Romano Prodi: Turqit në vend të RAI-t, si po e humbasim Shqipërinë dhe çfarë duhet të bëjë Italia

Nga ROMANO PRODI

Ditët e fundit, më në fund ka filluar të flitet përsëri për Jugun.

Kam lexuar në lidhje me këtë analizë të të gjitha llojeve dhe propozimeve të efektivitetit të caktuar, shumë prej të cilave bazohen në burimet e vëna në dispozicion nga politika e re evropiane. Sidoqoftë, jam i bindur që një Jug i ri nuk mund të ndërtohet nëse një politikë mesdhetare nuk aktivizohet paralelisht. Jugu ynë nuk do të jetë në gjendje të rinovojë kurrë nëse vazhdon të ketë rreth tij një shkretëtirë plot telashe.

Është e qartë se një përmirësim i përgjithshëm mund të arrihet vetëm me një politikë të përbashkët evropiane, siç nuk po ndodh as për Libinë dhe as për Libanin. Për këto çështje, roli parësor i Italisë duhet të jetë ngritja çdo ditë e problemit, në një Evropë që nuk e ka konsideruar kurrë Mesdheun si objektivin kryesor të politikës së saj. Sidoqoftë, ka raste me interes të veçantë për Italinë që mund dhe duhet të përfshihen në agjendën tonë të përditshme, raste në të cilat politika e brendshme dhe e jashtme mbivendosen në mënyrë të pandashme.

Midis këtyre, unë mendoj për nevojën për vëmendje më të madhe për Shqipërinë.

Pasi Italia, me misionin Alba në 1997, kontribuoi fuqimisht në qetësimin e Shqipërisë dhe afrimin e saj me demokracitë perëndimore, të dy vendet janë integruar fort me njëra-tjetrën.

Vlerësohet se shtatëqind mijë shqiptarë jetojnë në vendin tonë dhe se dyqind mijë prej tyre madje kanë shtetësi të dyfishtë. Duke marrë parasysh që numri i përgjithshëm i qytetarëve shqiptarë që jetojnë në Shqipëri është rreth dy milion e tetëqind mijë, këto janë marrëdhënie njerëzore me rëndësi unike.

Marrëdhëniet ekonomike nuk janë më pak intensive. Në fakt, tregtia me Italinë tejkalon 20% të PBB-së shqiptare, ndërsa më shumë se një mijë kompani italiane operojnë në Shqipëri dhe pothuajse tridhjetë mijë kompani shqiptare janë aktive në vendin tonë, edhe pse shumë prej tyre kanë një përmasë shumë të vogël. Të dhënat për intensitetin e marrëdhënieve tona nuk ndalen në aspektin ekonomik. Shumë ministra, duke filluar nga kryeministri Edi Rama, flasin italisht. Njohuritë e gjuhës italiane janë akoma të përhapura në Shqipëri, edhe pse gradualisht ka humbur terren përballë anglishtes e cila tani është mbizotëruese në grupmoshat e reja.

Padyshim që nuk duhet të anashkalojmë faktin se vala e parë e emigracionit shqiptar ngjalli tek shumë italianë një ndjenjë të fortë të mosbesimit, pasi shoqërohej nga fenomene të krimit të përhapur. Sidoqoftë, ne duhet të pranojmë, me një objektivitet të barabartë, se bashkëpunimi i ngushtë midis dy vendeve po zvogëlon progresivisht këtë fenomen. Ndërsa duke marrë parasysh që sistemi gjyqësor shqiptar paraqet ende probleme të mëdha dhe është subjekt i polemikave të pafundme, përparimi i ngadaltë i tij është gjithashtu rezultat i një bashkëpunimi me sistemin tonë gjyqësor.

Në mënyra të ndryshme, magjistratët italianë kanë operuar për ca kohë në Shqipëri, duke ofruar ndihmë të vlefshme për homologët e tyre. Edhe më e gjerë është puna e Guardia di Finanza dhe Ministrisë së Brendshme, të angazhuar për ca kohë, në bashkëpunim me autoritetet lokale, për të frenuar fenomenet e krimit, siç është prodhimi i vazhdueshëm i kanabisit i cili më pas drejtohet te vendi ynë

Edhe pse të dhënat pozitive të bashkëpunimit midis Italisë dhe Shqipërisë nuk mungojnë, sërish është e vështirë që t’i forcosh ato çdo ditë ose thjesht t’i rinovosh. Programi mësimor i gjuhës sonë vuan nga burimet e kufizuara, ndërkohë që prania e Rai është bërë margjinale dhe i jep rrugë Turqisë, e cila po bëhet gjithnjë e më aktive me transmetime në turqisht dhe abonim në shqip.

Edhe pse jo akoma me të njëjtin intensitet si në vendet e tjera të Ballkanit, prania turke po rritet në të gjitha fushat, nga punimet publike në kulturë, nga sektori ushtarak në një depërtim gjithnjë e më të thellë në fushën fetare, përmes mbështetjes për një rrjet kapilar të xhamive. Një prani e forcuar nga miqësia midis presidentit turk Erdogan dhe kryeministrit shqiptar Rama, i cili është gjithnjë e më i vëmendshëm për zgjedhjet politike të kolegut të tij.

Jo vetëm që Turqia po forcon praninë e saj në Shqipëri (e cila le të mos harrojmë se ishte nën kontrollin otoman nga 1478 në 1912), por Rusia dhe Gjermania gjithashtu po rrisin ndikimin e tyre dhe Kina po shikon gjithçka me vëmendje në rritje. Vetëm rruga e Francës është në drejtim të kundërt, e cila madje kundërshtoi fillimin e negociatave për hyrjen e Shqipërisë në Bashkimin Evropian, duke e shtyrë kështu vendin e Ballkanit të shikonte përtej vetë Evropës. Do të ishte e përshtatshme që Italia të kundërshtonte këtë qëndrim francez me vendosmëri më të madhe dhe besoj se është në interesin tonë t’i kushtojmë shumë më tepër vëmendje vendit tonë fqinj, në mënyrë që të vazhdojmë marrëdhëniet e së kaluarës dhe të forcojmë efektivitetin e tyre me një strategji në mbarë vendin. Disa shenja në këtë drejtim tashmë po ndodhin, të tilla si kontributi thelbësor në rindërtimin pas tërmetit të vitit të kaluar, apo misioni i fundit shëndetësor për të luftuar Covid.

Sidoqoftë, fushat në të cilat do të rrisim praninë tonë janë akoma më të shumta, nga ajo skolastike, kulturore dhe gjuhësore, deri në atë të drejtësisë dhe sigurisë deri në atë ekonomik dhe ushtarak.

Siç e përmenda në fillim, një marrëdhënie më e fortë midis Italisë dhe Shqipërisë sigurisht që nuk do të korrigjojë brishtësinë e përgjithshme të pranisë italiane në Mesdhe, por së paku nuk do të dobësojë disa situata pozitive në të cilat ne akoma operojmë. Ky raport do të jetë gjithashtu një mësim i dobishëm për politikën tonë jugore, i cili, pa një prani të intensifikuar në Mesdhe, do të mbetet gjithmonë një politikë e papërfunduar.

Përktheu Politiko.al