Një pasaportë bullgare për të emigruar në Britaninë e Madhe

Ndërmjet viteve 2001 dhe 2016, një total prej 4,470 shtetasish shqiptarë kërkuan një pasaportë bullgare dhe 2,608 prej tyre ishin të suksesshëm, por shumë të tjerë e kanë siguruar një të tillë në tregun e zi të korrupsionit

Gazetaret Briseida Mema nga Shqipëria dhe  Vessela Sergueva nga Sofia kanë botuar së fundi në AFP, një reportazh mbi gjendjen dhe marrjen e pasaportave bullgare të shqiptarëve të Trebishtit në rrethin e Peshkopisë. Reportazhi sjell fakte konkrete mbi politikën bullgare, njëherësh trafikun e pasaportave bullgare, të cilat u mundësojnë banorëve të këtij fshati dhe gjithë komunitetit “bullgar” një rrugë drejt emigrimit në perëndimin, kryesisht në Britaninë e Madhe.  Ja një pjesë e këtij reprotazhi:

“Një grua mbart furnizimet me gomarin e saj në një rrugë në fshatin Trebisht, rreth 160 km në juglindje të Tiranës. Trebishti, në verilindje të Shqipërisë, duket si një fshat fantazmë, i zbrazur nga banorët e saj me nxitim për të marrë pasaporta bullgare, që i hapin derën për në Bashkimin Evropian.

Arman Kadriu ka një emër shqip, por djali 12-vjeçar thotë se e konsideron veten bullgar.

“Unë nuk dua të qëndroj këtu duke u kujdesur për lopët. Dua të jem një lojtar futbolli”, tha ai, i mbuluar me djersë, ndërsa ai ngatërroi një top me këmbët e tij në një rrugë të pluhurosur në fshatin e rajonit të Golo Brdo .

“Në Angli, me një pasaportë bullgare, është e mundur,” tha ai, duke ndërruar gjuhën për të thënë “Dovizhdane!” – Mirupafshim në bullgarisht.

Bullgaria dhe Shqipëria nuk ndajnë një kufi.

Shqipëria nuk është anëtare e BE-së, ku po shqyrtohet një ligj për pakicat, sepse ajo nuk i numëron bullgarët midis bashkësive etnike të njohura, ndryshe nga grekët, maqedonasit apo malazezët serbo-malazezë.

Etnia e komuniteteve që flasin gjuhën sllave në pjesë të Lindjes së Shqipërisë ka qenë prej kohësh molla e sherrit. Maqedonia fqinje pretendon se banorët janë maqedonas etnikë.

Por sipas Agjencisë Shtetërore për Bullgarët Abroad, e cila ndihmon në marrjen e një pasaporte, familjet bullgare janë vendosur në Shqipëri që nga shekulli i 5-të dhe pasardhësit e tyre janë pjesë e diasporës së saj.

Nuk ka statistika, por organizatat bullgare në Shqipëri vlerësojnë se ka rreth 100,000 nga këta pasardhës.

Parlamenti Evropian duket se pajtohet: në shkurt kërkoi nga Tirana “që të drejtat e personave me përkatësi bullgare në rajonet e Prespës, Golo Brdo dhe Gorës të jenë të sanksionuara në ligj dhe të sigurohen në praktikë”.

Rekomandimi “ka dhënë shpresë të përtërirë. Çdo ditë të paktën shtatë ose tetë vetë vijnë për të pyetur për marrjen e shtetësisë bullgare”, tha Haxhi Pirushi.

Ai kryeson Shoqatën e Prosperitetit Goloborda, e cila siguron certifikata të origjinës bullgare për shqiptarët dhe njihet nga qeveria në Sofje.

– Emigracioni masiv –

Ngritur në një kodër, Trebishti është një vend i fjetur. Disa burra kalojnë ditën e tyre në tarracën e barit “Demokraci” dhe të tjerët punojnë tokën, ndërsa të rinjtë udhëtojnë tre kilometra për të kaluar kufirin maqedonas për punë të përkohshme.

Pasi fshati numëronte “rreth 6,000 banorë, por më shumë se 2,500 u larguan katër ose pesë vjet më parë, kur ata patën mundësinë të përfitonin nga një pasaportë bullgare”, shpjegoi banorja Tahir Mucina.

Në fshatin fqinj të Vernice “vështirë se ka mbetur dikush”, tha 31-vjeçari.  Që kur Bullgaria u bashkua me BE në 2007, qytetarët e saj kanë qenë në gjendje të punojnë dhe banojnë kudo që duan brenda bllokut, me të gjitha kufizimet e hiqen në vitin 2014.

Mucina tha se ishte gjithashtu “në vëzhgim” për pasaportat për vete, gruan e tij dhe tre fëmijët e tyre.

Shqipëria, në tërësi, është një vend i emigracionit masiv, i nxitur nga një pagë mesatare prej 340 euro (388 dollarë) dhe një shkallë papunësie që ndikon pothuajse një në tre të rinj.

Pra, nuk ka rëndësi se Bullgaria është vendi më i varfër në BE. E parë nga Trebishti, është portë për në Gjermani, Angli apo ndonjë tokë tjetër të premtuar.

Dhe i përshtatet Bullgarisë për t’i kërkuar këta njerëz si të tyre.

“Kjo ka të bëjë me politikën (bullgare) mbi Maqedoninë / Maqedonasit të cilët gjithashtu kanë qasje në shtetësinë bullgare, sepse ato shihen si bullgarë etnikë”, tha eksperti i Evropës Juglindore Dimitar Bechev në Universitetin e Karolinës së Veriut.

Ai tha se eurodeputet bullgarë kanë lobuar me sukses në Parlamentin Evropian për të marrë qëndrim mbi këtë çështje. “Nëse Maqedonia ishte një anëtare e BE, gjërat do të kishin punuar ndryshe, natyrisht,” tha Bechev për AFP.

Në vitin 1939, në fillim të Luftës së Dytë Botërore, bullgarët nga 19 vendbanime në Shqipëri i kërkuan Sofjes që të mbrojë të drejtat e tyre në atë që ishte atëherë një protektorat italian, sipas Agjencisë Shtetërore për Bullgarët jashtë vendit.

“Toponimi (studimi i emrave të vendeve), ruajtja e një gjuhe arkaike bullgare dhe dialektit dhe traditave lokale janë dëshmi e karakterit bullgar” në rajonet e interesuara, thotë Sofja.

– Rruga e paligjshme –

Banorët e Trebishtit, të cilët thanë se e konsideronin veten bullgare folën me AFP në gjuhën shqipe, por thanë se ata folën bullgar në shtëpi me familjet e tyre.

“Unë jetoj në Shqipëri,” tha 60-vjeçari Gani Shahini, “por origjina ime është bullgare”.

Ndërmjet viteve 2001 dhe 2016, një total prej 4,470 shtetasish shqiptarë kërkuan një pasaportë bullgare dhe 2,608 prej tyre ishin të suksesshëm, sipas Sofjes.

Por këto shifra nuk pasqyrojnë shtrirjen e plotë të fenomenit. Disa zgjedhin të marrin një rrugë të paligjshme, pasi kanë siguruar një treg të tillë.