Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

“Ne nuk duam shtet”*

Politiko 14 Gusht 2018, 12:43

Red Varaku

Shqiptarët i janë rikthyer me devotshmëri adhurimit ndaj vlerave dhe simboleve të së majtës dhe socializmit. Ky rikthim po ndodh edhe pse ende nuk është tharë gjaku dhe sakrifica e gjëmave dhe lebetive që socializmi solli në vendin tonë. Një ndër arsyet themelore të këtij rikthimi është injorimi i krimeve të komunizmit nga shoqëria shqiptare dhe mosnjohja me arsyet që sollën një regjim të tillë në vendin tonë.

Një tjetër faktor i rëndësishëm për ringjalljen e adhurimit për socializmin është padituria dhe indoktrinimi nëpër shkollat tona, te të cilat vlerat e socializmit akoma vazhdojnë të shikohen me nderim, ndërsa ato kapitaliste me përbuzje. Kjo ndodh sepse në shumicën e rasteve edhe vetë mësuesit dhe profesorët e tyre, as qe ia kanë idenë se çfarë është tregu i lirë dhe kapitalizmi. Por, faktori kryesor i ringjalljes së adhurimit për socializmin është kryesisht rezultat i një strategjie të hollë dhe të mirëmenduar të “rilindjes”, për të sjellë rilindjen e vlerave socialiste në ekonominë dhe shoqërinë shqiptare.

Rilindja nëpërmjet sloganit “Ne bëjmë shtet”, risolli idenë që Shteti është autoriteti më i lartë duke e zhveshur individin nga atributet, që iu dhanë pas rënies së regjimit, duke e zbritur nga piedestali ku e kishte vënë kapitalizmi dhe duke e kthyer atë edhe një herë në një shërbëtor të parëndësishëm për Shtetin, pak a shumë si në kohën e regjimit, ku individi ishte një aktor banal në shoqëri përballë makinerisë së partisë-shtet. Nëpërmjet taksave të larta, socializmi dobësoi individin dhe i dha një fuqi të jashtëzakonshme shtetit, duke e kthyer kështu Shtetin fuqiplotë, në kuptimin ekonomik dhe shoqëror, sepse ai është edhe shpërndarësi më i madh i të mirave materiale. Ai sot ka në dorë të fuqizojë ose të shkatërrojë cilindo që e parasheh si rrezik, një lloj “Putinokracie”, por hibrid alà shqiptar.

Nëpërmjet fuqizimit të shtetit, njerëzit e pushtetit u bënë shumë herë më të fuqishëm se sipërmarrësit, sepse atyre iu la në dorë pasuria e shqiptarëve. Në një sistem vlerash si ky i yni, ai që ka pushtetin ekonomik i ka në dorë të gjitha pushtetet, përfshi këtu gjyqësorin dhe shtypin. Ndaj sot kemi krerë institucionesh që janë shumë herë më të pasur se biznesmenë të cilët kanë investuar gjakun e tyre. Kemi punonjës nëpër zyrat e shtetit, vetëm rrobat dhe makinat e të cilëve kushtojnë disafish nga rrogat e tyre. Ata bëjnë një jetë që do t’ia kishte zili çdo biznesmen dhe sipërmarrës, vetēm për faktin se administrojnë pasurinë tonë. Vjedhin pasurinë tonë. E kush nuk do të tundohej? Aq më tepër kur pasuritë e Shqipërisë dhe shqiptarëve ndodhen në dorën e një lukunie derrash të pangopur të instaluar në çdo qelizë. Ata kanë edhe fuqiplotësinë mbi pasuritë tona, mbi jetët tona. Ndaj, kronikat tona të përditshme kanë në përmbajtjen e tyre fytyrat e flliqura të pushtëve, dhe jo heronjtë e vërtetë të këtij vendi.

Kështu ‘rilindja’ arriti të fuste në dorë të gjithë sistemin dhe sot është aksionere me 50% në çdo investim. Sot, nëse nuk je i lidhur me ‘rilindjen’ nuk arrin dot të jesh i suksesshëm në biznes. Njësoj si në kapitalizmin kinez, ku duhet më parë të marrësh bekimin e partisë për të investuar. U desh pak ‘rilindje’ e holluar me kanabis, që shqiptarët të harrojnë dëmet e mëdha që sollën idetë socialiste në Shqipëri.

Rikthimi i këtyre vlerave në shoqërinë dhe tregun shqiptar ka frenuar ekonominë në mënyrë drastike, si dhe ka rikthyer varfërinë në familjet shqiptare nëpërmjet një sistemi taksimi që është vjedhje dhe poshtërim që i bëhet individit nga shteti me qëllim vetëm dobësimin e tij. Sepse, nëse deri dje me një dyqan të vogël mund të kishe një cilësi jete për tu lakmuar, sot me të njëjtin dyqan nuk nxjerr dot asnjë rrogë. Ekuivalenti i një dyqani dje, është një punë me rrogë në shtet sot. Ajo ka rikthyer edhe njëherë fenomenin e emigracionit masiv, braktisjes së vendit si dhe ka dëmtuar rēndë fibrën e vlerave kapitaliste në vendin tonë, sidomos atë të sipërmarrjes sē vogël. Por, ka rikthyer edhe një fenomen që prej kohësh ishte zhdukur, rëndësinë e një pune në shtet që është edhe treguesi kryesor i rrënimit të një shteti. Jeta luksoze që bëjnë punonjësit e shtetit konsiderohet një nga shenjat e mëdha që tregon se një vend po shkon drejt kolapsit të plotë.

Ajo ka ringjallur fuqinë e makinerisë së vjetër të shërbimeve të fshehta dhe ka rikthyer hijet e rënda të një shteti brenda shtetit, i cili kontrollon gjithçka. Po ashtu, bashkë me ringjalljen e ideve socialiste, kemi edhe nje rikthim të bijve biologjikë dhe shpirtërorë, ish njerëzve të nomenklaturës mafioze-komuniste, në poste shumë të rëndësishme.

Ringjallja e ideve socialiste e ka futur vendin në një krizë të thellë dhe, që të dalë nga kriza ajo duhet të rikthehet te vlerat dhe idetë e kapitalizmit dhe një ndër idetë më të rëndësishme të kapitalizmit është e kundërta e asaj që kemi sot. Eshtë ideja e një individi të fortë dhe e një shteti të dobët. Pra, nëse duam të dalim nga kjo krizë ne duhet të heqim dorë nga shteti i fortë, taksat e larta, militarizimi i policisë dhe paisja e saj mjete përgjimi të sofistikuara për të kontrolluar sistemin. Nuk duhet të bëjmë shtet*. Sepse një shoqëri e çojnë përpara individët e fortë, dhe jo një shtet i fortë.

Henry David Thoreau në esenë e tij të famshme “Mosbindja Civile” shkruan:-“ Një qeveri e mirë është ajo që qeveris pak, por një qeveri e përsosur është një qeveri që nuk qeveris fare.” Sepse, sipas tij, të gjitha qeveritë janë të paleverdisshme dhe sjellin vetëm regres. Për të ideja e një populli të lumtur është një popull me individë të fortë të cilët nuk kanë nevojë për shtetin si palë për të administruar marrëdhëniet dhe pasuritë e tyre. Po ashtu, shton ai, nuk do të ketë kurrë një Shtet të lirë dhe të drejtë derisa shteti të njohë dhe trajtojë individin si fuqia më e lartë dhe e pavarur, nga ku buron edhe vetë fuqia dhe autoriteti i një populli.

Pra, përkundër idesë së socializmit që vendos Shtetin në qendër, kapitalizmi vendos individin. Për socializmin shteti është i shenjtë. Për kapitalizmin individi është i shenjtë. Por, kapitalizmi nuk është vetëm një sistem ekonomik i suksesshëm rezultatet e të cilit i pamë menjëherë pas rënies së regjimit, ai është edhe moralisht superior ndaj çdo sistemi tjetër, sepse në qendër të tij qëndron kujdesi për individin dhe jo prezumimi i individit si armik i Shtetit. Socialistët te një individ i fortë shohin armikun më të madh të popullit dhe nëpërmjet kamzhikut që i lejon pushteti tentojnë vazhdimisht ta poshtërojnë, ndërsa për kapitalistët te një individ i fortë qëndron forca dhe zhvillimi i një populli ndaj të cilit shteti dhe shoqëria duhet të përkulen me respekt. Në kapitalizëm njeriu nuk detyrohet forcërisht të punojë për të mbajtur të tjerët, siç rëndom ndodh në vendet socialiste, sepse ai është tërësisht pronar i vetes dhe pronës së tij dhe sipër vetes ka vetëm Zotin, ndaj në një sistem të tillë fajëson gjithmonë veten dhe askënd tjetër.

Në një sistem të pastër kapitalist as që mendohet që shteti të marrë pasurinë tënde nëpërmjet taksimit të pandershëm, për t’ia dhuruar me pa të drejtë dikujt tjetri, siç po ndodh fjala vjen me farsën e shëndetësisë falas. Apo siç po ndodh me PPP, ku biznesi është i detyruar të uli kokën para partisë ashtu si në Rusinë e Putinit. Ndërsa mbështetja financiare që po i bëhet disa bizneseve private me taksat e qytetarëve është thjesht vjedhje. Sepse në kapitalizëm shteti e humb rolin e vet kontrollues dhe deri diku shantazhues ndërsa individi merr rolin e tij si pronar, jo vetëm i pronës së tij por edhe i fatit të tij.

Nëse shoqëria do të rikthehet te vlerat kapitaliste dhe do ta vendosë individin në qendër, duke e trajtuar atë me dinjitet, dhe jo duke e fyer siç po ndodh rëndom çdo ditë, kjo do të bëjë që jo vetëm emigrimi të zhduket si fenomen, por shpejt dhe në pak kohë do të riktheheshin shumë shqiptarë nga emigracioni, sepse do të shikonin te vendi ynë një mundësi shumë të mirë investimi, pikërisht sepse shteti nuk do t’i bëhej pengesë dhe nuk do t’i fuste hundët e tij të pista kudo për të marrë pjesën e tij. Kapitalizmi do të rikthente rolin e harruar të punonjësve të shtetit si shërbëtorë dhe jo si mentorë. Nëse i rikthehemi ideve kapitaliste një punë në shtet as që do të merret më në konsideratë sepse puna në sektorin privat do të paguhej disafish më shumë se puna në shtet. Të gjithë e kujtojnë kohën pas viteve ‘90 kur askush nuk e preferonte një punë në shtet, sepse te ardhurat ne sektorin privat ishin shumë të larta. Shteti dhe punonjësit e tij e humbin fuqinë kontrolluese dhe rikthehen në sinoret e tyre duke parë si prioritet individin dhe lirinë e tij.

Dr. Thomas Sowell vëren se problemi me socializmin është se “socializmi tingëllon bukur dhe duket romantik, mbase do të vazhdojë të duket i tillë për mendjet e qullëta dhe sytë e pastërvitur. Por vetëm kur shkojmë përtej retorikës dhe fjalëve të bukura dhe fillojmë të analizojmë faktet, kuptojmë që socializmi është një zhgënjim i madh.”

*Titulli është një përmbysje e sloganit të famshëm të ‘rilindjes’ për të dhënë më qartë idenë më të rëndësishme të kapitalizmit