Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Në kërkim të opozitës së arsyeshme

Politiko 22 Shkurt 2020, 11:45

Preç Zogaj

Arsyeja e forcës apo forca e arsyes? Historia ka zgjedhur të dytën. Vetë civilizimi ngjan të jetë pikësëpari një histori e lëmimit të gjuhës dhe mendimit në arsye. Jo vetëm në paqe, por edhe në luftë fiton arsyeja. Sepse arsyeja është forcë, ndërkohë që nuk mund të themi se forca është automatikisht arsye.

Për t’u futur menjëherë në realitetin e zhvillimeve politike në vendin tonë, ia vlen të ndalemi në dy konstatime domethënëse për temën e këtij shkrimi.

E para, Partia Demokratike dhe aleatët e saj të qendrës së djathtë kanë qenë të suksesshëm sa herë kanë vënë arsyen e shëndoshë në themel të aksionit politik dhe diplomatik dhe janë udhëhequr prej saj. Arsyeja ka vetinë që shpërndahet, pëlqehet, bën për vete njerëzinë, rrit numrin e ndjekësve. Ndërkohë që irracionalizmi- le çfarë thuhet- mund të shërbeje si ushqim i gatshëm për një kategori militantësh, por nuk krijon simpati popullore.

Po çfarë është e arsyeshme në kohën tonë? Pyetja kërkon një ese të gjatë. Në thelb mund të themi se e arsyeshmja bashkon vlerat dhe principet e demokracisë me bazat e një mençurie dhe logjike të shekujve që u prin në jetë njerëzve të çdo kohë. Në fakt, pa qenë nevoja të mbyllemi në përcaktime që i bien ngushtë gjithsesi kuptimit të gjerë të ratios, ne mund ta dimë dhe e dimë çfarë është e arsyeshme dhe çfarë jo kur kemi para syve shembuj konkretë. Në vitin 2004 dhe sidomos në fillim të vitit 2005, për shembull, Partia Demokratike ndryshoi regjistrin e artikulimeve duke iu larguar dogmave dhe stilemave të ngurta dhe duke përqafuar një ligjërim të gjallë që mbështetej në dinamikën e zhvillimeve.

Ky ndryshim, sikurse hapja dhe bashkimi, përcaktuan suksesin e saj në atë kohë. Ajo periudhë shumë interesante e historisë së PD-së duhet riparë e studiuar me vëmendje, duke marrë prej saj atë që është e vlefshme për sot. Arsyeja, realizmi, sensi i masës janë disa nga fjalët kyçe që mund të qëmtohen nga ajo përvojë. Sensi i masës ka qenë një temë e madhe e mendimit antik. Poeti nobelist i Greqisë, Jorgos Seferis, theksonte në fjalën e marrjes së çmimit në Stokolm, se sipas korifenjve të filozofisë antike, njeriu që kalon masën duhen të ndëshkohet nga erinitë. “As dielli nuk e kapërcen masën”, citon ai Heraklitin.

Këto mësime i duhen gjithkujt , por mbi të gjitha politikanit që merr përsipër të qeverisë marrëdhënie të ndërlikuara njerëzore. Gjuha realiste rrit besimin te opozita si alternativë. Ajo mban gjallë vetë kuptimin e fjalëve. Kuptim të cilin, gjuha dogmatike e vret, e desemantizon. Nëse do ta lidhnin këtë që po themi me aktualitetin, do të thoshim se ligjërim i gjallë është kur në qëndrimin ndaj krimit, për shembull, nuk mund të flasësh njëlloj, si dje kur bandat kriminale dhe njerëzit e botës së krimit kishin marrë peng lagje, qytete dhe fshatra të tëra dhe si sot kur falë ndikimit të shumë faktorëve, ku përfshihet edhe kontributi i opozitës, mjaft prej këtyre bandave janë goditur e po goditën. Gjuha duhet të lexojë faktologjinë në dinamikë. Ashtu fiton fuqi ndikuese.

Marrim një shembull tjetër: Sot e vlerësojmë si të arsyeshme dhe të drejtë pjesëmarrjen e PD-së në tryezën e reformës zgjedhore. E kërkojnë partnerët ndërkombëtare, është kusht i Bundestangut gjerman, është një biletë rikthimi në sallat e politikës së lartë euroatlantike, ka vlerë praktike për opozitën që kjo të avancojë propozimet e saj. Hatërmbeturit nga ky vendim i PD-së mund të bëjnë një listë me argumente të kundërta: Si të ulemi me një qeveri të cilën e kemi akuzuar dhe e akuzojmë si bandë kriminale, si mafia e tjerë e tjerë? Mirëpo pjesëmarrja fiton mbi mospjesëmarrjen në rezultat. Arsyeja në këtë rast është ajo që lidh veprimin me rezultatin. Nga kjo pikëpamje djegia e mandateve dhe bojkotimi i zgjedhjeve vendore kanë qenë vendime irracionale, pavarësisht se retorika u ka veshur për disa kohë kostumin e historikes. Po ashtu, gjithë duke lidhur veprimin me rezultatin, një thirrje për protesta në këtë periudhë, edhe pse ka gjithnjë arsye për të protestuar, do të ishte një déjà vu e zgërlaqur në raport me protestat e vitit të shkuar. Do të ishte gjithashtu në kundër rrjedhë me disa zhvillime të periudhës, siç janë mundësia për hapjen e negociatave ketë pranverë dhe domosdoshmëria e thithjes së fondeve për Rindërtimin. PD dhe kryetari i saj, Lulëzim Basha, kanë mbajtur qëndrime korrektë për të dyja këto ngjarje. Falënderimi i vendeve dhe organizatave që mbështeten Shqipërinë me donacione, grante dhe kredi të buta ishte një detyrë, madje nuk do të ishte hiç e tepërt të falënderoheshin nga opozita nominalisht, në një mënyrë të drejtpërdrejtë. Të jesh dhe të duash të shikohesh nga publiku si alternativë e qeverisjes do të thotë të sillesh si qeveri për çështje të caktuara, siç janë për shembull hapja e negociatave, euroatlatizmi në politikën e jashtme, e tjerë. Madje sa më shumë kohë kalon në opozitë dhe sa më shumë u afrohet zgjedhjeve që mund ta çojnë në pushtet, aq më “qeveritare” bëhet opozita në kuptimin e mënyrës si vepron e si sillet. Një sjellje kësisoj vetëm e bën të pëlqyeshme atë në sytë e publikut, ndërsa nuk i heq asgjë nga tharmi opozitar. Jeta është plot me tema të opozitarizmit.

Meqë jemi të bashkëpunimi me partnerët, tani është bërë e qartë për këdo se veprimet e papranueshme nga demokracitë perëndimore nuk kanë asnjë shans për sukses në Shqipëri. Jemi vend i hapur, pjesë e NATO-s, aleatë strategjikë të SHBA-së. Aspirojmë të bëhemi pjesë e BE-së. Për fat, nuk jemi më “ shkëmb graniti dhe fanar ndriçues mes dallgëve”, që ishte metafora e izolimit komunist. Të gjitha llogaritë për nismat dhe veprimet e brendshme politike bëhen në kuadrin e realitetit dhe filozofisë së integrimit.

Këtu vijmë te konstatimi i dytë që lajmëruam në krye të këtij shkrimi. Partia Socialiste dhe qeveria e sotme e Ramës, paradoksalisht në pamjen e jashtme të gjërave, ia dedikojnë një pjesë të qenësishme të mbijetesës dhe sukseseve elektorale sjelljes luajale, herë- herë si nxënës të urtë që nuk ta bëjnë fjalën dysh, me Uashingtonin dhe Brukselin. Kjo mund të ketë ardhur nga komplekset e trashëgimisë izolacioniste dhe antiperendimore të Partisë së Punës nga doli PS-ja, por ç ‘rendësi ka! Socialistët tanë janë dalluar në shmangien e divergjencave, përplasjes apo luftës së ftohtë me ambasadorë dhe kryeqytetet të vendeve perëndimore. Kur janë kritikuar për nisma ligjore të dyshimta apo të vlerësuar si antidemokratike ata, në përgjithësi, ose janë tërhequr, ose kanë reflektuar. Përtej epiteteve që mund tu vëmë këtyre raporteve, spikat një gjë tjetër më e rëndësishme, që populli e ka sintetizuar me një shprehje kuptimplotë: Si është vendi bëhet kuvendi. Kjo është një filozofi që promovon arsyen. Vendi për ne sot është hapësira euroatlantike. Ku arsyeja është fuqi madhore. /Gazeta Liberale