Cila është droga më e rrezikshme në botë?

Debati mbi drogat më të rrezikshme në botë ka qenë gjithmonë i hapur. Disa mendojnë se kokaina është më vdekjeprurësja, të tjerë thonë heroina, ndërsa agjencitë ligjzbatuese theksojnë fentanilin si kërcënimin më të madh. Metamfetaminat renditen menjëherë pas tij. Nga ana tjetër, shumë e shohin duhanin dhe alkoolin si drogat më shkatërruese, duke qenë se vrasin më shumë njerëz çdo vit se shumica e drogave të paligjshme të marra së bashku.

Fentanili dhe karfentanili

Fentanili, fillimisht ilaç për dhimbje kronike, është bërë në dekadën e fundit droga më e frikshme. Në vitin 2017, CDC e shpalli krizë shëndetësore publike. Nga 92,000 vdekje nga mbidoza në vitin 2020, rreth dy të tretat lidhen me opioidet, kryesisht me fentanilin. Në vitin 2022, numri i vdekjeve nga mbidoza arriti gati 108,000, me mbi 74,000 të lidhura me opioidet sintetike.

Përhapja e frikës është nxitur shpesh nga policia, e cila për vite mori udhëzime të gabuara se fentanili mund t'i vriste edhe nga prekja. Në fakt, vetëm reaksionet alergjike të rënda mund të jenë fatale nga kontakti i thjeshtë.

Më i fuqishëm se fentanili është karfentanili, një derivat 100 herë më i fortë, i përdorur për të qetësuar elefantë në raste urgjente. Pavarësisht se nuk është menduar për njerëzit, ai ka përfunduar në treg dhe është bërë një kërcënim i ri. Historia e opioideve në SHBA tregon një zinxhir të pandërprerë: opiumi, morfina, heroina, më pas fentanili dhe tani karfentanili.

Nitazenet

Një kërcënim i ri janë nitazenet, opioide sintetike të krijuara në vitet 1950 për të zëvendësuar morfinën, por të refuzuara për shkak të fuqisë së tepërt. Ato janë rreth 40 herë më të forta se fentanili dhe nisën të shfaqeshin në rrugë pas vitit 2019. Deri tani kanë shkaktuar rreth 2000 vdekje, por ekspertët paralajmërojnë se ky numër mund të rritet ndjeshëm ndërsa autoritetet përqendrohen vetëm tek fentanili. Problemi shtohet nga fakti që nitazenet kanë shumë formula, gjë që i bën të vështira për t'u zbuluar dhe testuar.

Heroina dhe metadoni

Edhe pse fentanili duket se e ka zëvendësuar heroinën, ajo ende vret mijëra. Vetëm në vitin 2021 u raportuan mbi 9000 vdekje nga heroina në SHBA. Dikur përdorej si ilaç për kollën, para se të zbulohej potenciali i varësisë.

Metadoni, i krijuar për të ndihmuar të varurit nga heroina, është gjithashtu i rrezikshëm. Mes vitit 2007 dhe 2021, mbi 55,000 amerikanë vdiqën nga mbidoza me metadon. Në disa vende, si Irlanda, ai ka shkaktuar më shumë viktima sesa vetë heroina.

Kokaina dhe kraku

Në vitet 1980, kokaina dhe kraku ishin "përbindëshat" e mediave. Kraku, më i lirë dhe më pak i pastër, u bë sinonim i krizës urbane. Në vitin 1993, Anglia dhe Uellsi raportuan vetëm 11 vdekje nga kokaina, ndërsa në vitin 2023 numri u rrit në mbi 1100. Në SHBA, në vitin 2000 pati 3500 vdekje nga kokaina; në vitin 2022 ato u rritën në 27,569. Sot, gjysma e vdekjeve nga mbidoza në Nju Jork lidhen me kokainën dhe krakun. Çmimi gjithashtu ka rënë ndjeshëm: nga 600 dollarë për gram në vitet '80, në rreth 120 dollarë në vitin 2020, duke e bërë më të përhapur.

Marijuana sintetike dhe e modifikuar

Marijuana natyrale shihet si më pak e dëmshme, por versionet sintetike janë shumë të rrezikshme. "Spice" është lidhur me psikozë, aritmi fatale, dështim të veshkave dhe mëlçisë, hemorragji të brendshme dhe probleme mendore afatgjata.

Në Afrikë, një drogë e re e quajtur "Kush" ka krijuar panik. Përzier me nitazen, dezinfektues dhe madje edhe kocka të bluara njerëzish, ajo ka shkaktuar mijëra viktima në Sierra Leone. Përdoruesit shpesh përshkruhen si "zombie" për shkak të gjendjes së mpirjes dhe shkëputjes nga realiteti. Situata ishte aq dramatike sa u shpall emergjencë kombëtare, dhe u kryen kremacione masive pasi trupat po braktiseshin në rrugë.

Cila është droga më e rrezikshme?

Secila drogë ka potencial të jetë më e rrezikshmja në varësi të përdorimit dhe përhapjes. Fentanili dhe derivatet e tij vrasin dhjetëra mijëra. Alkooli shkakton rreth 95,000 viktima çdo vit vetëm në SHBA. Duhani vret miliona në mbarë botën. Heroina, metadoni, kokaina dhe marijuana sintetike vazhdojnë të marrin jetë çdo ditë.

Historia tregon se përdorimi i drogave ecën me cikle. Një substancë zëvendëson tjetrën, dhe çdo brez përballet me një "krizë" të re. Ndoshta, përgjigjja më e drejtë është se droga më e rrezikshme është ajo që po përdoret pa kontroll dhe po shkakton dëme në atë moment.