Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Pas 'Jo'-së, Europa ka nevojë për qasje të re në Ballkan

Politiko 2 Nëntor 2019, 14:39

Pas 'Jo'-së, Europa ka nevojë për qasje të re

Florian BIEBER / POLITIKO

Jo-ja e Presidentit Francez Emmanuel Macron për fillimin e bisedimeve të pranimit me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut ka vrarë një strategji kryesore të BE për transformimin e rajonit.

Jo vetëm që anëtarësimi në Bashkimin Europian është bërë më i largët për të dy kombet e Ballkanit, por ka zbehur edhe shpresat e të tjerëve në rajon.

Por kjo nuk është domosdoshmërisht gjë e keqe. Siç Winston Churchill është (keq)cituar të jetë shprehur BE nuk duhet të lejojë që "një krizë për të qenë të shkojë kot".

Ka shumë arsye të mira për të mos u pajtuar me rezistencën e Francës për të ecur përpara me bisedimet e pranimit. Fakti që vendet anëtare, të tilla si Franca, nuk mund të bien dakord të mbështesin gjykimin e Komisionit Europian - i cili zbuloi në fillim të këtij viti se, si Maqedonia e Veriut ashtu edhe Shqipëria, i plotësuan kriteret për të filluar bisedimet - përbën në fakt një krizë. Kjo u dëshmon shpesëtarëve për në BE që qeveritë nuk besojnë në punën e Komisionit dhe e bëjnë procesin të duket i paparashikueshëm dhe i ndërlikuar.

Megjithatë, Macron ka të drejtë në diagnozën e tij se procesi është i prishur. Kjo nuk do të thotë që BE, e paaftë të ecë përpara derisa të gjithë të jenë në të njëjtën varkë, duhet të heqë dorë nga Ballkani. Do të thotë se duhet të shihet një ngërç si një mundësi për të rishikuar marrëdhëniet e saj me rajonin.

Për BE-në, ky mund të jetë momenti që të përqendrohet përfundimisht në zhvillimin e mjeteve më të mira për t'u marrë me autokratët në rajon, të cilët kanë pak stimuj për të hequr dorë nga kontrolli i tyre joformal i institucioneve kombëtare. Komisioni e identifikoi këtë si problem vitin e kaluar, por ka qenë shumë i ndrojtur në përpjekjet për t'u marrë me të, duke zgjedhur që ta bëjë procesin e zgjerimit më kompleks dhe të rëndë dhe të shtyjë problemin për më vonë.

Franca pretendon se dëshiron të rindërtojë mënyrën se si BE i trajton bisedimet e pranimit. Kjo tingëllon e zbrazët, duke pasur parasysh se Parisi nuk e ka ndërmarrë iniciativën në propozimin se si ta bëjë këtë. Ky është momenti i BE-së që t'ia kërkojë Parisit këtë.

Ngecja aktuale duhet të jetë gjithashtu një thirrje për zgjim. BE-ja duhet të zhvillojë një politikë të re të jashtme në rajon që nuk përqendrohet vetëm në procesin e anëtarësimit në kurriz të diplomacisë së mirë.

Qasja e bllokut në Ballkanin Perëndimor është mbështetet prej kohësh në tundjen e karrotës së pranimit në BE si nxitjen kryesore - dhe nganjëherë të vetmen - për të zgjidhur mosmarrëveshjet.

Merrni për shembull Kosovën dhe Serbinë, ku dialogu me Brukselin është udhëhequr nga premtimi se nëse të dy vendet normalizojnë marrëdhëniet, rruga e tyre drejt anëtarësimit në BE do të hapej. Kjo ndaloi së funksionuari vite më parë, përmbysur nga bisedimet për ndryshime kufijsh dhe pasiguria nëse pesë anëtarët e BE-së që nuk e njohin Kosovën do të ndryshonin ndonjëherë mendje.

Perspektiva e anëtarësimit në BE ishte një nxitje e fuqishme për disa. Por ajo gjithashtu largoi vëmendjen nga vetë problemi. Shumë shpesh, politika e jashtme e BE-së mbështetej në premtimin e anëtarësimit eventual si një lloj kure për gjithçka, në vend të shihej si një investim në ndërmjetësim intensiv.

BE dhe Ballkani Perëndimor duhet të mendojnë për mënyra të reja për të punuar së bashku. Gjashtë vendet e rajonit mund të gjejnë fusha specifike të politikave në të cilat ata mund të integrohen në BE, pa u anëtarësuar zyrtarisht në bllok. BE-ja nga ana tjetër mund të mbështesë këto përpjekje me ekspertizë dhe burime, përfshirë projektet që lidhen me mjedisin ose infrastrukturën.

Në këtë mënyrë, edhe nëse anëtarësimi rezulton të jetë një rrugë më e gjatë nga sa kishin shpresuar shumë, rajoni tashmë mund të shkojë më afër BE. Vendet mund të imagjinohen - edhe nëse ende nuk është realiste - në një moment të bëhen pjesë e zonës pa-pasaportë Shengen, ose Zonës Ekonomike Europiane. Përfundimisht, anëtarësimi në BE gjithashtu do të bëhej më i lehtë dhe më i shpejtë, pasi ato do të ishin integruar gradualisht në strukturat e BE.

Ngecja e fundit në këtë proces për Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut gjithashtu mund të ruajë një mësim të vlefshëm për reformatorët në rajon, të cilët janë mbështetur shumë gjatë te të huajt për konfirmim. Tani mesazhi nga Brukseli është i qartë: Ju jeni vetëm.

Mund të jetë e dhimbshme, dhe sigurisht nuk është mesazhi për të cilin ata kishin shpresuar, por mund t'i shtyjë ata që kërkojnë të përmirësojnë mënyrën e drejtimit të vendit të tyre për të ndërmarrë veprime, në vend që të presin për ndihmë nga jashtë që nuk ka ardhur dhe as nuk do të vijë.

Që një shoqëri të shndërrohet në të vërtetë në një demokraci të konsoliduar, bazuar në shtetin e së drejtës, ndryshimi duhet të vijë nga brenda. BE-ja, në rastin më të mirë, mund të sigurojë një model dhe një nxitje për të ndërmarrë hapat e nevojshëm. Por nuk mund ta bëjë vetë punën.

Presidenti serb Aleksandar Vuçic dhe të tjerët në rajon kanë bërë lëvizje drejt BE-së në teori, ndërsa minojnë institucionet demokratike dhe median e pavarur në praktikë. Kjo trajektore nuk është në interesin e mirë të askujt.

Zgjerimi i BE-së ka qenë gjithmonë një mjet për të shndërruar vendet, dhe anëtarësimi në vetvete një lloj anti-klimaksi në momnetin që ndodh. BE duhet të rimendojë se si të gjejë mënyrën më të mirë për të arritur qëllimet në rajon: mbështetjen e një transformimi real dhe të qëndrueshëm, nga poshtë-lart.

*Florian Bieber është profesor i Historisë dhe Politikës në Evropës Juglindore në Universitetin e Graz dhe koordinator i Grupit Këshillimor të Politikave të Ballkanit në Evropë (BiEPAG). Ai është autori i "Lindja e Autoritarizmit në Ballkanin Perëndimor" (Palgrave, 2020).

**Përkthimi: Politiko.al