Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OPINEWS

Vangjo Vasili-piktor i hapësirës poetike

Politiko 31 Gusht 2022, 14:43

Dr Luan TOPÇIU

Vangjo Vasili është i mirënjohur si piktori poet sqimëtar i natyrës. Në vite ka ravijëzuar një profil piktori profesionist të pangatërrueshëm, unitar, homogjen, të dallueshëm qartazi. Vasili, duke poetizuar hapësirën në pikturën e tij, rrëfen fabulat e tij, me detaje onirike, me finesë dhe me përmbajtje kromatike, duke na ftuar në një realitet ëndërrimtar, plot gjeste delikate, të brishta, të përmbajtura, si për të mos zgjuar natyrën nga ëndërrimi. Peizazhi i tij është i aftë të nxjerrë në pah lëvizjen e lëndës, harmoninë, drejtpeshimin. Delikat, fin e dritësor, evokues i qetësisë dhe harmonisë, Vangjo Vasili bëhet krijuesi i një hapësire poetike paradisiake të atmosferës, ku spikat loja e ndërkalimeve të dritës, duke dëshmuar një ndjeshmëri të rrallë ndaj pahut, ajrit dhe, posaçërisht, ndaj ujit. Ai arrin të transmetojë drithërimat e ndryshimeve kromatike të atmosferës, të nuancave të dritës, të plein air-it, por edhe ato të lëvizjes së ujit nën poetikën e peizazhit.

Artisti dëshmon dashurinë për vendlindjen, duke e sjellë dhe risjellë atë në hipostaza kaq të ndryshme drite dhe lëvizjeje. Por këndi i preferuar është bregu i liqenit, sepse punimet e tij na japin një paradigmë të pahut dhe toneve të dritës, veçanërisht, të syprinës së liqerit, por edhe një paradigmë të stërhollësive të atmosferës, të reflektimeve të objekteve në ujë, të variacioneve ngjyrore të stinëve, të Malit të Thatë, të bimësisë përreth liqenit etj. Liqeni është objekti ku autori derdh dashurinë. E heton atë me pasion në të gjitha kalimet kromatike të mundshme, e përshkruan vizualisht me finesën e një poeti, i përzgjedh çastet me sqimë e përkujdesje fanatike.

Në tablotë e Vangjo Vasilit marrin jetë personazhet e përrallave dhe të legjendave kombëtare në pamjet reale të peizazhit, që i pranëvendosen një realiteti mitik. Çdo objekt, çdo element është i veshur me një tis legjende e misteri, duke i dhënë peizazhit një frymë arketipale. Personazhet folklorike fluturojnë në hapësirë, dalin nga një mjedis familjar dhe jetojnë në paqe me peizazhet; bota reale bashkëjeton me botën e përrallës, bota e sendeve konkrete plekset me botën e ëndrrës për të jetuar së bashku në kuadrin piktorik. Ndonëse figurat qëndrojnë pezull në atmosferë, piktori di t’u japë natyrshmëri. Ato janë në ajër, të çliruara nga pesha dhe nga graviteti, në një atmosferë tërësisht të lexueshme vizualisht: duket se realiteti dhe përralla, mitikja dhe realja në këtë peizazh nuk kanë kufij mes tyre. Tejpashmëria e ngjyrave krijon ndjesinë e një hapësire të hapur, të një qielli, ku qeniet dhe objektet lëvizin para syve të spektatorit pa ndërprerje.

Onirizmi është pasqyra e magjishme ku projektohen imazhet emocionuese të këtij artisti, që vendosen dhe bëjnë një jetë në një unitet të plotë. Piktori sjell prej intimitetit të vendlindjes, magjinë e saj, lojën e ngjyrave dhe dritës në Liqenin e Ohrit, qetësinë natyrore që mbretëron në këtë cep gjeografik, ku takohet mali i lartë, i dekoruar nga vragat e dëborës, me ujërat e një liqeni të pushtetshëm si det. Ashtu si dhe Mark Chagall-i, Vasili sjell poetikën e viseve ku ka lindur, duke u shndërruar në një mesazher i poetikës së natyrës së atij amfiteatri natyror rreth liqenit të Ohrit.

Natyrisht, peizazhi shihet në mënyrë të ndryshme nga secili individ dhe vëmendja e akëcilit drejtohet nga ajo që është e posaçme, disa syresh tërhiqen nga pjesa, të tjerët nga detaji, të tjerë nga e tëra. Peizazhet e Vangjo Vasilit jo vetëm riprodhojnë natyrën, por ato evokojnë, shprehin gjendje të caktuara. Gjithçka kalon nëpërmjet filtrit përzgjedhës të një artisti të ndjeshëm, të zhytur në transparencën e sipërfaqeve dhe poetikën e hapësirës. Në këtë kuptim, më duken sugjestive fjalët e piktorit të shquar rumun, Nicolae Grigorescu-t: “Sa herë më ka ndodhur, kur nuk i kam pasur ngjyrat me vete, të shoh një cep të natyrës së admirueshme. Shihja orën, që të nesërmen të kthehesha pikërisht në të njëjtën orë, për të punuar. Kthehesha të nesërmen, por nuk kishte mbetur asgjë. Aty ishin pemët, ishte lugina dhe ishte e njëjta dritë, por... Unë nuk isha më ai i djeshmi.” Mund të themi lirisht se qendra e rëndesës në marrëdhëniet midis autorit dhe natyrës, në rastin e piktorit Vangjo Vasili, është autori, subjekti, interpretimi vetanak. Paul Cezanne thoshte se "Peizazhi mendohet brenda meje, unë jam vetëdija e tij”.

Mund të themi se piktura në plein- air e Vangjo Vasilit nënkupton jo vetëm studimin e sqimët të natyrës, përballjen me të, por, më së shumti, rikrijimin e saj të personalizuar, përmes kompozimit, shkallëzimit kromatik të dritës, ajrit, ujit, deri në nuancat më fine të mundshme, por edhe përmes gjendjes shpirtërore që transmeton tabloja. Janë tipare që ndërtojnë profilin e këtij piktori unik në origjinalitetin e vet, përherë në kërkim të asaj që duket e pamundur në pikturë.