Të shpallurit ‘non-grata’ në Ballkanin Perëndimor, a po dëshmon SHBA përkushtim në luftën ndaj korrupsionit?

Aktorët politikë nga Ballkani Perëndimor ishin sërish në axhendën e sanksioneve të administratës amerikane në mes të prillit. Shtetet e Bashkuara kanë vendosur të zgjerojnë listën e individëve ndaj të cilëve do të vendosin sanksione për shkak të korrupsionit, i cili ka një efekt destabilizues në zhvillimin demokratik të rajonit.

Sekretari i Shtetit Antony Blinken tha me këtë rast se Departamenti i Shtetit dhe Ministria e Financave kishin ndërmarrë veprime për të sanksionuar aktorët në Ballkanin Perëndimor për aktivitete destabilizuese dhe korruptive.

“Shtetet e Bashkuara dhe partnerët, si Mbretëria e Bashkuar, mbajnë përgjegjës ata që kërcënojnë stabilitetin, përparimin dhe integrimin evropian të rajonit”, shkroi Blinken.

Urdhëresa e sanksioneve të SHBA-së ka qenë në fuqi që nga viti 2001 dhe Presidenti i SHBA Joe Biden zgjeroi gamën e kritereve për vendosjen e sanksioneve të SHBA ndaj individëve dhe kompanive nga Ballkani Perëndimor në qershor të vitit të kaluar. Në atë kohë, autoritetet amerikane thanë se korrupsioni po minonte rritjen ekonomike, duke lehtësuar krimin e organizuar dhe duke minuar besimin në proceset demokratike.

Pas paketës së zgjeruar të sanksioneve, një mesazh erdhi nga Shtetet e Bashkuara se sanksionet nuk janë mjeti kryesor për angazhimin e Shteteve të Bashkuara në rajonin e Ballkanit Perëndimor, por se ato kanë një efekt.

“Kjo administratë është e përkushtuar në luftën kundër korrupsionit dhe një nga mjetet në këtë luftë janë këto sanksione. Dhe mund të them se do të ketë më shumë, por ky nuk do të jetë mjeti kryesor i angazhimit tonë”, tha i dërguari i posaçëm për rajonin Gabriel Escobar për Zërin e Amerikës.

Shtetet e Bashkuara po vendosin sanksione ndaj individëve dhe kompanive sipas Aktit Magnitsky për shkeljen e të drejtave të njeriut dhe ndalimin e çdo biznesi me kompanitë që kanë fituar kapital në mënyrë të paligjshme. Futja e sanksioneve të Thesarit të SHBA-së do të thotë në praktikë se e gjithë pasuria e njerëzve që janë sanksionuar dhe që ndodhen në SHBA është e bllokuar.

Kujt dhe pse u vendosën sanksionet?

Lista e Departamentit të Thesarit të SHBA-së për sanksione përfshin njerëz të njohur nga rajoni, të cilët më parë kanë qenë të lidhur me raste korrupsioni nga aktorë vendas. Shembulli më i mirë është rasti i ish-kryeministrit të Maqedonisë së Veriut, Nikola Gruevski dhe ish-shefit të Administratës së Sigurisë dhe Kundërzbulimit të Maqedonisë (UBK), Sašo Mijalkov.

Ish-kryeministri maqedonas u dënua “për dhunë ndaj kundërshtarëve politikë”, për disa raste korrupsioni dhe blerje të paligjshme të një Mercedesi luksoz. Gruevski ndodhet në Hungari që nga viti 2018, ku mori azil politik.

Sašo Mijalkov u dënua në shkurt të vitit 2021 me 12 vjet burg për rastin “Target-Fortress”, i cili i referohet përgjimit masiv të paligjshëm të mbi 20,000 qytetarëve të Maqedonisë së Veriut.

Një ish-zyrtar i lartë i Partisë Demokratike të Socialistëve (DPS) dhe presidenti i fundit i Unionit Shtetëror të Serbisë dhe Malit të Zi, Svetozar Marović, janë gjithashtu në listën e sanksioneve të SHBA-së. Ai u dënua në Podgoricë në vitin 2016 për përvetësim miliona dollarësh në qytetin malazez të Budvës.

Pasi u lirua nga paraburgimi pasi u deklarua fajtor, Maroviç u arratis në Serbi dhe nuk është ekstraduar tek autoritetet malazeze deri më sot, pavarësisht një urdhër-arresti të lëshuar.

"Udhëheqësit politikë duhet të promovojnë të mirën publike, jo interesat personale, ndërsa ata që i mbështesin nuk duhet t'i lejojnë ata të abuzojnë me pozitat e tyre duke mos u ndëshkuar," tha ambasada amerikane në Tëitter pas vendosjes së sanksioneve.

Në listë përfshihen edhe dy individë nga Shqipëria, Aqif Rakipi dhe Ylli Ndroqi, të cilët besohet se kanë një efekt destabilizues në proceset demokratizuese në Shqipëri.

Këtë herë nënkryetari i Partisë për Veprim Demokratik (SDA), Asim Sarajliq dhe ish-kryeprokurorja e Prokurorisë së BeH, Gordana Tadiq, u vunë nën sanksione nga Bosnja dhe Hercegovina.

Ambasada e SHBA në BiH tha në një deklaratë mbi sanksionet se Sarajliç “ishte i përfshirë në korrupsion të nivelit të lartë, i cili përfshin tregtimin e ndikimit, shpërdorimin e detyrës dhe marrjen e ryshfetit në këmbim të ndikimit në vendimet e punësimit në kompanitë shtetërore si BH Telecom .”

Gordana Tadiq, kryeprokurore e Prokurorisë së Shtetit nga viti 2019 deri në vitin 2021, kur u hoq nga detyra nga Këshilli i Lartë Gjyqësor dhe Prokurorial i BeH, e përdori pozitën e saj për të promovuar interesat personale dhe familjare dhe për të mbrojtur patronët e saj politikë nga ndjekja penale. Ambasada amerikane në Sarajevë shtoi se ky është një keqpërdorim shumë i rëndë i pozitës.

Burimi: European Western Balkans