpirt të jetosh me ata huihnhnmët e nderuar e të bekuar. Po ndërkaq aventurat sosen, libri mbyllet dhe ti, ashtu si edhe Swifti, vë re, jo pa një ndjesi krupëndjellëse, se je i rrethuar gjithandej nga skota e pështirë e jahuve, ku edhe bën pjesë. Medet!

P.S. Mos prisni nga shkruesi i këtyre radhëve të heqë paralele për jahutë, huihnhnmët, struldbrugët, liliputët ose dikë tjetër nga qeniet e çuditshme të krijuara nga fantazia e Swiftit me personazhet e politikës dhe të shoqërisë sonë. Çdokush është i lirë ta bëjë sipas shijeve dhe bindjeve të veta.