Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

Desktop - General - 1

OPINEWS

Analiza e Wall Street Journal: Pse humbi Orbani?

Politiko 13 Prill 2026, 15:19

Analiza e Wall Street Journal: Pse humbi Orbani?

All - Paragraf - 1

Ndoshta Hungaria e Viktor Orbán nuk është modeli për konservatorizmin amerikan. Të dielën, hungarezët votuan me një diferencë të thellë për të larguar kryeministrin dhe partinë e tij Fidesz pas 16 vitesh në pushtet — një zhvillim që mbart mësime për Republikanët amerikanë.

Lideri i opozitës së qendrës së djathtë, Péter Magyar, dhe partia e tij Tisza janë në rrugë për të fituar rreth 138 nga 199 vendet në Parlamentin hungarez. Kjo super-shumicë do të mundësonte shfuqizimin e ndryshimeve anti-demokratike të Orbán në institucionet e vendit dhe tregon sa shumë Fidesz kishte humbur mbështetjen. Pjesëmarrja në votime, sipas të gjitha të dhënave, ka qenë e lartë.

All - Paragraf - 3

Magyar, një ish-anëtar i Fidesz që u largua, bëri fushatë të fortë mbi ekonominë, e cila u rrit vetëm me 0.4% në vitin 2025. Inflacioni ka qenë i lartë, duke u rritur me më shumë se 57% që nga fundi i vitit 2019 (krahasuar me rreth 27% në SHBA gjatë së njëjtës periudhë). Rreth 39,650 hungarezë u larguan jashtë vendit në vitin 2025, nga më pak se 7,350 kur Orbán u bë kryeministër në vitin 2010.

Modeli i politikave të Orbán u mbështet fort në subvencione shtetërore për industri të favorizuara si bateritë për automjete elektrike. Axhenda e tij kombinonte gjithashtu retorikë pro-familjes me përfitime financiare për prindërit. Ky statizëm i djathtë fitoi vota fillimisht, por tërheqja e tij është zbehur ndërsa rritja ekonomike dhe të ardhurat reale kanë mbetur pas.

Shkalla e lindshmërisë në Hungari ishte vetëm 1.5 në vitin 2025 — më e ulët se në Francë, një bastion i majtizmit kulturor europian që Orbán e kritikon shpesh. Politikat e tij nataliste nuk funksionuan, edhe pse zëvendëspresidenti amerikan J.D. Vance lavdëroi “subvencionet bujare familjare” gjatë fushatës së tij për Orbán javën e kaluar. Socializmi dështon njësoj si në të djathtë ashtu edhe në të majtë.

Partia Tisza ka theksuar gjithashtu rikthimin e shtetit ligjor dhe luftën kundër korrupsionit, të cilat janë përkeqësuar gjatë qeverisjes së Orbán. Këto reforma do të jenë të mirëpritura dhe duhet të zhbllokojnë fondet që Bashkimi Europian kishte ndaluar gjatë qeverisë së tij.

Por Magyar mund të përfitojë nga një vizitë tek kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis për të marrë këshilla se si të ringrejë ekonominë pas viteve të populizmit të gabuar. Ai ka nevojë për një agjendë rritjeje të orientuar nga oferta, që nuk mbështetet te subvencionet për të tërhequr investime kineze.

Fitorja e Magyar do të jetë një zhgënjim si për Vladimir Putin ashtu edhe për Presidentin Trump, nëse mund ta besoni. Orbán është një i preferuar i Kremlinit dhe ka tentuar rregullisht të pengojë mbështetjen e BE-së për Ukrainën. Magyar kërkon ta largojë Hungarinë nga Rusia dhe ta afrojë më shumë me Europën — një ndryshim që do t’i shërbente interesave të SHBA-së. Hapi i tij i parë mund të jetë heqja e bllokadës së Orbán ndaj një kredie prej 105 milionë dollarësh të BE-së për Kievin, ndërsa ai vazhdon të përballet me pushtimin brutal të Rusisë.

Administrata Trump do të ishte mirë të linte pas romantizimin e Orbán dhe të angazhohej me Magyar për ta ndihmuar të ketë sukses. Këto zgjedhje janë gjithashtu një paralajmërim për ata në të djathtën amerikane që besojnë se rishpërndarja e të ardhurave dhe politika industriale janë rruga drejt një shumice konservatore të qëndrueshme.