Luvri paraqet ekspozitën e parë të modës

Për herë të parë në historinë e tij 232-vjeçare, Luvri paraqiti një ekspozitë mode në Paris, një qytet që për një kohë të gjatë konsiderohet qendra globale e modës. “Louvre Couture,” e cila u hap në muzeun më të vizituar në botë më 24 janar, paraqiti veshje dhe aksesorë nga më shumë se 45 stilistë që përfaqësonin shtëpi të njohura mode. Ekspozita priti më shumë se një milion vizitorë gjatë periudhës së saj shtatë-mujore, duke u bërë ekspozita e dytë më e vizituar e Louvre në të gjitha kohërat.

Një këngë nga një film i suksesshëm bëhet hiti i parë K-pop me vokaliste femra që kryeson Billboard Hot 100

“Golden,” një këngë nga grupi fiksional Huntrix në filmin e animuar të Netflix “KPop Demon Hunters,” është kënga e parë K-pop me vokaliste femra që kryeson Billboard Hot 100. EJAE, Rei Ami dhe Audrey Nuna janë këngëtaret e vërteta pas personazheve Rumi, Zoey dhe Mira. Filmi dhe këngët e tij të kapshme u kthyen në një fenomen kulturor gjatë verës, duke u bërë titulli më i ndjekur në Netflix dhe duke ndezur një mani aq të madhe sa që kinematë në disa qytete ofruan shfaqje speciale “singalong”.

Tajlanda njeh martesën mes të njëjtit seks

Më 23 janar, qindra çifte në Bangkok u martuan në një ceremoni masive pasi një ligj i vitit 2024 që njeh martesën mes të njëjtit seks hyri në fuqi në Tajlandë. Vendi, i cili ka më shumë se 71 milionë banorë, është i pari në Azinë Juglindore dhe një nga vetëm tre vendet aziatike që legalizon martesën mes të njëjtit seks.

Një kallamar kolosal vërehet në habitatin e tij natyror

Në mars, shkencëtarët në një anije kërkimore pranë Ishujve South Sandwich filmuan një Mesonychoteuthis hamiltoni thellë në Oqeanin Atlantik të Jugut. Kallamari, i cili mund të arrijë deri në gjysmë ton në peshë, është jovertebrori më i madh i njohur në botë. Edhe pse 2025 shënon 100-vjetorin e identifikimit të tij formal, pak dihet mbi zakonet ose ciklin jetësor të këtij cefalopodi enigmatik. Përpara kësaj ekspedite, shkencëtarët e kishin hasur kallamarin kolosal kryesisht përmes mbetjeve të tij.

Një amerikan emërohet papë i Kishës Katolike Romake

Robert Francis Prevost u zgjodh si ipeshkvi i 267-të i Romës në maj, duke shënuar herën e parë që një i lindur në Shtetet e Bashkuara bëhet udhëheqësi shpirtëror i 1.4 miliardë katolikëve në botë. Zgjedhja e Prevost, i cili zgjodhi emrin papnor “Leoni XIV,” përmbysi bindjen e zakonshme se konklava papnore nuk do të zgjidhte një papë nga një vend me ndikim të madh global.

Një foshnjë me një çrregullim të rrallë gjenetik bëhet pacienti i parë i trajtuar me terapi të personalizuar të modifikimit gjenetik

Edhe pse prognoza fillestare për KJ Muldoon ishte e zymtë, mjekët në Spitalin e Fëmijëve të Filadelfias e trajtuan me sukses mangësinë CPS1 përmes një infuzioni të personalizuar të editimit gjenetik, sipas një artikulli të publikuar në maj në The New England Journal of Medicine. Përveç implikimeve të gjera për trajtimin e çrregullimeve gjenetike, kjo terapi është e jashtëzakonshme sepse u mundësua kryesisht nga dekada kërkimesh të financuara nga qeveria federale — një financim që së fundmi ka qenë objekt prerjesh dhe shqyrtimesh nën administratën Trump.

Një anije kozmike private ulet me sukses në Hënë

Në një arritje të madhe për garën hapësinore private, mjeti Blue Ghost i Firefly Aerospace u bë mjeti i parë komercial që realizoi një ulje të butë, plotësisht të suksesshme dhe funksionale në Hënë. Hapësira po bëhet gjithnjë e më e populluar ndërsa kompani private të financuara shpesh nga miliarderë garojnë për dominimin në turizmin komercial dhe nxjerrjen e burimeve hënore.

Amerikanët shikojnë më shumë TV përmes platformave streaming se sa përmes kabllove dhe transmetimeve tradicionale

Nielsen raportoi se maji ishte muaji i parë i plotë në të cilin amerikanët panë më shumë televizion përmes shërbimeve streaming sesa përmes rrjeteve kabllore dhe atyre transmetuese. Ndërsa brezat e rinj e kanë përqafuar prej kohësh streaming-un, edhe baby boomers tani janë bashkuar, të tërhequr nga shërbimet falas me reklama që nuk kërkojnë abonim. Nielsen parashikon se streaming-u do të tejkalojë përfundimisht shikueshmërinë tradicionale të TV-së.

Njerëzit orbitëzojnë të dy polet e Tokës — një tjetër risi në turizmin hapësinor

Misioni Fram2, një fluturim i SpaceX i financuar dhe komanduar nga Chun Wang, një sipërmarrës kripto me origjinë kineze dhe shtetësi malteze, u bë i pari që dërgoi njerëz në orbitë mbi të dy polet e Tokës. Ekuipazhi me katër persona kreu 22 eksperimente gjatë misionit rreth tre-ditor e gjysmë, duke përfshirë marrjen e rrezes X së parë të një njeriu në hapësirë. Megjithatë, disa kritikë vënë në dyshim vlerën shkencore të misionit, duke cituar kohëzgjatjen e shkurtër dhe faktin që satelitët e hartografisë dhe motit tashmë monitorojnë rajonet polare.

 

Shenjti i parë i gjeneratës milleniale 

Carlo Acutis, një adoleshent italo-britanik i cili vdiq nga leuçemia në moshën 15-vjeçare në vitin 2006, u shpall shenjt më 7 shtator. Carlo, i mbiquajtur “influenceri i Zotit,” përdori teknologjinë për të krijuar një faqe interneti që katalogonte mrekulli eukaristike. Carlo u lumturua — hapi i fundit para shenjtërimit — në vitin 2020. Edhe pse ishte Papa Leoni XIV që e shenjtëroi Carlo-n, shenjtërimi i tij u përkrah fort nga Papa Françesku, i cili besonte se një shenjtor i ri do të ndihmonte lidhjen e kishës me brezin e ri.

Robotë humanoidë konkurrojnë në Pekin

Më shumë se 500 robotë humanoidë nga 16 vende konkurruan në Lojërat e Para Botërore të Robotëve Humanoidë në Pekin në gusht. Robotët kaluan pengesa dhe luajtën futboll. Por në disa raste, ata u penguan, ranë dhe madje u përplasën me ndihmësit e tyre njerëzorë. Gara theksoi si përparimet ashtu edhe kufizimet e teknologjisë së sotme robotike.

Meksika mban zgjedhjet e para gjyqësore

Në një përpjekje për të reformuar sistemin gjyqësor, Meksika mbajti zgjedhjet e para gjyqësore, duke shkaktuar polemika mes kritikëve që thonë se kjo lëvizje mund të minojë pavarësinë gjyqësore. Pjesëmarrja e votuesve ishte e ulët, me rreth 13 përqind të 100 milionë votuesve që dolën në qendra votimi. Në kontrast, pjesëmarrja në zgjedhjet presidenciale të vitit të kaluar ishte gati 60 përqind. Kjo ishte pjesërisht për shkak të numrit të madh të kandidatëve: më shumë se 7,700 që garonin për më shumë se 2,600 poste në zgjedhjet federale dhe shtetërore.

Kina shpall një objektiv të detajuar për reduktimin e gazeve serë

Kina, burimi më i madh në botë i gazeve serë, ka shpallur objektiva specifikë për reduktimin e emetimeve deri në vitin 2035. Presidenti kinez Xi Jinping premtoi të ulë emetimet e vendit me 7 deri në 10 përqind dhe të rrisë burimet alternative të energjisë, si dielli, era dhe hidroenergjia. Premtimi i Xi-t, i pari për vendin, bie në kontrast të fortë me pretendimet e Presidentit Donald Trump se ndryshimi i klimës është një “mashtrim” dhe se burimet e ripërtëritshme janë më të kushtueshme se opsionet me lëndë djegëse fosile. Megjithatë, kritikët thonë se premtimet e Kinës nuk do të jenë të mjaftueshme për të përmbushur objektivat globale për klimën.

Fëmijët obezë në botë tejkalojnë për herë të parë numrin e fëmijëve nën peshë

Një raport i UNICEF zbuloi se fëmijët obezë tejkalojnë numrin e fëmijëve nën peshë në mbarë botën për herë të parë, duke nxitur shqetësime mes mjekëve dhe ekspertëve të shëndetit të cilët thonë se obeziteti lidhet me rezultate më të dobëta shëndetësore si diabeti i tipit 2 dhe sëmundjet kardiovaskulare. Raporti veçon rëndësinë e rritjes së konsumit të ushqimeve ultra të përpunuara, të lira dhe të pasura me kalori, si në zonat me të ardhura të ulëta, ashtu edhe në ato me të ardhura të larta.

Kirurgët kryejnë një transplant të fshikëzës njerëzore

Mjekët në Shtetet e Bashkuara kryen transplantin e parë të fshikëzës te njeriu, te Oscar Larrainzar, një 41-vjeçar që kishte humbur pjesën më të madhe të fshikëzës pas trajtimit të një forme të rrallë të kancerit. Para kësaj ndërhyrjeje — e para nga pesë të planifikuara në kuadër të një prove klinike — mjekët nuk kishin tentuar transplant të fshikëzës për shkak të kompleksitetit të enëve të gjakut në zonën e legenit dhe vështirësisë së vetë operacionit. Edhe pse do të duhet kohë për të vlerësuar suksesin afatgjatë të procedurës, mjekët shprehën optimizëm për potencialin e saj në trajtimin e gjendjeve të rënda të fshikëzës.

Një film letonez fiton Oskar për filmin më të mirë të animuar

“Flow” u bë jo vetëm filmi i parë i pavarur që fiton çmimin për filmin më të mirë të animuar në Akademinë e Arteve, por edhe prodhimi i parë letonez që merr një Oskar. I drejtuar nga Gints Zilbalodis dhe i krijuar me software me burim të hapur, filmi pa dialog tregon historinë e një maceje që mbijeton në një botë postapokaliptike. Realizimi i tij kushtoi rreth 3.7 milionë dollarë. Në krahasim, “Inside Out 2” i Disney-t, gjithashtu i nominuar në 2025, kushtoi rreth 200 milionë dollarë. “Flow” fitoi edhe Golden Globe për filmin më të mirë të animuar.

Një grua emërohet kryepeshkopeshë e Canterbury-it

Për herë të parë, një grua u emërua kryepeshkopeshë e Canterbury-it. E ngarkuar me udhëheqjen e 85 milionë anglikanëve në botë, Sarah Mullally — e cila ishte gjithashtu gruaja e parë që shërbeu si peshkopeshë e Londrës — duhet të përballet me sfidat e një kishe të përçarë mbi rolin e grave dhe anëtarëve L.G.B.T.Q.

Një shfaqje që përdor gjenerim A.I. debuton në Netflix

Netflix përdori inteligjencën artificiale gjeneruese për herë të parë në ekran për të krijuar shembjen e një ndërtese në prodhimin argjentinas “The Eternaut,” një seri që ndjek pasojat e një bore toksike. Lëvizja thekson marshimin e pandalshëm të teknologjisë A.I. në artet dhe mediat. Drejtuesit e prodhimit vlerësuan shpejtësinë e realizimit dhe uljen e ndjeshme të kostove, ndërsa analistët e industrisë shprehën shqetësim për humbjen e mundshme të vendeve të punës në efektet speciale dhe postproduksion.

Kupa e Botës për Klube FIFA zhvillohet për herë të pare me 32 skuadra

Kupa e parë e Botës për Klube me 32 skuadra u mbajt në Shtetet e Bashkuara nga qershori në korrik. FIFA, organi global i futbollit, me synimin për të rritur popullaritetin e sportit, e ristrukturoi turneun e saj nga një format më i vogël vjetor në një kompeticion 32-skuadërsh që zhvillohet çdo katër vjet dhe që përfshin kampionë rajonalë dhe ekipe të tjera të përzgjedhura sipas renditjeve rajonale. Shitjet e biletave nuk ishin aq të larta sa pritej, me çmimet për ndeshjen gjysmëfinale midis Chelsea dhe Fluminense që ranë nga 473.90 dollarë në vetëm 13.40 dollarë brenda 72 orësh. Kritikët thonë se turneu i rishikuar e ngarkon edhe më shumë një kalendar tashmë të mbingarkuar futbollistik.

Japonia zgjedh një grua kryeministre

Më 21 tetor, Japonia zgjodhi për herë të parë një grua kryeministre — një arritje e jashtëzakonshme për një vend me tradita të thella patriarkale. Sanae Takaichi, një aleate e ngushtë e Shinzo Abe-s, kryeministrit më jetëgjatë të Japonisë i cili u vra në vitin 2022, pritet ta zhvendosë vendin më tej djathtas. Ajo kandidoi me një platformë që premtonte një qëndrim më të ashpër kundër Kinës dhe kufizime më të forta ndaj imigracionit dhe turizmit. Takaichi duhet gjithashtu të përballet me çështje të brendshme si rritja e çmimeve dhe pasiguria ekonomike, si edhe me pasiguritë mbi aleancën e kahershme të Japonisë me Shtetet e Bashkuara.

Mushkonja gjendet për herë të parë në Islandë

Mushkonjat janë zbuluar për herë të parë në natyrë në Islandë — një fenomen që ekspertët e insekteve e shpjegojnë si pasojë e ndryshimeve klimatike dhe rritjes së popullaritetit të vendit si destinacion turistik. Vendi kishte dikur një klimë shumë të ftohtë për të lejuar mbijetesën e mushkonjave. Popullatat e insekteve lidhen me rritjen e temperaturave, thonë ekspertët, dhe Islanda ka shënuar temperatura rekord këtë vit. Tani, shkencëtarët duhet të përcaktojnë nëse insektet thjesht “kanë udhëtuar” drejt pishinave gjeotermale të Islandës apo po kërkojnë të kolonizojnë vendin.

Palestina përfaqësohet në konkursin Miss Universe

Nadeen Ayoub, e lindur në Ramallah në Bregun Perëndimor por që më vonë u zhvendos në Shtetet e Bashkuara dhe pastaj në Kanada, iu bashkua konkurenteve nga më shumë se 100 vende në konkursin e bukurisë në nëntor. Fátima Bosch, konkurentja nga Meksika, u kurorëzua fituese në spektaklin që u mbajt në Bangkok.