Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Prek Cali dhe Peza n'Fest: Lufta (jo)Civile për Kujtesën

Politiko 18 Shtator 2017, 18:36
Prek Cali dhe Peza n'Fest: Lufta (jo)Civile për Kujtesën

Alfred Lela

Komunistët e fituan Luftën Civile në Shqipëri, të cilën e patën pagëzuar 'Nacionalçlirimtare' dhe 'antifashiste'. Kjo fitore do të kishte qenë edhe e shqiptarëve të tjerë, komunistë ose jo, nëse brenda dy dekadave Enver Hoxha me të tijtë, nuk do të 'nacionalizonin' çdo gjë, deri te bagëtitë; nuk do bënin një reformë (të padrejtë) agrare në fillim dhe shtetëzim më pas; nuk do të përndiqnin kundërshtarët politikë dhe ata që mendonin ndryshe; nuk do të ndalonin lirinë e fjalës dhe të besimit (duke shkuar aq larg  sa të shembnin kisha e xhamia dhe ta shpallnin Shqipërinë 'vendin e parë ateist në botë').

Ajo luftë që nisi në vitin 1940 si përplasje sporadike ideologjie, pushteti, ndeshje me armë, apo si sfurk jugosllav në sforcon komuniste, për dy dekada u kthye në spastrim njerëzish, idesh dhe traditash shqiptare.

(Me sa duket, nuk është e vështirë të fitosh një luftë, menaxhimi i paqes pas saj ta qit shpirtin.)  

E majta shqiptare, me anë të forcës brutale dhe propagandës së vazhdueshme, e ndihmuar nga censura, librat shkollorë, filmat, letërsia artistike, gazetat dhe format e tjera të shtypit, arriti që për 45 vite të hapte në mendjet e popullit hullinë prej ku rrjedh llava e nxehtë e perceptimit dhe asaj që kthehet në kujtesë.

Rënia e komunizmit dhe 'rikthimi i reaksionit' vetëm sa e futi në frigorifer llavën dhe e ndali rrjedhën e saj, por nuk e zhbëri dot. Ajo që është ngulitur për gjysmë shekulli kërkon dyfishin për t'u çrrënjosur.

Fatkeqësisht, kjo është lufta e dytë që fituan komunistët.

E cila, shprehet askund më mirë se sa në lehtësinë e rrafshtë me të cilën qeveritarët e majtë të Shqipërisë, në nivel qendror dhe vendor; edhe pse shumica djem të rinj, apo relativisht të tillë, janë të afeksionuar me totemet apo simbolikat komuniste. Erion Veliaj, një 36 vjeçar, i dalë kërthi nga komunizmi, prej tre vitesh ka marrë përsipër, me gëzim të madh, kujdestarinë e Peza n'Fest. Trashëgim ia pat lënë Edi Rama, paraardhësi i tij i majtë në Bashki. Nëse e pyet z. Rama për gjenezën e idesë, do ta lidhë, padyshim, me kreativitetin, me hipsterizmin e një konference të komunistëve, me pikëtakimin e idealistëve të asaj kohe me slavojzizekianët e kësaj.

Kjo është vetëm syprina e argjendtë e asaj llavës së errët që ka bërë brazdë në mendjen e Edit dhe Erionit të dikurshëm. Atyre që sot janë z. Rama dhe z.Veliaj. Ata nuk duan vetëm të jenë cool. Asesi. Ata janë duke riinterpretuar kujtesën e tyre. Ata janë duke ripërsëritur dhe rijetuar mjedisin e vjetër familjar dhe kolektiv. Të qenët robër të këtyre prangave, ata duken thuajse të pafaj. Megjithatë, edhe nëse Frojdi vetë do i nxirrte nga ky trans i kujtesës, ata prapë do të bënin të njëjtën zgjedhje. Kujtesa mjedisore kalcifikohet si vendim apo interes politik.

Nën këtë simbiozë, e ka riprodhuar veten në demokraci komunizmi. Në formën e Shtëpisë së gjetheve, BunkArt dhe BunkArt 2, Peza n'Fest, rivitalizimit të lapidarëve, portreteve të Enver Hoxhës (të cilat parakalojnë sërish çdo 5 maj), nderimeve me grusht, edhe nga eksponentë të lartë politikë, e me radhë.

Antikomunizmi nuk përsëritet dot. Ai madje nuk është legjitimuar ende. Bartësit e tij të drejtpërdrejtë, pasardhësit e tyre, apo ata që e mbrojnë për arsye humaniste apo kulturore, nuk kanë mundur të ngulisin asnjë totem apo simbolikë të tij. Konferencat, emisionet apo botimet, kanë qenë të gjitha një paradë mbi vuajtjen dhe mjerimin. Në Shqipëri askush nuk i do. Nuk ka lavdi në atë rrëgjim. Asnjë përfitim në atë 'poshtërim'.

Vai victis, si i thonë latinët.

Edhe Prekë Cali, gjëja më e lehtë për t'u kthyer në simbol të antikomunizmit, nuk ia del. Kjo është ndoshta beteja e vetme që ka humbur, në një laryshi përplasjesh epike, malësori krenar. Shiheni portretin e tij. Një burrë i gjatë, i drejtë si lis, i hollë, me teshat një kombinim piktoresk i tirqeve malësore me xhaketën e ushtarakut, brezi i fishekëve, revolja në shokë, shikimi vilhelmtelian.

Gjithçka te ai thërret: jam gati për t'u futur në epos; në këngë dhe në histori. Merrmëni dhe prej kësaj hijeshie malësore dhe atyre qindare betejave që mi njeh pushka, nxirrni një simbol!

Nuk ja japin këtë shpërblim. I heqin madje edhe një trashëgimi familjare: shtëpinë e fisit dhe traditës së vet. Ia shembin, të kapur në leqet e një keqkuptimi apo diabolizmi, nuk ka rëndësi. Historia, me siguri, qesh me ironitë e saj. Historia i nxjerr Prek Calit përballë 'panteonin e yjeve të pashuara komuniste': Enverin, Nexhmijen, Mehmetin, e të tjerë.

Ky ballafaqim na çon te përplasja e tretë. Lufta për Kujtesën.

Ndërkohë që Peza n'Fest ka hyrë në edicionin e n-të (si dikur festivalet e pashtershme të fundvitit), Prek Calit i prishet kulla. Ndërkohë që BunkArti me 'brutalitetin' e Sigurimit dhe 'vetëmohimin' e kufitarëve pompohet si atraksion turistik, të përndjekurit (pikërisht nga ata sigurimsa dhe kufitarë që shohin 'mjetet' e veta të lustruara e të shitura si 'histori shteti' te Bunk Art2), as kanë marrë kompensimin e kohës së burgut, dhe as kanë një muze të persekutimit.

A do ta fitojnë komunistët edhe Luftën (jo)Civile të Kujtesës? Prekë Cali nuk është dëshmitari i parë dhe as i fundit, i dështimit, as të parit dhe as të fundit, të antikomunistëve.

Të fundit