E dyta pas Britanisë/ Strategjia e Vuçiç për vaksinimin e Serbisë: larg BE, por efikase

The New York Times

BEOGRAD - E njollosur për vite ne radhë nga roli brutal në konfliktet e tmerrshme ballkanike të viteve 1990, Serbia tani po përfiton nga shkëlqimi i suksesit në një luftë të mirë: betejën për të vaksinuar qytetarët e saj.

Serbia ka bërë përpara vendeve shumë më të pasura dhe zakonisht të organizuara më mirë në Europë për t'u ofruar të gjithë qytetarëve të rritur jo vetëm inokulime falas, por një seleksion të pesë vaksinave të ndryshme.

Në anën tjetër, Bashkimi Europian ka ngecur keq në sigurimin e vaksinimeve, me një strategji të ndarjes së prokurimit dhe shpërndarjes që mbështetet kryesisht te AstraZeneca. Kjo strategji coin ë ngecje këtë javë pasi anëtarët kryesorë të bllokut, duke përfshirë Gjermaninë dhe Francën, pezulluan inokulimet me këtë vaksinë për shkak të shqetësimeve se mund të rrisë rrezikun e mpiksjes së gjakut, duke shtuar problemet e dërgesave që buronin nga një mungesë prodhimi që kompania njoftoi në janar.

Sasia e pazakontë e vaksinave e Serbisë ka qenë një triumf i marrëdhënieve me publikun për qeverinë gjithnjë e më autoritare të Presidentit Aleksandar Vuçiq. Kjo ka rregulluar imazhin e tij si dhe të vendit, ka dobësuar kundërshtarët e tij tashmë të goditur dhe shtoi një kthesë të re në gjeopolitikën komplekse të vaksinave.

"Një ditë do të më ngrini një monument!" Vuçiç parashikoi muajin e kaluar, duke u mburrur se ai kishte siguruar furnizime me çmim të ulët të vaksinave kineze duke iu drejtuar personalisht udhëheqësit të Kinës, Xi Jinping, për ndihmë.

Në vend që të anojë me Lindjen ose Perëndimin në një përpjekje për të siguruar furnizime, Serbia, me një popullsi nën 7 milion, i vendosi të gjitha në lojë duke nënshkruar marrëveshje fillestare për më shumë se 11 milion doza me Rusinë dhe Kinën, produktet e të cilave nuk janë miratuar nga Rregullatorët evropianë, si dhe me kompanitë perëndimore të barnave.

Ajo arriti marrëveshjen e saj të parë të vaksinës, me 2.2 milion doza, me Pfizer në gusht dhe shpejt ndoqi kontratat për miliona të tjerë nga Rusia dhe Kina. Sa është paguar është një sekret, por, Ministri i Shëndetësisë Zlatibor Loncar tha në një intervistë, se çmimet ishin "shumë më të mira se sa kushdo tjetër në botë".

Politikanët e opozitës dyshojnë në këtë dhe pyesin nëse fshehtësia është një mbulesë për korrupsionin. Por edhe kritiku më i zëshëm i Vuçiq, kreu i partisë më të madhe të opozitës, Dragan Djilas, pranoi: "Ai bëri një punë të mirë duke marrë vaksina". Djilas u injektua muajin e kaluar me Sputnik V nga Rusia.

Si rezultat i furnizimeve të saj të shumta, Serbia është bërë vaksinuesi më i mirë në Europë pas Britanisë, tregojnë të dhënat e mbledhura nga OurËorldInData. Ajo ka administruar 29.5 doza për çdo 100 njerëz që nga java e kaluar krahasuar me vetëm 10.5 në Gjermani, një vend i parë prej kohësh në këtë pjesë të botës si një model i efikasitetit dhe qeverisjes së mirë, dhe 10.7 në Francë.

Kryeministrja e Serbisë, Ana Brnabic, ia atribuoi suksesin e vendit të saj vendimit të tij për të "trajtuar këtë si një çështje shëndetësore, jo si çështje politike. Ne negociuam me të gjithë, pavarësisht nëse ishin nga Lindja apo Perëndimi".

Në një intervistë ajo tha se Serbia, e cila aplikoi për t'u bashkuar me Bashkimin Europian më shumë se një dekadë më parë, ende dëshiron të bashkohet me bllokun por shtoi se "rregulloret në BE janë shumë të rrepta. Në kohë pandemike duhet të jemi më fleksibël. "

Agjencia Europiane e Barnave, e cila rregullon cilat vaksina mund të përdoren në bllok, filloi rishikimin e vaksinës Sputnik për përdorim më pak se dy javë më parë - më shumë se tre muaj pasi Serbia vendosi një porosi fillestare me Moskën për një milion doza dhe dy muaj pasi i futi në qarkullim për përdorim të përgjithshëm. Agjencia ende nuk ka filluar as rishikimin e vaksinave kineze.

Vuçiç njoftoi javën e kaluar se Serbia do të bëhej vendi i parë europian që fillonte prodhimin e vaksinës Sinopharm të Kinës. Një fabrikë e re vaksinash, e financuar nga Kina dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, do të fillojë prodhimin në vjeshtë, tha ai.

Gatishmëria e Serbisë për të përqafuar vaksinat jo-perëndimore të shmangura deri tani nga Bashkimi Europian mund të dështojë nëse ato rezultojnë të buta. Sinopharm, ndryshe nga prodhuesit e vaksinave perëndimore, nuk ka publikuar të dhëna të hollësishme nga provat e Fazës 3. Të dhënat që ka publikuar sugjerojnë që produkti i saj është më pak i efektshëm se vaksinat perëndimore.

Shumë serbë, sigurisht të qetësuar nga vaksinimi, kanë ulur gjithashtu mbrojtjen ndaj rrezikut të infektimit. Numri ditor i rasteve të reja është dyfishuar që nga fillimi i shkurtit, duke bërë që qeveria të urdhërojë të gjitha bizneset përveç dyqaneve të ushqimit dhe farmacive të mbyllen fundjavën e kaluar.

Për momentin, sidoqoftë, Serbia po kënaqet në rolin e saj të pamësuar si model i efikasitetit.

Loncar, ministri i Shëndetësisë, fajësoi pengesat e Bashkimit Europian në përqendrimin e tij në markat perëndimore, mundësisht europiane, në kurriz të vaksinave të prodhuara nga Rusia dhe Kina. "Ne jemi shumë të kënaqur që mund ta zgjidhim këtë problem vetë," tha ai.

Sigurimi i vaksinave në një vend me një popullsi prej vetëm 6.9 milion sipas numrave zyrtarë, por ndoshta më pak, është padyshim shumë më e lehtë sesa në Bashkimin Europian, i cili ka rreth 450 milion njerëz. Pavarësisht, Serbia ka shmangur në masë të madhe grindjet burokratike dhe kurthet gjeopolitike që kanë penguar shpërndarjen e vaksinave diku tjetër.

Në një kohë kur shumica e vendeve, përfshirë Shtetet e Bashkuara, kanë përqendruar programet e tyre të hershme të vaksinimit në grupet prioritare si punëtorët mjekësorë dhe të moshuarit, qeveria serbe tani po ofron të injeksione falas për të gjithë mbi moshën 18 vjeç.

Kushdo që dëshiron një vaksinë thjesht duhet të plotësojë një formular në internet dhe të zgjedhë nëse nuk u intereson se çfarë marke marrin ose nëse preferojnë ose Pfizer-BioNTech, Sputnik V, Sinopharm, AstraZeneca ose Moderna.

Jo të gjitha këto vaksina, megjithatë, janë njësoj të disponueshme dhe mundësitë për një injeksion varen nga opsioni i zgjedhur. Ata që duan vaksinën e Moderna do të presin gjatë: ajo ende nuk ka arritur në Serbi. Ministria e Shëndetësisë në Serbi nuk kishte asnjë koment të menjëhershëm të martën nëse do të ndiqte Gjermaninë dhe të tjerët dhe do të ndalonte inokulimet me vaksinën e AstraZeneca.

Së fundmi, në qendrën më të madhe të vaksinimit të vendit, në Panairin e Beogradit, një kompleks i gjerë ekspozitash në kryeqytetin serb, më shumë se 7,000 njerëz u paraqitën për injeksione.

Pothuajse të gjithë morën vaksinën Sinopharm të Kinës, e cila, sipas provave klinike, ka një normë efikasiteti prej 79 përqind, më e ulët se ajo e vaksinave perëndimore dhe ruse.

Kishte gjithashtu disa kabina që ofronin vaksinën Pfizer dhe Sputnik V të Rusisë, por furnizimet e ofertës kineze ishin qartësisht më të shumta.

Ngarkesa në dispozicion në çdo ditë të caktuar, tha Dragana Milosevic, një mjek që mbikëqyr injeksionet, ndryshon në varësi të dërgesave nga një rezervë e drejtuar nga qeveria qendrore.

"Unë kurrë nuk e prisja që të ishte kaq e lehtë," tha Biljana Stankoviç, një biologe molekulare 37-vjeçare, e cila, në pritje për t'u thirrur në një kabinë vaksinimi, tha se nuk i interesonte se çfarë i jepej. Ajo shtoi se nuk ndan pikëpamjet politike të Vucic por "jam e lumtur dhe e befasuar që gjithçka është e organizuar aq mirë".

Me përjashtim të Hungarisë, i vetmi komb tjetër europian që pranoi Sputnik V, vendet europiane e kanë lidhur veten me idenë se janë kundër përdorimit të vaksinave jo-perëndimore.

Në Sllovaki, ministri i Shëndetësisë u detyrua të japë dorëheqjen javën e kaluar pas vendimit për të porositur një ngarkesë të Sputnik V, të cilin disa kolegë ministra e denoncuan si një "mjet të luftës hibride". Hungaria është akuzuar gjerësisht për thyerjen e radhëve të Bashkimit Europian dhe afrimin me Moskën duke përdorur Sputnik.

Serbia është kënaqur kur ‘luan’ Bashkimin Evropian jo vetëm në shtëpi, por edhe në shtetet e tjera të krijuara nga shembja e Jugosllavisë. Kosova, e cila i vari shpresat e vaksinave te blloku europian, deri më tani nuk ka marrë asnjë vaksinë, përveç atyre të siguruara nga Serbia, e cila filloi një program vaksinimi në enklavat serbe etnike, që u urdhërua të ndalej nga qeveria shqiptare etnike e Kosovës.

Bosnja ka marrë gjithashtu dërgesa të vogla vaksinash nga Serbia, ashtu si Maqedonia e Veriut, një shtet tjetër i ri i trazuar i krijuar pasi Jugosllavia u shpërbë.

Vaksinat e Bashkimit Europian kanë trazuar serbët që besojnë se e ardhmja e tyre qëndron me Europën, jo me Rusinë ose Kinën. "Dështoi në kohën më kritike," tha Zoran Radovanoviç, një profesor në pension i epidemiologjisë.

Ai tha se urrente drejtimin që ka marrë vendi nën Vuçiçin duke kufizuar lirinë e medias dhe duke ngacmuar kritikët. Por, Radovanoviç shtoi: “Ndryshe nga kaq shumë premtime dhe deklarata të rreme nga Vuçiç, kjo nuk është vetëm propagandë. Vaksinat janë diçka e vërtetë. Ne i kemi ato.”

Përkthimi: Politiko.al