10+1 propozime për dhurata dhe lexim

Arta Marku Qëndro

Sa herë dikush më kërkon t’i propozoj një libër, e para gjë që më vjen ndërmend është letërsia shqipe. Si një replikë ndaj të gjithë atyre që me arrogancë shprehen mosbesues ndaj saj; për nihilistët e mëdhenj ose ata që ndoshta nuk janë paragjykues të mirëfilltë sepse me gjasë e kanë një arsye të distancimit të tyre e ajo nuk i lejon të ndryshojnë mendim.

Sidomos për vëmendjen që letërsia shqipe e meriton, për leximin që është e padrejtë t’i mohohet. Dhe në fund për nevojën e njohjes së vetvetes.

Kështu edhe këtij propozimi nga POLITIKO iu përgjigja me një listë autorësh shqiptarë. Në fund, por jo pas listës, desha të propozoj edhe një autore të huaj. Jo sepse është nobeliste, por sepse ia vjen të lexohet një letërsi që i shpërthen kornizat tradicionale dhe preferon të marrë në dorë si lëndë të parë vetveten e autorit, pa mbetur te vetja megjithatë…

Propozimeve, veç titullit e autorit, desha t’i shtoj emrin e shtëpisë botuese, duke besuar se është një markë që bën dallimin e po ashtu çmimin si një element i dobishëm.

Pas kësaj, s’ju mbetet veç të shkoni në librari…

Lexim të këndshëm!

1-Rita Petro – Lindur së prapthi – Botimet ONUFRI – 1000 lekë

Për historinë e një gruaje që mund të jetë historia e të gjitha grave; për guximin që ta lejon vetëm liria e brendshme; për zbulimin e përditësisë së një kohe të shkuar; për diktaturën e parë përmes syve të një fëmije; për ngjalljen e kureshtjes; për provokimin dhe nxitjen e mendimit.

2-Eleni Laperi – Kolë Idromeno – botimet MEDIAPRINT – 1200 lekë

Për portretin e një figure të rëndësishme të artit pamor shqiptar; për këndin e shikimit në 360 gradë; për historitë e pikturave; për zbulimet përmes vëzhgimit të hollësishëm me lupë; për Motrën Tone, Dy rrugët, Dasmën shkodrane; për fotografin, arkitektin por edhe burrin që fshihet pas artistit.

3-Tom Kuka – Rrethimi – botimet PEGI – 1000 lekë

Për letërsinë që ngrihet mbi një terren real; për dashurinë që lind në mes të luftës, shkatërrimit, urisë; për jetën që merr një kuptim të epërm në mes të vdekjes; për historinë e mbijetesës që vjen mbi shpërfilljen e premtimit; për rrethimin e Shkodrës të viteve 1912- që e rievokon, 110 vjet më pas, Rrethimi i Tom Kukës i vitit 2022; për një roman të tërë që ka në zanafillë një foto të jashtëzakonshme; për personat e vërtetë që shkrimtari i kthen në personazhe duke u qëndruar fare afër edhe me emrat; për Kolë Macën e gërshetuar me Kolë Idromenon apo të tjerë që i përkasin historisë… Për trillimin, gojëdhënat dhe historinë me H të madhe.

4-Ag Apolloni – Kësulëkuqja – botimet ALBAS – 750 lekë

Për historitë e vërteta e tronditëse që zbulon; për përdhunimet e luftës së Kosovës që e përcjellin traumën nga e djeshmja në të sotmen e me gjasë në të nesërmen e përgjithmonë; për luftën e vërtetë që fillon pas luftës; për depërtimin në thellësi të individit; për njeriun njerëzor e si të tillë të papërsosur…

5-Ben Blushi – 41 sekrete – botimet PEGI – 1200 lekë

Për vizatimin origjinal të Shqipërisë së sotme përmes njerëzve që vejevijnë rrugëve të saj; për njerëz publikë që zbulojnë detaje aspak publike të vetvetes; për anonimë që fshehin befasi të jashtëzakonshme; për fakte që doemos vijnë përmes interpretimeve; për rrëfimin ritmik dhe shijen që lë pas.

6-Stefan Çapaliku – Një engjëll veshë me frak – botimet FISHTA –800 lekë

 

Në skenën dhe prapaskenën e një teatri, me njerëz që kanë lindur artistë; shtëpive dhe rrugicave të qytetit, me artistë që kanë lindur njerëzorë.

Për një histori dashurie dhe dhimbjeje të veshur me nota muzikore; për një realitet që e ka bluar mulliri i letërsisë; për dashurinë, muzikën, jetën e padyshim vdekjen; për Prenk Jakovën jo sepse jeta e tij ishte e jashtëzakonshme por sepse është një shenjë në historinë e një vendi…

7-Fatos Lubonja – Jetë burgu – botimet SKANDERBEG BOOKS –800 lekë

Për rrëfimet e vuajtjes dhe efektin te njeriu; për dhunën dhe frikën; për vetminë si dritë dhe errësirë; për shpresën dhe urrejtjen; për ndrydhjen e emocioneve; për kuptimin e ndryshuar të konceptit kohë… Për të djeshmen që na përndjek; për burgjet e diktaturës, për të burgosurit, dhe jetët e tyre, në një këndvështrim të distancuar; për kujtime që harresa nuk i cenon; për dëshmi, rrëfimi i të cilave është domosdoshmëri; për të tjerët dhe për veten e autorit…

8-Alban Tufa – Nishanet në forme L-je – botimet TOENA – 800 lekë

Për moskomunikimin dhe hendeqet që krijon; për tradhtinë dhe shkatërrimin që prodhon; për tradhtinë që pjell tradhti; për dashurinë që është kaq e komplikuar; për frikën si një ndjenjë fisnike…

9-Ridvan Dibra – Gruaja që deshe – botimet ONUFRI – 800 lekë

Për gruan pa të cilën vështirë që letërsia të ekzistonte; për gruan si nevojë dhe domosdoshmëri; për gruan që rivalizon me vajzën; për gruan e zakonshme me përmasë të jashtëzakonshme; për gruan me G të madhe; për gruan e shkrimtarit dhe rrugëtimin me të…

10- Cuk Simoni – Jetë shkodrane – Botimet BERK – 1000 lekë

Për ndriçimin e një historie qyteti të viteve ‘800; për mozaikun e vjetër njerëzor të pastruar nga pluhurat e kohës; për dramat vërteta të personazheve të marra nga realiteti; për dashurinë e pamundur dhe fatin tragjik të saj…

11-Annie Ernaux - Vendi i babait (Nobel 2022) – Botimet DUDAJ –800 lekë

Sepse vetvetja i shërben letërsisë; sepse guximi për të folur hapur i vlen lexuesit; sepse vetëzbulimi i thellësive të individit shndërrohet në histori suksesi…