Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

OBSH: Gjysma e sëmundjeve mendore fillojnë që në moshën 14-vjeçare

Politiko 30 Janar 2019, 17:56

Sëmundjet mendore mund të prekin këdo, në çdo kohë në jetën e tyre. Në fakt, më shumë se 350 milionë njerëz në të gjithë botën - të të gjitha moshave dhe nga të gjitha komunitet- vuajnë nga depresioni. Por gjysma e sëmundjeve mendore fillon në moshën 14-vjeçare, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH). Dhe kjo është një statistikë shokuese. Lajm i mirë është se po mësojmë të kuptojmë më mirë dhe të merremi me çështjet e shëndetit mendor.

Këto janë disa zhvillime kryesore:

Ndërhyrja e hershme

Teksa gjysma e të gjitha sëmundjeve mendore fillon në moshën 14-vjeçare, shumica e rasteve nuk zbulohen dhe nuk trajtohen. Adoleshentët dhe të rinjtë kanë shumë ndryshime me të cilat duhet të mësohen, përfshirë ndryshimi i shkollave, largimi nga shtëpia për të nisur universitetin ose edhe ndonjë punë të re. Kjo mund të çojë në stres. Në disa raste, nëse nuk kapen në kohë dhe nuk trajtohen, këto ndjesi mund të çojnë në sëmundje mendore.

Në disa vende, vitet formuese të jetës së një fëmijë kanë qenë të dominuar nga konflikti dhe trazirat, duke i lënë këta të rinj veçanërisht të pambrojtur ndaj vuajtjeve dhe sëmundjeve mendore.

Pavarësisht nga kjo pamje shqetësuese, OBSH thotë se ka një njohje në rritje të rëndësisë së ndihmesës së të rinjve për të ndërtuar rezistencë mendore në një moshë të re. Prindërit dhe mësuesit mund të ndihmojnë të rinjtë të krijojnë aftësi jetësore që i ndihmojnë ata të përballen me sfidat e përditshme në shtëpi dhe në shkollë. Shumica e shkollave po nisin iniciativa të tilla si meditim, dhe disa ofrojnë mbështetje psiko-sociale.

Megjithatë kjo kërkon investime nga qeveritë.

Roli i gjenetikës

Hulumtimet kanë treguar se 30-40% e rrezikut për depresion dhe ankth, është gjenetike. Dhe 60-70% është rezultat i faktorëve të mjedisit, sipas Institutit Kombëtar për Kërkim Shëndetësor.

Tani, NIHR dhe" King's College" në Londër, po bëjnë thirrje për 40,000 njerëz të diagnostikuar me depresion ose ankth për t'u bashkuar me atë që ata thonë se do të jenë baza më e madhe ndonjëherë e të dhënave të vullnetarëve.

Studiuesit planifikojnë të eksplorojnë faktorët gjenetikë për dy kushtet më të zakonshme të shëndetit mendor: ankthi dhe depresioni.

"Është një kohë vërtet emocionuese për t'u përfshirë në hulumtimin e shëndetit mendor, sidomos në hulumtimin gjenetik që ka bërë hapa të jashtëzakonshëm në vitet e fundit. Deri tani kemi identifikuar 46 lidhje gjenetike për depresion dhe ankth", shpjegon Doktor Gerome Breen i "King's College" në Londër.

Teknologjia dhe truri

Mençuria konvencionale sugjeron që shpenzimi i tepërt i kohës në internet është një nga mënyrat më të dëmshme për trurin e njeriut dhe shëndetin mendor. Neuro-shkencëtari Adam Gazzaley ka shkruar një libër " The Distracted Mind" (Mendja e shpërqendruar): Truri i lashtë në një botë të teknologjisë së lartë, e cila hulumton se si pajisjet e lidhura me internet degradojnë vëmendjen tonë dhe kanë implikime për shëndetin mendor dhe nivelin e stresit në vendin e punës.

Megjithatë, shumë shkencëtarë besojnë gjithashtu se teknologjia mund të përdoret për të trajtuar çështjet e shëndetit mendor dhe ka pasur përhapje të aplikacioneve që synojnë mirëqenien.

Për shembull, aplikacioni "Happier" premton të reduktojë stresin dhe ankthin duke ofruar lojëra argëtuese dhe aktivitete. Parimi bazë është se ju mund të ndryshoni dhe modifikoni trurin duke e trajnuar atë sikur të ishte një muskul - një teori e quajtur neuroplasticitet. Duke adoptuar shprehitë e reja të të menduarit, përdoruesit e tij mund të kapërcejnë modelet negative të mendimit dhe të mësojnë të përballojnë streset e përditshme.

Aplikacioni tashmë ka 3.5 milionë përdorues, dhe pretendon të ndihmojë njerëzit me skizofreninë, depresionin klinik dhe sëmundjet kronike. Ka gjithashtu rritje të dëshmive shkencore që tregojnë për suksesin e terapisë online.

Në Mbretërinë e Bashkuar, Instituti Kombëtar i Shëndetit dhe Kujdesit, që siguron udhëzime kombëtare për përmirësimin e kujdesit shëndetësor, ka miratuar përdorimin e terapisë së sjelljes njohëse në internet (CBT).

Një prioritet i politikës

Udhëheqësit botërorë e kanë njohur rëndësinë e shëndetit mendor dhe mirëqenies duke e përfshirë atë në Agjendën e Zhvillimit të Qëndrueshëm, që është miratuar në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, në shtator të vitit 2015.

Si pjesë e Qëllimit 3, udhëheqësit botërorë janë zotuar për "parandalimin dhe trajtimin e sëmundjeve që nuk transmetohen, duke përfshirë çrregullime të sjelljes, zhvillimit dhe çrregullimeve neurologjike, të cilat përbëjnë një sfidë të madhe për zhvillimin e qëndrueshëm". Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, Dr. Margaret Chan, shpjegoi rëndësinë e vendimit, duke thënë se kjo do të ndihmojë botën të arrijë një drejtësi më të madhe.

Burimi: World Economic Forum