Thaçi ra. Vija e brishtë e miqësisë me Erdoganin u shfaq

nga Gentiola Madhi

Dorëheqja e Hashim Thaçit, gjashtë muaj para përfundimit të mandatit presidencial, për t'u përballur me akuzat për krime lufte të ngritura nga Dhomat e Specializuara të financuara nga BE me seli në Hagë, shënon një përparim në skenën e brendshme politike të Kosovës. Me largimin e tij, një perspektivë e re hapet për lidershipin e Kosovës përballë marrëdhënieve me Presidentin e Turqisë Erdogan.

Ditët e fundit kanë sjellë zhvillime të rëndësishme për Presidentët e Kosovës dhe Turqisë, por në mënyra shumë të ndryshme. Hashim Thaçi vendosi të japë dorëheqjen në mënyrë që të përballet, si qytetar privat, me aktakuzën e Dhomave të Specializuara për krime kundër njerëzimit gjatë luftës për pavarësinë e Kosovës nga Serbia. Në të njëjtën kohë, ‘vëllai’ i tij i shpallur publikisht nga Turqia, Presidenti Erdoğan ka qenë i përqendruar në linja të ndryshme të profilit të lartë të politikës së jashtme në Nagorni-Karabak, Siri dhe Mesdheun Lindor. Ndërkohë, mungesa e ndonjë mbështetje deklarative nga Erdogan në favor të Thaçit befasoi publikun e gjerë.

Miqësia e Thaçit me Erdoganin

Si protagonist kryesor në rrugëtimin e Kosovës drejt pavarësisë, Thaçi ka kaluar mbi dy dekada në pushtet, duke vepruar si ministër, kryeministër dhe, që nga viti 2016 si president i Kosovës. Miqësia e tij e veçantë me udhëheqësin turk ishte e mirënjohur, dhe Thaçi nuk humbi asnjë mundësi për të deklaruar Erdogan "një nga liderët më të fuqishëm të botës dhe mbështetësin më të madh të pavarësisë së Kosovës".

Turqia ka qenë një partner strategjik tradicional për Kosovën, dhe si anëtare e G20 dhe Organizatës së Bashkëpunimit Islamik, ajo ka siguruar një mbështetje të konsiderueshme në procesin e njohjes së vendit.

Erdoğan i ka ofruar hapësirë ​​të gjerë politike udhëheqjes së Kosovës, dhe Thaçit në veçanti. Ai ishte udhëheqësi i parë i madh politik që priti Thaçin në një vizitë zyrtare në cilësinë e tij si president i Kosovës, në vitin 2016.

Marrëdhënia personale midis dy udhëheqësve u intensifikua me kalimin e kohës dhe takimet dypalëshe joformale në Stamboll ose Ankara u kthyen në një ritual. Këto takime private shërbyen për konsultime dhe vendimmarrje të përbashkët, duke tejkaluar procedurat e rregullta të administratës shtetërore dhe pa ndonjë zbulim publik të informacionit.

Ndërsa tendenca e Erdoganit drejt një politike të jashtme të personalizuar dhe anashkalimi i rolit tradicional të trupit diplomatik ishte e njohur, pjesëmarrja e Thaçit në mjedise të tilla u kthye në një temë diskutimi politik në skenën e fragmentuar politike të Kosovës, me mendime të kundërta për rolin e Turqisë dhe ndikimin e fituar me kalimin e kohës.

Besnikëria personale para interesave të brendshme

Për marrëdhëniet e tij të veçanta me Erdoganin, Thaçi duhej të paguante një çmim të konsiderueshëm në karrierën politike për sa i përket besueshmërisë dhe vënies së interesave të vendit pas punëve personale. Ai ishte udhëheqësi i parë kombëtar që u dorëzua para kërkesave të Erdoganit për të dëbuar mbështetës të pretenduar të lëvizjes Guleniste, të konsideruar nga Turqia si organizatë terroriste.

Presioni i ushtruar nga Turqia mbi institucionet e Kosovës rezultoi në dëbimin e gjashtë shtetasve turq nga Prishtina nga autoritetet turke në bashkëpunim me agjencinë e inteligjencës së Kosovës në mars 2018. Operacioni u mbajt i fshehtë prej Kryeministrit të atëhershëm Haradinaj, duke e ekspozuar Kosovën para ndikimit të huaj dhe duke shkelur kushtetutën. Pas mohimit fillestar të dijenisë për deportimet, Thaçi më pas justifikoi operacionin për shkak të ‘kërcënimit të sigurisë kombëtare’. Vendimi i tij kishte pasoja për stabilitetin politik të Kosovës, i cili rezultoi me Erdoganin që bëri kërcënime publike kundër Kryeministrit Haradinaj.

Emocione apo pragmatizëm?

Marrëdhëniet midis Thaçit dhe Erdoganit janë ndërtuar mbi një narrativë të personalizuar, emocionale. Në publik, ata kanë treguar një preferencë të përbashkët për shfaqjen e kujdesit dhe respektit familjar të ndërsjelltë përmes përdorimit të shpeshtë të gjuhës së nuancuar. Ndërsa Thaçi e ka ndërtuar narrativën e tij për miqësinë e Erdoganit mbi një shprehje publike të mirënjohjes, Erdoğan është mbështetur në lidhjen e tij të fortë ‘emocionale me Kosovën’.

Sidoqoftë, linjat e mëposhtme tregojnë se kjo marrëdhënie emocionale, personale mund të mos jetë aq e mirëfilltë sa paraqitet qëllimisht në media, por më tepër e bazuar në baza racionale dhe pragmatike.

Thaçi ka qenë i vetëdijshëm për përfitimet që vijnë nga miqësia e Erdoganit në rritjen e ndikimit të tij politik, veçanërisht në momentet thelbësore për skenën politike të Kosovës. Për shembull, të dyja vizitat e Erdoganit në Kosovë në dekadën e kaluar (në 2010 dhe 2013) ndodhën gjatë fushatave elektorale dhe shërbyen si mbështetje për partinë politike të Thaçit.

Nga ana e Erdoganit, përfshirja e Thaçit në rrethin e tij të ngushtë të miqve shërbeu për të rritur imazhin e tij si një udhëheqës i fortë ballkanik. Konsideratat politike të Erdoganit janë të orientuara kryesisht drejt elektoratit të tij të brendshëm dhe ambicies së tij personale për t'u portretizuar si një politikan me ndikim në politikën ndërkombëtare.

Ç'pritet më tej?

Mungesa e fundit e ndonjë reagimi nga Erdogan në favor të Thaçit e bëri të dukshme natyrën strategjike të miqësisë së tyre. Kosova pritet të ketë zgjedhje të reja vitin e ardhshëm dhe rezultati i tyre do të jetë një përcaktues i evolucionit të marrëdhënieve me udhëheqjen e Turqisë. Sidoqoftë, përtej miqësisë tradicionale që lidh dy vendet, është e vështirë në këtë fazë të identifikosh një politikan tjetër në Kosovë për të vendosur të njëjtin lloj marrëdhëniesh me Erdoganin siç bëri Thaçi.

*Ky Op-Ed u shkrua si pjesë e projektit Ballkani Perëndimor në udhëkryq: Mënyrat përpara në analizimin e ndikimit të aktorëve të jashtëm ’, të udhëhequr nga Instituti i Studimeve të Sigurisë në Pragë. Dokumenti hulumtues mbi miqësinë e veçantë midis udhëheqësve të Turqisë, Shqipërisë dhe Kosovës do të botohet së shpejti në www.balkancrossroads.com.

**Përkthimi nga anglishtja: Politiko.al