Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Liderët e Ballkanit: Mjaft të vegjël për zgjidhje të mëdha, mjaft të mëdhenj për telashe serioze

Politiko 11 Qershor 2020, 13:33

Liderët e Ballkanit: Mjaft të vegjël për zgjidhje të

Milivoje Mihajlloviç/ Kossev

Shkundjet në skenën politike kosovare na kujtojnë edhe njëherë se termi “rregulla balkanike“ janë ato që u bien ndesh të gjitha normave elementare demokratike, juridike dhe logjike. Teknologjia e pushtetit, disiplina më e përkreyer e monstruozitetit politik, bëri edhe një “kërcim“ tjetër duke anashkaluar të gjitha “pengesat” etike të normës demokratike dhe vullnetit të zgjedhësve. Koalicioni i humbësve e kurorëzoi “fitoren” më fishekzjarre për dhjetë minuta në Prishtinë. “Kuptimi” u gjet në marrëveshjen “historike” mes Beogradit dhe Prishtinës. Në kërkim për një alibli u nënvizuan: “miqësi dhe armiqësi e Kosovës me Uashingtonin”, “taksat”, “premtime të reja”...

Koncepti “historik” në të folurën e këtushme politike të shpie në konkluzionin se kjo pjesë e Europës nuk ka histori tjetër vetëm atë që “shkruhet” në itinerarin “rruga deri në Bruksel e kthim”.

Sa janë shanset për të arritur një marrëveshje? Edhe optimistët më të mëdhenj nuk besojnë në një zgjidhje të shpejtë. Edhe pesimistët më të mëdhenj nuk besojnë se improvizimet mund të japin një zgjidhe. Ndërsa zyrtarët europianë “paralajmërojnë” që “procesi i bisedimeve duhet zhbllokuar”, nga Uashingtoni japin mesazhin se “jemi afër zgjidhjes”, ndërsa realiteti është ndjeshëm i ndryshëm.

Instabiliteti politik i tërë rajonit paralajmëron për mungesë kapacitetesh për marrëveshje. Kush mund të garantojë në Kosovë se cilado marrëveshje që mund të nënshkruhet mund të realizohet? Një qeveri jo stabël me një shumicë minimale në parlament, nuk është garant i sigurtë për një marrevshje eventuale. Presidenti kosovar, të cilit kërcënimi nga Gjykata Speciale për krimet e UÇK-së në Hagë, i varet mbi kokë si “shpata e Demokleut”, ndërsa frikësohet nga mundësia se mund t’i mblidhen në dritare me dhjetra mijëra qytetarë, të pakënaqur dhe të zemëruar për shkak të korrupsionit dhe shkeljes së vullnetit zgjedhor të qytetarëve, nuk mund të nënshkruajë me siguri të plotë cilëndo “marrëveshje”.

Në Beograd situata është “disi më e përshtatshme”. Por, Presideti i Serbisë, megjithëse ka një pushtet të plotë dhe një opozitë “të përgjumur”, e di mirë se nënshkrimi i një letre që do të thoshte humbje formale e Kosovës, ose e një pjese të Kosovës, do ta shkundte në mënyrë fatale pushtetin e tij. Sepse, pjesa më e madhe e opozitës, mezi pret që ai “ta zgjidhë Kosovën” dhe në këtë valë të nisin punën për rrëzimin e tij.

Nga ana tjetër, Europa e shpërbashkuar, në gjunjë pas pandemisë së koronavirusit, çështjen e Kosovës e trajton si një çështje margjinale. Ndjesia e Europës për Kosovën sikur është reduktuar në logjikën: “Vërtetë atje e kemi një problem, por nuk duam një zgjidhje që mund të krijonte ndonjë problem akoma më të madh”. Nga ana tjetër, raportin e Europës ndaj Kosovës e ilustron më së miri qëndrimi i vendosur që të mos japin liberalizimin e vizave për shtetasit kosovarë.

Uashingtoni e sheh këtë problem nga këndvështrimi i interesave të tij. Madje, nganjëherë, edhe të interesave personale të zyrtarëve amerikanë të ngarkuar me këtë rajon. Iluzionet që pushteti në Beograd dhe në Prishtinë përhapin nëpër media se gjoja “marrëveshja për Kosovën është aduti më i fortë i Presidentit amerikan për të fituar zgjedhjet”, është plotësisht i pakuptimtë dhe përpjekje për të gjetur te kjo një alibi për zgjidhjen e cila do t’u jepte mundësinë që të vazhdonin të qëndronin në pushtet. Ndërmjetësi amerikan në dialog “fitoi” marrëveshjet për transportin ajror dhe hekurudhor, megjithëse avionët ende nuk fluturojnë dhe as trenat nuk qarkullojnë. Kur do të bëhet kjo, një Zot e di. Amerika po “ikën” nga Europa, por dëshiron të zgjidhë problemet europiane.

Rusia me sa duket, me qëndrimin sipas të cilit do të pranojë çdo zgjidhje për të cilën të bien dakord të dyja palët, krijon hapësirë për të “legalizuar” ndërhyrjet e saj në ish republikat sovjetike. Ndërsa, nëpërmjet mbrojtjes së të drejtës ndërkombëtare, ndërton digën kundër zgjerimit të NATO-s.

Logjika e liderëve rajonalë është se mbijetesa e tyre në pushtet ka më rëndësi se çdo marrëveshje. Ata e dinë më mirë se kushdo se nëse problemi zgjidhet dhe marrëveshja nënshkruhet, atëherë nuk i duhen më askujt. Nëse marrëveshja nënshkruhet, atëherë qendrat e fuqisë do të kthehen kundër tyre dhe do të kërkojnë udhëheqës më pak të gabueshëm dhe më fleksibël. Receta e tyre për mbijetesë është mbajtja e konfliktit me intensitet të ulët duke krijuar kësisoj përshtypjen se pa ata nuk ka alternativë. Mjaft të vegjël për zgjidhje të mëdha, mjaft të mëdhenj për telashe serioze.

Tani kur në Serbi priten zgjedhjet, pastaj formimi i qeverisë, pastaj pushimet e verës, nuk është reale të pritet një vazhdim serioz i bisedimeve. Edhe Kosovën ka mundësi ta presë një verë e paqetë politike dhe kohë e keqe për dialog të hapur. Vjeshta është koha kur e tërë bota, sipas zakonit, do të jetë e fiksuar pas zgjedhjeve amerikane, e kësisoj bisedimet kosovare do të jenë larg fokusit të interesimit.

Domethënë nuk ka asgjë nga “marrëveshje historike”, as nga “zgjidhjet historike”. As është kjo histori. Kjo është histori virtuale, nga ekranet e TV dhe në gazeta. Historinë e vërtetë e bëjnë ngjarjet dhe proceset që ndikojnë në të ardhmen. Historinë e shkruajnë me mijëra të rinj që po ikin nga këto territore, duke e shndërruar Ballkanin në “azil pleqsh”. Faqet e turpshme të historisë i shkruajnë ata që lejojnë që kriminaliteti dhe korrupsioni të gërryjnë shoqëritë e këtushme. Vetëm ata i shpëton “marrëveshja historike”.

Puna është si të shpëtojmë të ardhmen.

*Përktheu për Politiko.al nga serbo-kroatishtja: Xhelal Fejza