Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Rezistenca për Teatrin pa Kadarenë

Politiko 2 Korrik 2018, 18:54

Gent Gaba

Kur një ligj është qartësisht i padrejtë, cila është sjellja e duhur e qytetarëve për të qëndruar brenda së drejtës? Nuk është një dilemë e thjeshtë. Hannah Arendt na ka mësuar se, në disa raste e keqja qëndron në zhvillimin, në mënyrë banale, të detyrave që na jepen, pa u shqetësuar aspak për pasojat e veprimit tonë. Sigurisht, momenti historik për të cilin flet Arendt ishte një çast çmendurie i shekullit të shkuar, sikurse janë të tilla të gjitha rrethanat në të cilat drejtësia ka treguar se është e drejtë të mos respektohet ligji, megjithatë ato momente ekstreme përligjin vlerën e këtij principi.

Nëse do të kërkonim diferencën midis së drejtës dhe të padrejtës në rastin e Teatrit Kombëtar, ku një projektligj mund të votohet këtë të enjte në Parlament nga një tufë kartonash që bëjnë detyrën e tyre “mediokre”, diferencat midis kohës për të cilën shkruan Arendt, dhe tonës, do të duken vocërrake.

Sepse, me Gjykatën Kushtetuese të paralizuar dhe të paaftë për të shqyrtuar kushtetueshmërinë e projektligjit, nisma ligjore e Kryeministrit aktual paraqet një hap të rrezikshëm drejt autokracisë. Ku me ligj të posaçëm mund të prishen muzetë, bibliotekat, qendrat e qyteteve apo çdo gjë që mund të ngacmojë oreksin e një toge të vogël njerëzish.

Kësodore të drejtën nuk do të mund ta gjemë te ligjet, apo ky projektligj në veçanti, i cili është prodhimi i një kohe barbare që kërkon të godasë një pasuri shpirtërore të qytetarëve. Atë duhet ta gjejmë brenda nesh, duke kundruar domethënien e veprimeve dhe mosveprimeve tona kur, arbitrarisht, shembet një “monument i shumfishtë historik” - sikurse e cilëson akademiku Aurel Plasari në qëndrimin e tij të sotëm.

Kësaj krisjeje ligjore dhe morale, po i përgjigjen qytetarët e përgjegjshëm të vendit tonë në protestën e përditshme në mbrojtje të Teatrit Kombëtar. Ndërmjet dy ndërtesave paralele, të cilat ngjasojnë me dy krahë që shtrihen në një përqafim imagjinar midis godinës dhe mbrojtësve të saj, majekrahut të artistëve i janë përgjigjur edhe intelektualë të shumtë, duke sfiduar propagandën që ‘turbina’ qeveritare shpërndan në të katërta anët e vendit. Një përpjekje fisnike në mbrojtje të trashëgimisë kulturore dhe shteti ligjor, që po zgjon ndërgjegjen e dremitur të atyre që e konsiderojnë këtë përballje një xanxë politike, dhe jo një përplasje midis shembësve dhe mbrojtësve të një monumenti të tri kohëve të Shqipërisë. Dhe pse jo, Kushtetuta shpirtërore e Kombit.

Edhe pse ora me rërë që shënon kohën e kësaj beteje është në grimcat e fundit, rezistenca e “mbrojtësve” duket çdo ditë më e fortë. “Keqardhjes kolektive” po i shtohen peshat e rënda të mendimit, me autoritet moral dhe shoqëror, të cilët po flasin, po shkruajnë dhe po firmosin peticionin e nisur nga Aleanca për Mbrojtjen e Teatrit.

Në këtë “mosmarrëveshje” kundër arbitrarizmit autoritar, nëse ka një gjë që i dridh gjunjët e një pushteti arrogant, është bashkimi i njerëzve të thjeshtë me sipëranët e kulturës sonë. Dhe, nëse kjo betejë një ditë do të fitohet, paçka se ligji mund të miratohet nga shtatëdhjetë e katër të paparimtë, do të jetë sepse intelektualët e këtij vendi do të kenë dalë nga ngujimi i tyre. Jo si një përfshirje në politikën e ditës, e cila shihet si një gropë thithëse plot llum dhe mosmirënjohje, por si përfaqësues të ndërgjegjes më të thellë kombëtare, e cila ka nevojë më shumë se kurrë që bash me Teatrin, të shpëtojnë dhe atë çka mbetet nga demokracia.

Kjo “revoltë e atlasëve” tanë të mendimit, që po ngren çdo ditë zërin e tyre për një “shok të vjetër” në zgripin e jetës, duket e përgjysmuar nga mungesa e të pashmangshmit të letërsisë dhe kulturës sonë, Ismail Kadare. Kjo luftë duket e qëndisur për atë, dhe ai për të qenë shqyta e një tempulli, ku sigurisht do të ketë kaluar momente të paharrueshme jete, dhe ku janë vënë në jetë disa nga veprat e tij.

Sigurisht, do të jetë cytur nga ky trazim, dhe me shumë gjasë po tutet nga politizimi që “dy kullat hakmarrëse” (kështu i ka quajtur dikur dy partitë e mëdha të tranzicionit shqiptar), mund t’i bëjnë figurës së tij. Megjithatë, sikurse ka thënë edhe Kadare “ka gjithmonë kohë që njerëzit të bëjnë diçka për popullin e tyre”; ndoshta kjo kohë mund të vijë shumë shpejt.

Dhe, sikur kjo të ndodhte, do të shtrohej pyetja: A do te guxonte Rama të shembte Teatrin Kombëtar përballë Kadaresë?