Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Rasti 'Vorpsi' dhe ‘10 rregullat’ e Naom Chomsky-t

Politiko 25 Prill 2018, 13:27

Rasti 'Vorpsi' dhe ‘10 rregullat’ e Naom Chomsky-t

Igli Tola

Filozofi i njohur amerikan, Noam Chomsky (Noam Çomski), një emër i njohur i profesoratit të Institutit të Teknologjisë së Masachusetts, (MIT), në një artikull të posaçëm mbi propagandën sugjeron dhjetë strategji të përdorura gjerësisht për manipulimin e publikut përmes bashkëpunimit 'Politikë-PR-Media'. Për ta bërë analizën e profesorit më konkrete, e shtjellojmë me shembuj nga aktualiteti politik në vend duke i analizuar ngjarjet rast-pas-rasti.

Strategjia e parë që Çomski sugjeron është ajo e diversionit. Kjo strategji, si element kryesor i kontrollit social, konsiston në zhvendosjen e vëmendjes së publikut nga problemet e rëndësishme drejt çështjeve të bujshme, por pa asnjë vlerë reale. Kjo do të thotë të ndërtosh 'bunkerë' apo në mungesë të tyre të mbash njerëzit në gatishmëri, për të harruar. Praktimi i saj është 'trendy' dhe tejet efikas për elektoratin shqiptar.

Kujtojmë raatin e javës që lamë pas, 'dashuria platonike' e znj. Ornela Vorpsi për kryeministrin e vendit, z. Edi Rama. Një shkrimtare, piktore, fotografe me një karrierë të konsoliduar në Perëndim, rivjen në atdhe me një ekspozitë në hollin e Kryeministrisë dhe në vend të përdorë interesimin mediatik për të promovuar artin e saj, rrëfen një 'love story' të saj të para gati tridhjetë vitesh. Nuk ma ha mendja se znj. Vorpsi duke synuar të shfaqet avanguardiste të binte në 'kthetrat' e naivitetit, pasi rrezikon të 'rrënjoset' në mendjen e shqiptarëve thjeshtë si 'adhuruesja' platonike e z. Rama. Për ndokënd që aludon ende se 'skupi' i znj. Vorpsi nuk ka lidhje me PR-in kryeministror, për të hequr vëmendjen e masës nga (keq)qeverisja, apo protesta në Kalimash dhe drejtuar 'prozhektorët' nga figura artistike dhe antikonformiste e Kryeministrit, mjafton të sjellim në vëmendjen parimin e kriminologjisë: "Nuk ka rëndësi të vërtetosh ngjarjet e vogla. Nqs shumë rastësi çojnë në një ligjësi, atëherë kemi të bëjmë me paramendim".

Strategjia e dytë është ajo e krijimit të problemeve, e më pas ofrimit të zgjidhjeve. Kjo metodë quhet ndryshe “problem – reagim – zgjidhje”. Pra krijohet më parë një problem, një “situatë” e parashikuar, për të ngjallur më pas një reagim publik, ku zgjidhja që ofrohet është pikërisht ajo e menduar më parë. Kush e di, mbase edhe 'toll-i' 5 Euro në Kalimash ishte një 'instrument' provizor për të matur 'voltazhin' e reagimit qytetar dhe i planifkuar për tu hequr, si shenjë reflektimi e qeverisë për mos funksionimin e komunikimit me elektoratin?

Strategjia e degradimit është e treta që Çomski konstaton. Sipas kësaj teknike, në këndvështrimin e Çomskit, nëse do që publiku të pranojë një vendim të papranueshëm, mjafton të aplikosh strategjinë e keqësimit të gjendjes sociale, ekonomike, politike e të thuash se stabiliteti e jeta e gjithsecilit është në rrezik. Kjo ishte një mënyrë komunikimi politik e kryeministrit Edi Rama kur erdhi në pushtet, e mbështetur nga një “ushtri” analistësh (spin doctors) që mbronin idetë e tij. Ai ushqeu mediat dhe opinion publik se vendi ishte i zhytur në një krizë të madhe ekonomike, të trashëguar nga administrata e djathtë politike, duke justifikuar në këtë mënyrë edhe rritjen e taksave, mosrritjen e rrogave për një periudhe dy tre vjeçare dhe shumë reforma të tjera të ndërmarra prej tij.

Një tjetër mënyrë që Çomski parashikon është strategjia e ndryshimit. Paraqitja e vendimeve si “të dhimbshme, por të domosdoshme” edhe kur mbas tyre fshihen vetëm interesa vetjake të çastit. E hasur në qeverisjet e pothuajse çdo kahu politik, kjo është një teknikë e praktikuar gjerësisht, por më së shumti nga partitë që janë në pushtet dhe qeverisin vendin. Justifikimi që vetë kryeministri Edi Rama ka bërë për koncesionet në sektorin e shëndetësisë apo edhe për rrritjen e disa taksave janë një shembull i kësaj strategjie. Rama u arsyetua me idenë se këto koncesione janë të domosdoshme për përmirësimin e situatës në shëndetësinë shqiptare, pavarësisht kostove që ato kanë. Ndërkohë, edhe pse jo të provuara nga gjykatat, në media ka pasur një debat të gjerë publik mbi implikimet dhe përfitimet e mëdha financiare të ministrave të Qeverisë nga këto koncesione.

T’i drejtohesh publikut sikur po i flet një fëmije është mënyra tjetër e konstatuar nga Çomski. Në komunikimet politike vihet re një përdorim i gjerë i kësaj strategjie, veçanërisht në takimet e zhvilluara në zonat rurale. Duket se politikanët janë të bindur se reagimi do të jetë po aq infantil, sa edhe teknika që ata përdorin. Na shfaqen si imazhe 'toën hall-et' e organizuara më së shumti në periudhë fushate, ku si Kryeministri aktual, por edhe ai i mëparshmi praktikonin 'uljen gju-më-gju me popullin' .

Çomski konstaton edhe një tjetër strategji interesante, atë të mbajtjes së njerëzve në injorancë. Injoranca, mbyllja, konspiracioni politik, varfëria ekonomike, prapambetja sociale, qoftë edhe i një grupi të caktuar shoqëror, janë aleatët më të mirë të pushteteve. Po të shohim të vetmet shtete ku ka akoma forma qeverisje tiranie, diktatoriale, tribuje janë Republikat e prapambetura të Afrikës qëndrore dhe një pjese të Azisë.

Po ashtu, Profesor Chomsky na njeh edhe me disa teknika të tjera po kaq rezultative. T’u bësh thirrje emocioneve në vend të mendimit. Në këtë rast, emocionet duket se hapin portën drejt inkoshiencës, duke futur në regjistrin e saj ide, dëshira, frikë, pasion e qëndrime të ndryshme. Kjo metodë sipas tij duhet miksuar me përpjekje persistente për të inkurajuar njerëzit të pranojnë injorancën e tyre, pasi vetëm në këtë mënyrë elektorati do të ndalojë së logjikuari dhe vepruari racionalisht (pasi nuk i besojnë intelektit të tyre) dhe do të vlerësojnë kandidatët instiktivisht, bazuar në atraktivitetin fizik apo emocional që krijojnë me ta.

Të zëvendësosh revoltën me fajësinë, do të thotë t’i bësh njerëzit të besojnë se ata janë fajtorët e vetëm të gjendjes dhe fatkeqësisë së tyre dhe, në vend që të revoltohen ndaj sistemit, duhet të revoltohen ndaj vetes, gjë që i fut në një gjendje depresive që, ka si synim mosreagimin shoqëror.

Metoda e dhjetë e përkufizuar nga Çomski ka të bëjë me atë që të ndikosh te njerëzit të besojnë në plotfuqishmërinë e dominimit të ndërgjegjes. Kjo formë duket si një përpjekje për të vënë nën kontroll mendjen e ndërgjegjen. Një rol të pazëvendësueshëm në këtë strategji manipulimi, në krah të politikës e pushtetit luajnë edhe mediat si megafon dhe instrument i arritjes së qëllimit.