Periudhë e artë-për Vuçiçin po, për Serbinë jo!

Boshko Jakshiç-Oslobodjenje

Përqindjet e sakta statistikore e detyrojnë presidentin të gënjejë, por ai nuk do t’ia dijë. Dëshiron të ndërtojë një megastadium për qindra milionë euro, ndërkohë që Serbia bën pjesë ndër katër vendet më të varfëra në Europë.

Si do të ishte Serbia sikur të mos ishte në periudhën e artë? Do të ishte më mirë, por kjo do të nënkuptonte ndarjen nga iluzioni mbi jetën e mirë që nuk mbahet mend, të cilën pushteti e përhap me ngërç gjithandej. Iluzionin e mbajnë gjallë automobilët luksozë nëpër rrugët e Beogradit, apartamentet që shiten për më shumë se 4.000 euro për metër katror apo pushimet e shtrenjta që prenotohen të parat. Po, ekziston periudha e artë, por ajo është e destinuar për elitën qeverisëse e cila i ka përpunuar mekanizmat e korrupsionit sipas sistemit të orëve zvicerane, ndërsa mënyrën e të fituarit të zgjedhjeve e ka perfeksionuar sipas parimeve të Coza Nostra-s.

Njëfarë përfitimesh kanë edhe ushtria prej 700.000 anëtarësh të partisë në pushtet dhe këtu Periudha e artë i’a lëshon vendin viteve prej Plumbi në të cilët jeton shumica e gjashtë milionë banorëve, përfshirë edhe ata gjysëm milioni të cilët jetojnë në varfëri absolute, pa mjetet kryesore për jetesë, dhe rreth dy milionë që janë buzë varfërisë. Përse 350.000 qyetarë nuk jetokan në Periudhën e artë, është një pyetje së cilës zyrtarët e lartë nuk kanë qejf t’i japin përgjigje.

E kuptoj se rreth 50.000 punonjës të administratës, partiakë, ingranazhe të pushtetit, tajkunë dhe kriminelë votojnë për plaçkitjen që bëjnë në përfitim të tyre, por pyetje kryesore mbetet përse 2,2 milionë ose 60 përqind e njerëzve, votojnë për varfërimin e tyre, pasigurinë e pronës, hapësirën e tyre të lirisë, për ballafaqimin me skamjen, dhunën dhe fyerjen e intiligjencës, për thithjen e ajrit të ndotur dhe kërcënimin e mjedisit të jetës, për pasigurinë dhe ballafaqimin e tyre me kriminelët, halabakët, llumin dhe shërbimet e sigurimit, ballafaqimin me plaçkitjen, kërcënimin e dinjitetit dhe të integritetit individual?

Duket si enigmë, por përgjigja është e thjeshtë: frika dhe kërcënimi. Këta janë mekanizmat që partia në pushtet i ka përpunuar deri në perfeksion. Nuk duhet të dalësh në zgjedhje dhe të votosh për Aleksandër Vuçiçin dhe Partinë përparimtare të Serbisë që është në pushtet. Del në zgjedhje për veten tënde. Që të fitojë ose të ruash një punë, që të sigurosh që nëna të marrë një rekomandim për skaner që mund ta bësh pas dy muajsh, apo edhe për një vit, që fëmijën të mund ta rregjistrosh në çerdhen afër shtëpisë.

Ky sistem ka shpallur Periudhën e artë, fjalën magjike që përfaqësuesit e pushtetit e përdorin  për ruajtjen e paqes sociale dhe fitimin e votave të trupit zgjedhor. Serbia si tigër ekonomik, dragua kinez, lider në rajon...

Presidenti nuk humb rastin që në kanalet televizive të shfaqet pothuajse çdo ditë - nuk lë pa përmendur sa kilometër autostrada janë ndërtuar, sa qendra shëndetsore, fabrika të inauguruara tri herë. Rregullisht humb rastin të thotë se kjo është bërë me hyrjen në borxhe të këtij vendi në një shumë e cila ka arritur shifrën 35 miliardë euro.

Dënimi kolektiv i Periudhës së artë atëherë përplaset të sipërmarrësit e vegjël dhe fshatarët të cilët paguajnë çekun e monopolistëve të mëdhenj të prirur nga kriminaliteti dhe me lidhje të forta me kreun e pushtetit. Nga njëra anë kemi ata “meritorët” që nuk u duhet të punojnë aspak, e në shtëpi shpien një gjah prej 1.000 eurosh, nga ana tjetër është në rritje numri i varfanjakëve që janë buzë ekzistencës dhe as mund ta mendojnë atë që dëgjojnë në televizonet e rregjimit. Plaçkitje (jo)zyrtare ka në të gjitha anët, ndërsa strategji zyrtare për luftën kundër varfërisë nuk ka më qysh në vitin 2003.

Gjatë gjithë kësaj kohe fabrika prej 14.000 bot-esh pohon me kapacitet të plotë realitetin virtual, për të “larë në ar” varfërinë ekonomike dhe shpirtërore të këtij vendi. Që ironia të jetë e plotë, këta bot-ë, kryesisht të punësuar në sektorin publik, financohen nga buxheti, gjë që do të thotë se edhe ata që sulmohen dhe gënjehen paguajnë 100 milionë euro për çdo vit për “punën e tyre të vështirë”. Detyra e tyre është të përhapin propagandën e presidentit sipas së cilës kurrë më parë nuk është jetuar më mirë, se pagat minimale, pagat dhe pensionet janë më të larta se kurrë më parë. E saktë, në shumë absolute, por kjo nuk ka lidhje me realitetin e jetës. Kjo statistikë është dërrmuese. Rriten çmimet dhe borxhi publik, ndërsa fuqia reale blerëse dhe prodhimi shënojnë rënie.

Inflacioni zyrtar në Serbi për muajin qershor ishte 13,7 përqind, më i larti në dy dhjetëvjeçarët e fundit. Fakti që dalngadalë po bie, në shikim të parë duket inkurajues, por ngadalësimi i tij nuk lidhet me uljen e çmimeve, por vetëm me rritjen e tyre të dalngadaltë. Vërtetë që çmimet e ushqimeve, për shkak të luftës në Ukrainë, janë rritur gjithandej nëpër botë, por shtrenjtësimi i tyre në Serbi ka qenë më i madh vetëm në dy shtete në Europë- në Turqi dhe në Hungari. Ushqimi u ngrit me 22,1 përqind. Mantijet në Novi Pzar u shtrenjtuan me 100 përqind.

“Qytetarëve në Serbi nuk u intereson shumë se kompjuterat apo televizorët në vitin e fundit na qënkën shtrenjtuar katër përqind, por përditë e ndjejnë rritjen dramatike të çmimeve të ushqimeve me 23 përqind, energjisë elekterike me 27 përqind, gazit me 20 përqind, banesave me 22 përqind, sepse për këto shpenzojmë pjesën më të madhe të parave të fituara”, shprehet ekonomisti dhe nënkryeari i Partisë së lirisë dhe drejtësisë Dushan Nikeziç.

Investimet publike kanë rënë me 43 përqind, subvencionet që jep shteti me 31 përqind, janë në linjë rënie edhe industria ndërtimore dhe përpunuese, rënia e tregtisë me pakicë. Paga nominale në raport me vitin 2022 vërtetë që është më e lartë me 14,8 përqind, por realisht është më pak me 0,3 përqind.

Para syve tanë vendi po “shpërbëhet ekonomikisht”, sikurse vlerëson Nikeziçi, e kësisoj mund të thuhet se përqindjet e sakta e detyrojnë presidentin tonë të gënjëjë. Ai as që do t’ia dijë për një gjë të tillë. Bombardon vazhdimisht me historinë se në Serbi jetohet më mirë se kurrë më parë, se pagat dhe pensionet janë më të lartat në histori, ndërsa standardi i jetës për t’u patur lakmi. Njëkohësisht vazhdon të ëndërrojë për megastadiumin kombëtar i cili do të kushtojë 100 milionë euro. Dhe kjo në kohën kur shteti nuk është në gjendje të sigurojë paratë për shëruar fëmijët nga sëmundjet që dërgohen për kurim jashtë shtetit.

Ky pushtet nuk as dëshirë dhe as vullnet, e për këtë nuk duhet të çuditemi që Serbia, me rritjen prej 0,7 përqind të PBB-së në tremujorin e parë vitit 2023 është nën mesataren europiane dhe atë të vendeve të zhvilluara si puna e Spanjës e cila pati një rritje 3,8 përqind, Danimarka 2,4 përqind, apo Italia me rritje 1,9 përqind, por edhe në krahasim me vendet në rajon si puna e Malit të Zi që pati rritjen 6,1 përqind, Kroacisë 2,6 përqind, Rumanisë 2,8, Bullgarisë 2,3 apo Maqedonisë së Veriut me 2,1 përqind.

“Ekonimia botërore ecën rrugës, ndërsa politikanët tanë nëpër pyll. Ata përhapin optimizëm pa kurrfarë baze”, mendon gazetari ekonomik Misha Brkiç.

Ekonomia, e bazuar në borxhe tepër të mëdha, masa ad hoc vetëm  për rejting, mungesa e mbrojtjes shoqërore të të punësuarve, te kuadrot partiakë, korrupsioni dhe përkëdhelja e firmave të afërta me kreun shtëtëror nuk ka të ardhme. Serbia vazhdon edhe më tej të jetë ndër katër vendet më të varfëra në Europë.

Sikur të jetonim në një Periudhë të artë ai ajo e Perikliut të lashtë, nuk do të kishim në klasën e parë të shkollave të mesme 20 përqind më pak nxënës të rregjistruar, nuk do të kishte 23 përqind më pak studentë të diplomuar, nuk do të kishim më pak qytetarë sesa kishim para dhjetë vitesh.

Kur i’a thoni këtë Vuçiçit ai ju shpall serbo-urrejtës që duan më të keqen për vendin e tyre. Por e vërtëta është diku tjetër. Ata më të këqinjtë janë në pushtet.

Përktheu: Xhelal Fejza