Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Pse New York është goditur aq shumë nga koronavirusi?

Politiko 12 Prill 2020, 20:27

Pse New York është goditur aq shumë nga koronavirusi?

Shteti i New York arriti një moment historik tragjik: Tani ai ka më shumë pacientë me Covid-19 se çdo vend në botë. Gjithsej 181.026 raste të shteti, që nga 11 prilli, është më i lartë se në Spanjë dhe në Itali, vende me popullsi shumë herë më të mëdha se New York.

Sëmundja po vret New Yorkers në mënyrë disproporcionale. Nga 20389 vdekjet në Shtetet e Bashkuara, 8,627, ose 42%, kanë ndodhur në New York. Shkalla e vdekshmërisë së saj është 4.7%, krahasuar me 3.4% në pjesën tjetër të vendit, sipas shifrave të CNN bazuar në të dhënat nga Qendra Universitare e Johns Hopkins për Shkencë dhe Inxhinieri të Sistemeve.

Neë York City dhe qarqet e tij periferike - Nassau, Suffolk, Westchester dhe Rockland - janë përgjegjës për 93% të çështjeve në mbarë vendin. Për më tepër, në Neë York City, niveli i vdekjeve Covid-19 është rreth 6% më i lartë se shumica e vendeve.

Pse duket se New York ka një epidemi të ndryshme nga shumica e pjesëve të tjera të vendit?

A është arsyeja thjesht madhësia dhe dendësia e popullsisë? New York është më së shumti qyteti më i populluar i vendit, me më shumë se 8 milion njerëz, dy herë më shumë se Los Angeles. Por New Jorku ka edhe tetë ose nëntë herë më shumë raste se çdo qytet tjetër - pra, çfarë tregon? Asnjë qytet apo qark tjetër nuk ka një pjesë të rasteve të New York City.

Kujdes ndaj numrave: Numërimi i rasteve dhe shkalla e vdekshmërisë është e vështirë sepse shumica e numërimit bëhet nga qarku ose bashkia ose nga famullia sesa nga qyteti, dhe qyteti i vendbanimit mund të ndryshojë nga qyteti i diagnostikimit ose vdekjes.

Po në lidhje me dendësinë e popullsisë? Covid-19 përhapet më lehtë kur njerëzit janë bashkë, mblidhen në shërbesa fetare, lundrojnë në anije, marrin pjesë në koncerte, apo jetojnë së bashku në apartamente të vogla. Dendësia e popullsisë së Nju Jorkut, rreth 27,000 njerëz për kilometër katror, është lehtësisht më e larta në vend, megjithëse nuk është askund afër kryeqyteteve në vende të ndryshme në të gjithë globin. Shumë qytete - për shembull në Azi - kanë një dendësi prej rreth 40,000 njerëz për kilometër katror.

Po pse kaq vdekje në New York?

Mjerisht, shpjegimi më i mundshëm për nivelin e lartë të vdekjeve, sidoqoftë, është kujdesi shëndetësor i papërshtatshëm i dhënë pakicave dhe të varfërve në të gjithë Neë York City. Njujorkezët e zinj dhe hispanikë përfaqësojnë 51% të popullsisë së qytetit, megjithatë përbëjnë 62% të vdekjeve të Covid-19. Ata kanë dy here më të lartë nivelin e vdekjes në krahasim me të bardhët.

Kjo pabarazi ka të ngjarë të jetë rezultat i disa faktorëve. Kushtet bashkë-shoqruese, të tilla si hipertensioni dhe diabeti, janë të lidhura fort me vdekjen nga Covid-19 dhe janë më të zakonshme në komunitetet e zeza dhe hispanike. Por çfarë shkakton nivele të larta të hipertensionit dhe diabetit të kontrolluar dobët? Mungesa e kujdesit shëndetësor të duhur. Njerëzit të cilët nuk mund të gjejnë lehtësisht kujdes të mirë shëndetësor për arsye të parave, kohës, vendndodhjes ose besimit, kanë më shumë të ngjarë të qëndrojnë në shtëpi të pa diagnostikuar dhe të përhapin virusin - si dhe të përjetojnë vonesa potencialisht fatale në diagnozën dhe trajtimin.

Shpjegimi është i njëjtë për Nju Jorkun si për Italinë, Neë Orleans dhe ndoshta Iranin: virusi shfrytëzon dobësitë në shëndet dhe kujdesin shëndetësor, qoftë kjo në moshë të avancuar ose qasje në kujdes.