"Ekstra-territorialiteti nuk zbatohet", Këshilli Evropian për Refugjatët rendit problematikat ligjore të marrëveshjes Itali-Shqipëri

Këshilli Evropian për Refugjatët dhe Mërgimtarët (ECRE) ka reaguar pas marrëveshjes së nënshkruar mes Italisë dhe Shqipërisë për refugjatët që vijnë ilegalisht nga Lindja e Mesme në Itali.

Në një deklaratë, ECRE ka dhënë disa komente paraprake ku thekson se teksti i marrëveshjes përmban shumë pak detaje për qëllimin e qendrave të propozuara dhe procedurat që do të zbatohen aty.

“Ekziston gjithashtu informacion i kufizuar në dispozicion në lidhje me qëllimin e marrëveshjes dhe cilat kategori njerëzish do të mbulohen nga ajo. Kështu, komentet mund të jenë vetëm paraprake dhe deri diku spekulative, dhe analiza mund të ndryshojë pasi të jetë dhënë më shumë informacion”, thuhet në reagim.

ECRE ka renditur disa nga problemet e mundshme ligjore me të cilat mund të përballet Shqipëria, kryesisht, si vendi pritës i refugjatëve.

Problemet e mundshme ligjore:

■ Zbatimi ekstra-territorial i procesit të kontrollit dhe procedurave kufitare të azilit dhe kthimit nuk lejohet.

■ Megjithëse përmbajtja e instrumenteve ligjore është ende në diskutim, menaxhimi i procesit të shqyrtimit, procedura e kufirit të azilit ose kufiri i kthimit jashtë BE-së ka të ngjarë të përjashtohet në mënyrë eksplicite nga legjislacioni përkatës (Rregullorja e shqyrtimit, APR, Direktiva e Kthimit).

■ Nuk mjafton që të zbatohet juridiksioni. Sipas ligjit aktual të BE-së dhe versioneve aktuale të propozimeve të reformës, procesi dhe procedurat zhvillohen në territor.

■ Respektimi i garancive procedurale nuk do të jetë i mundur.

■ Edhe nëse nuk do të ishte kështu, garantimi i respektimit të garancive të kërkuara procedurale ka shumë të ngjarë të mos jetë i mundur jashtë territorit të shtetit, pavarësisht nga referencat e kufizuara në nenin 6 për aksesin në qendra. Përveç kësaj, zbatohet ligji parësor i BE-së, duke përfshirë Kartën e të Drejtave Themelore, dhe modeli ka të ngjarë të shkelë një sërë të drejtash të Kartës.

■ Përdorimi automatik i paraburgimit nuk është i ligjshëm.

■ Propozimi duket se parashikon përdorimin automatik të paraburgimit.

■ Protokolli i referohet “qëndrimit” të njerëzve në qendra. Duhet të supozohet se ky është paraburgim. Periudha e qëndrimit nuk mund të jetë më e gjatë se ajo e lejuar nga kuadri ligjor në Itali. Kur përfundon, njerëzit nuk lirohen në Shqipëri, por largohen nga territori shqiptar (neni 9.1).

■ Nuk ka dyshim nga përshkrimi se qendrat janë qendra paraburgimi dhe do të konsiderohen si të tilla sipas jurisprudencës kombëtare dhe të GJED-së. Përtej nevojës për vlerësim individual, kushtet e tjera për përdorimin e ligjshëm të paraburgimit nuk ka gjasa të ekzistojnë.

■ Kushtet në qendra ka të ngjarë të jenë të paligjshme.

■ Përtej përdorimit të paraburgimit, kushtet brenda mund të jenë në shkelje të ligjit të BE-së dhe IHRL-së, lindin pyetje në lidhje me aksesin në të drejta, duke përfshirë të drejtat për kujdesin shëndetësor, dinjitetin, drejtësinë, një dëgjim të drejtë, etj.